රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 27, කොළඹ LNW :
ශ්රී ලංකාව සහ පෘතුගාලය යනු හුදු ඓතිහාසික සබඳතාවකට එහා ගිය, පොදු "සමුද්රීය අනන්යතාවයක්" සහිත රාජ්යයන් දෙකකි. දෙරට අතර රාජ්ය තාන්ත්රික සබඳතාවලට වසර 75ක් සපිරෙන අතරම, 1976 වසරේදී විධිමත් ලෙස සබඳතා යළි ස්ථාපනය කර වසර 50ක් සනිටුහන් වන මෙම සන්ධිස්ථානය ඉතා තීරණාත්මක ය.
පෘතුගාල රාජ්ය හා විදේශ කටයුතු අමාත්ය Paulo Rangel මහතාගේ දෙදින නිල සංචාරය හුදු සංකේතාත්මක හමුවකට වඩා, දෙරටේ අනාගතය තීරණය කරන “නව යුගයක” මූලාරම්භය සනිටුහන් කරයි. අන්තර්ජාතික සබඳතා විශ්ලේෂකයෙකු ලෙස මා දකින්නේ, මෙම සංචාරය හරහා දෙරටේ ආර්ථික රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය (Economic Diplomacy) නව මානයකට ප්රවේශ වී ඇති බවයි.
සංකේතාත්මක සබඳතාවලින් ඔබ්බට: “ප්රත්යක්ෂ අන්තර්ගතයක්” සහිත ව්යුහගත හවුල්කාරිත්වය
වසර ගණනාවක් පුරා පෘතුගාලය සහ ශ්රී ලංකාව අතර සබඳතාවය ඓතිහාසික මතකයන්ට සහ සංස්කෘතික සබඳතාවලට පමණක් සීමා වී තිබුණි. එහෙත්, අමාත්ය Paulo Rangel සංචාරයත් සමඟ එය “ව්යුහගත ආර්ථික හවුල්කාරිත්වයක්” දක්වා පරිවර්තනය වීමේ අවශ්යතාවය මතු වී ඇත. මෙහි වැදගත් පියවරක් ලෙස, අකර්මන්ය වී තිබූ ඒකාබද්ධ සංස්කෘතික කොමිසම (Joint Cultural Commission) යළි සක්රීය කිරීමට දෙරට එකඟ විය. එය දැන් හුදු සංස්කෘතියට පමණක් සීමා නොවී, අධ්යාපනය, පර්යේෂණ, නවෝත්පාදන සහ තාක්ෂණය යන ක්ෂේත්ර කරා පුළුල් කෙරෙනු ඇත.
අමාත්යවරයා අවධාරණය කළ පරිදි:
“අපගේ මිත්රත්වය ප්රත්යක්ෂ අන්තර්ගතයකින් (Concrete content) යුක්ත විය යුතුය.”
මෙම ප්රකාශය හරහා ගම්ය වන්නේ නූතන භූ-දේශපාලනික සන්දර්භය තුළ හුදු ඉතිහාසය පමණක් රාජ්ය තාන්ත්රික සබඳතා පවත්වා ගැනීමට ප්රමාණවත් නොවන බවත්, එය දෙරටේම ආර්ථික වර්ධනයට සෘජුව දායක වන ව්යාපෘති මත පදනම් විය යුතු බවත්ය.
උපායමාර්ගික බලශක්ති ස්වාධිපත්යය: 87%ක හරිත බලශක්ති විප්ලවය
ශ්රී ලංකාවේ වර්තමාන ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සඳහා බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව අතිශය තීරණාත්මක සාධකයකි. පෘතුගාලය මේ වන විට සිය සමස්ත විදුලි උත්පාදනයෙන් දළ වශයෙන් 87%ක්ම පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්රභවයන්ගෙන් සපුරා ගැනීමට සමත්ව ඇත. මෙය ලෝකයටම ආදර්ශයක් වන අතර, ශ්රී ලංකාවේ හරිත බලශක්ති සංක්රාන්තිය සඳහා වන විශිෂ්ටතම පූර්වාදර්ශයයි. විශේෂයෙන්ම සුළං සහ සූර්ය බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ පෘතුගාලය සතු තාක්ෂණික ප්රවීණත්වය සහ ආයෝජන විභවතාවයන් ශ්රී ලංකාවට ලබා ගැනීම හරහා මෙරට බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ දැවැන්ත පරිවර්තනයක් සිදු කළ හැකිය.
නිල් ආර්ථිකය සහ උපායමාර්ගික ස්වාධිපත්යය (Strategic Autonomy)
භූ-දේශපාලනික නොසන්සුන්තා මධ්යයේ ඉන්දියන් සාගරය තුළ ශ්රී ලංකාවට සිය ස්වාධිපත්යය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා පෘතුගාලය වැනි මධ්යම ප්රමාණයේ බලවතෙකු සමඟ සහයෝගීතාවයෙන් කටයුතු කිරීම අතිශය වැදගත් වේ. නිල් ආර්ථිකය (Blue Economy) සහ සාගර පාලනය (Ocean Governance) සම්බන්ධයෙන් අමාත්යවරයා දක්වන අදහස් මගින් අවධාරණය කෙරෙන්නේ, සාගරය යනු හුදු ප්රවාහන මාර්ගයක් පමණක් නොව, එය බහුපාර්ශ්විකවාදය (Multilateralism) හරහා ආරක්ෂා කරගත යුතු ආර්ථික සම්පතක් බවයි.
“සාගරය යනු අපගේ පැවැත්ම පමණක් නොවේ; එය වර්ධනය සඳහා වූ සංවර්ධන විභවතාවයකි.”
මෙම දැක්ම හරහා ශ්රී ලංකාවට ඉන්දියන් සාගරය හුදු සංක්රමණ කලාපයකින් ඔබ්බට ගිය, තිරසාර ආර්ථික මධ්යස්ථානයක් ලෙස සංවර්ධනය කිරීමට පෘතුගාලයේ සහාය සහ අත්දැකීම් භාවිත කළ හැකිය.
යුරෝපා සංගමය තුළ ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය තාන්ත්රික සේතුව: GSP+ සහාය
ශ්රී ලංකාවේ අපනයන ආර්ථිකයේ ජීවනාලිය බඳු වූ යුරෝපා සංගමයේ GSP+ බදු සහනය 2027 වසරේදී යළි සමාලෝචනයට ලක් වීමට නියමිතය. මෙම තීරණාත්මක අවස්ථාවේදී පෘතුගාලය, යුරෝපා කොමිසම තුළ ශ්රී ලංකාව වෙනුවෙන් පෙනී සිටින “නිර්මාණාත්මක සහ හඬක් ඇති මැදිහත්කරුවෙකු” (Vocal advocate) ලෙස කටයුතු කරනු ඇත. කොළඹ රජය ක්රියාත්මක කරන ප්රතිසංස්කරණවල පැහැදිලි ප්රගතිය අමාත්ය රැන්ජල් පිළිගෙන ඇති අතර, එය යුරෝපා සංගමය සහ ශ්රී ලංකාව අතර විශ්වාසය තහවුරු කරන රාජ්ය තාන්ත්රික සේතුවක් වනු නොඅනුමානය.
නවීන ආර්ථික මානයන්: ඩිජිටල්කරණය, යටිතල පහසුකම් සහ සංචාරක කර්මාන්තය
සාම්ප්රදායික වෙළඳාමෙන් ඔබ්බට ගිය නව ආයෝජන අවස්ථාවන් පෘතුගීසි සමාගම් සඳහා ශ්රී ලංකාව තුළ විවෘත වී ඇත. යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය, පොදු වැඩ සහ වේගයෙන් වර්ධනය වන ඩිජිටල් අංශය මෙහි ප්රධාන වේ. තවද, දෙරටේ ජනතාව අතර පවතින “සහකම්පනය සහ සහෝදරත්වය” ද්විපාර්ශ්වික සංචාරක ව්යාපාරය දියුණු කිරීමට කදිම පදනමකි. මෙය හුදු සංඛ්යාලේඛනවලින් ඔබ්බට ගිය, දෙරටේ ජනතාව අතර සබඳතා ශක්තිමත් කරන මාවතකි.
පෘතුගාලය සහ ශ්රී ලංකාව අතර මෙම "නව යුගය" යනු අතීත උරුමය සහ අනාගත තාක්ෂණය මනාව මුසු වූවකි. බලශක්ති ස්වාධිපත්යය, සාගර සම්පත් කළමනාකරණය සහ යුරෝපා වෙළඳපොළ ජය ගැනීම සඳහා පෘතුගාලය ශ්රී ලංකාවේ ප්රමුඛතම හවුල්කරුවෙකු වනු ඇත.
