රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 20 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
වසර දෙකක දීර්ඝ නිහඬතාවයකින් පසු, ගෝලීය සංස්කෘතික ක්ෂේත්රය හෙල්ලූ BTS කණ්ඩායම නැවතත් සිය මව්බිම වන දකුණු කොරියාවේ සෝල් අගනුවර දම් පැහැයෙන් ආලෝකමත් කරමින් සිටියි. සෝල් නගරය ‘Purple Reign’ හෙවත් ‘දම් පැහැති පාලනයකට’ නතු වෙද්දී, ඓතිහාසික ග්වැන්ග්හ්වාමුන් චතුරශ්රය (Gwanghwamun Square) කේන්ද්ර කරගනිමින් සිදුවන මෙම දැවැන්ත පරිවර්තනය බුද්ධිමය මෙන්ම ආර්ථිකමය වශයෙන් ද විමසා බැලිය යුත්තකි.
පොප් ප්රසංගයක්ද? නැතහොත් යුධ අභ්යාසයක්ද? (The Unprecedented Security)
සෝල් නගරයේ හදවත බඳු මධ්යම දිස්ත්රික්කය මේ වන විට විවෘත ක්රීඩාංගණයක් බවට පත්ව ඇති අතර, ඒ වෙනුවෙන් යොදවා ඇති ආරක්ෂක විධිවිධාන රාජ්ය මට්ටමේ යුධ අභ්යාසයක ස්වරූපයක් ගනී. පොලිස් නිලධාරීන් 7,000ක්, SWAT විශේෂ ප්රහාරක ඒකක සහ ඩ්රෝන නාශක පද්ධති (anti-drone systems) යෙදවීම හරහා පෙනී යන්නේ මෙය හුදු සංගීතමය සිදුවීමකට වඩා ජාතික ආරක්ෂාව පිළිබඳ ගැටලුවක් ලෙස රජය සලකන බවයි.
වඩාත් කැපී පෙනෙන කරුණක් වන්නේ, දකුණු කොරියාවේ පවතින දැඩි ගිනිඅවි පාලන නීති යටතේ වුවද, පොලිස් ස්ථානවල තැන්පත් කර ඇති පෞද්ගලික ගිනිඅවි නැවත ලබාගැනීම පවා සිවිල් වැසියන්ට තාවකාලිකව තහනම් කර තිබීමයි. ලෝහ අනාවරක 31ක් සහිත පිවිසුම් දොරටු සහ උමං දුම්රිය ස්ථාන වසා දැමීම සාමාන්ය ජන ජීවිතයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කර ඇත. මේ පිළිබඳව එක් ප්රාදේශීය වැසියෙකු ‘X’ සමාජ මාධ්ය ජාලය ඔස්සේ සිය අවිශ්වාසය පළ කර තිබුණේ මෙලෙසිනි,
“ඔවුන් පොලිස් සහ ගිනි නිවන භටයන් විශාල වශයෙන් මෙහි ගොඩගසා තිබෙනවා. වෙනත් ස්ථානයක යම් හදිසි අනතුරක් සිදු වුවහොත්, ඊට ප්රතිචාර දැක්වීමට නිලධාරීන් ඉතිරි නොවනු ඇති අතර, පනවා ඇති දැඩි සීමා කිරීම් නිසා ගලවා ගැනීමේ සේවා එම ස්ථාන කරා ළඟාවීම පවා අවහිර විය හැකියි.”
මෙම ප්රසංගය සජීවීව විකාශනය කිරීමේ සුවිශේෂී අයිතිය Netflix ආයතනය සතු වීම තුළින් ජාතික අභිමානය සහ ගෝලීය ප්රාග්ධනය අතර පවතින ගැටුම මනාව පිළිබිඹු වේ. ඓතිහාසික ග්වැන්ග්හ්වාමුන් චතුරශ්රය වැනි පොදු මහජන සම්පත් සහ රාජ්ය ආරක්ෂක ශ්රමය විශාල වශයෙන් වැය කරමින්, එහි වාණිජමය වාසිය Netflix වැනි පෞද්ගලික බහුජාතික සමාගමකට පමණක් හිමිවීම දේශපාලනික විවේචනයට ලක්ව ඇත.
සෝල් නගරයේ සේජොං රංග කලා මධ්යස්ථානයේ (Sejong Center for the Performing Arts) පියගැටපෙළ පවා Netflix වෙළඳ දැන්වීම්වලින් ආවරණය වී තිබීම, පොදු අවකාශය වාණිජකරණය වීමේ එක් පැතිකඩකි. ආණ්ඩු පක්ෂ මන්ත්රී ලිම් ඕ-ක්යොන්ග් ප්රශ්න කරන්නේ, මෙතරම් මහජන සම්පත් ප්රමාණයක් වැය වන රාජ්ය මට්ටමේ උත්සවයක තනි විකාශන අයිතිය පුද්ගලික සමාගමකට පැවරීමේ සදාචාරාත්මකභාවය පිළිබඳවයි.
දැවැන්ත සංස්කෘතික උත්සව සහ සාමාන්ය පුරවැසියාගේ මූලික අයිතිවාසිකම් අතර පවතින ගැටුමට සොන් යොන්-ජූ (Sohn Yeon-ju) නම් නීතිඥවරිය කදිම නිදසුනකි. ඇයගේ විවාහ උත්සවය සැලසුම් කර තිබුණේ ප්රසංගය පැවැත්වෙන ස්ථානයට ඉතා ආසන්නව වුවද, නගරයේ පනවා ඇති මාර්ග බාධක නිසා සිය අමුත්තන්ට එම ස්ථානයට පැමිණීමට ඇති හැකියාව පිළිබඳව ඇය දැඩි අසරණභාවයකට පත්ව සිටියි.
“මට BTS ගැන විශේෂ හැඟීමක් නැහැ, නමුත් පවතින තත්වය ඇත්තටම කලකිරීමක්,” යැයි පවසන ඇයට පොලිසියෙන් ලැබුණු එකම විසඳුම වූයේ, අමුත්තන්ට අවශ්ය වුවහොත් පොලිස් බස් රථවලින් ප්රවාහනය කිරීමට සලකා බැලිය හැකි බවයි. මෙය ජාතික මට්ටමේ ‘මෘදු බලය’ ප්රදර්ශනය කිරීමේ උන්මාදය හමුවේ සාමාන්ය වැසියාගේ පෞද්ගලික ජීවිතය නොසලකා හරින ආකාරය පිළිබඳ මනුෂ්ය මුහුණුවරයි.
නොමිලේ ලැබෙන ප්රවේශ පත්රවල පරස්පරය (The Paradox of Free Tickets)
ප්රසංගය සඳහා ප්රවේශ පත්ර නොමිලේ ලබා දීම රසිකයන් අතර එක්තරා ආකාරයක ‘සමාජ බෙදීමක්’ නිර්මාණය කර ඇත. ග්වැන්ග්හ්වාමුන් චතුරශ්රයට පැමිණෙන 260,000කට අධික ජනකායෙන්, සීමා කරන ලද ප්රධාන කලාපයට ඇතුළු වීමට වරම් ලැබෙන්නේ ‘රන් ප්රවේශ පත්ර’ (Golden tickets) හිමි 22,000කට පමණි. මෙය සැබෑ ‘Army’ රසිකයන් සහ ප්රසිද්ධිය නිසා පැමිණෙන සාමාන්ය පිරිස් (Rachel වැනි) අතර ගැටුමක් නිර්මාණය කර තිබේ.විශේෂයෙන්ම, සිය නවතම ඇල්බමය වන ‘Arirang’ හි ගීත මෙහිදී ගායනා කිරීමට නියමිත බැවින් රසික උද්යෝගය උපරිම වී ඇත. රුසියාවේ සිට පැමිණි අමි ඔස්ට්රොව්ස්කායා (Ami Ostrovskaia) පවසන්නේ ප්රවේශ පත්රයක් නොලැබීම නිසා තමන් මුළු රාත්රියක් හැඬූ බවයි. මේ අතර, කළු කඩයේ ප්රවේශ පත්ර අලෙවිය වැළැක්වීමට දැඩි රසිකයන් ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වී සිටීම තවත් අපූර්ව සිදුවීමකි.
කොරියානු සංස්කෘතික හා සංචාරක ආයතනයට අනුව, මෙම එක් ප්රසංගයකින් උපයා ගත හැකි මුළු ආර්ථික වටිනාකම ඩොලර් මිලියන 842ක් (පවුම් මිලියන 621ක්) ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත. කිම් සුන්-දේ (Kim Sung-dae) වැනි මුහුදු ආහාර අවන්හල් හිමියන් සිය ව්යාපාරික ස්ථාන දම් පැහැයෙන් සරසා භාෂා කිහිපයකින් මෙනුපත් සකස් කර ඇත්තේ නත්තල් සමයටත් වඩා වැඩි ලාභයක් අපේක්ෂාවෙනි.
නමුත් මෙම ආර්ථික වාසි මත පදනම්ව පුරවැසි කැපකිරීම් සාධාරණීකරණය කිරීම විවේචනයට ලක්ව ඇත. ප්රවීණ තීරු ලිපි රචක චෝයි මූන්-සුන් පවසන පරිදි:
"සංචාරක ආදායම හෝ ජාතික කීර්තිය වෙනුවෙන් පුරවැසියන් කැපකිරීම් කළ යුතුය යන බලාපොරොත්තුව දැන් යල් පැන ගිය (outdated) සංකල්පයකි."
BTS හි පුනරාගමනය යනු සංගීතමය විජයග්රහණයක් පමණක් නොව, නවීන රාජ්යයක් සිය සංස්කෘතික අනන්යතාවය සහ ප්රායෝගික පුරවැසි ජීවිතය කළමනාකරණය කරන ආකාරය පිළිබඳ විමසුමකි. විචාරක ජුන්ග් මින්-ජේ පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙවැනි දැවැන්ත නගර අවහිර කිරීම් සහිත ප්රසංග සඳහා ලබා දෙන අවසරය අනාගතයේදී අනෙකුත් කලාකරුවන්ටද පූර්වාදර්ශයක් වනු ඇත.
