රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 31 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
උතුරු සයිප්රසයේ IVF බියකරු සිහිනය: ජාන පරීක්ෂණයකින් හෙළි වූ අමිහිරි සත්යය
දෙමාපියන් වීම යනු ඕනෑම මනුෂ්යයෙකුගේ ජීවිතයේ සුන්දරම සහ උතුම්ම බලාපොරොත්තුවකි. එම සිහිනය සැබෑ කරගැනීම වෙනුවෙන් බොහෝ යුවළයන් තමන් සතු සේසතම මෙන්ම වටිනා කාලයද කැප කරති. නමුත්, දරුවෙකු මෙලොවට බිහි කිරීමේ එම අව්යාජ අපේක්ෂාව, සංවිධානාත්මක වංචාවකට හෝ බරපතල වෛද්ය නොසැලකිල්ලකට හසු වුවහොත් ඇතිවන වේදනාව කෙබඳු විය හැකිද?
බ්රිතාන්ය ජාතික ලෝරා (Laura) සහ බෙත් (Beth) මුහුණ දුන්නේ එවන් අදහාගත නොහැකි අත්දැකීමකටයි. උතුරු සයිප්රසයේ සායනයකින් IVF ප්රතිකාර ලබා දරුවන් දෙදෙනෙකු මෙලොවට බිහි කළ මෙම යුවළට, වසර කිහිපයකට පසු තම දෙවන දරුවා වූ ජේම්ස්ගේ (James) පෙනුම පිළිබඳව තැතිගන්වනසුලු සැකයක් ඇති විය. ජේම්ස්ගේ තද දුඹුරු පැහැති දෑස් සහ සමේ වර්ණය, ඔවුන් ඉතා සැලකිල්ලෙන් තෝරාගත් ශුක්රාණු පරිත්යාගශීලියාගේ ලක්ෂණවලට හාත්පසින්ම වෙනස් විය. වසර ගණනාවක මානසික පීඩනයෙන් පසු සිදු කළ විද්යාත්මක DNA පරීක්ෂණයකින් හෙළි වූයේ “මහා වංචාවක” තොරතුරුයි. ඔවුන්ගේ දරුවන් දෙදෙනා ඔවුන් තෝරාගත් පරිත්යාගශීලියාට පමණක් නොව, ඔවුන් දෙදෙනා අතර පවා කිසිදු ජානමය සබඳතාවක් නොමැති බව එම පරීක්ෂණයෙන් තහවුරු විය.
ලෝරා සහ බෙත් තම දරුවන් දෙදෙනාම එකම පරිත්යාගශීලියෙකුගෙන් ලබා ගැනීමට තීරණය කළේ එම දරුවන් දෙදෙනා අතර ලේ සබඳතාවක් පැවතීම ඔවුන්ගේ අනන්යතාවයට වැදගත් යැයි සිතූ බැවිනි. මේ සඳහා ඔවුන් ඩෙන්මාර්කයේ පිහිටි ලොව විශාලතම ශුක්රාණු බැංකුව වන Cryos International වෙතින් “Finn” නමැති පරිත්යාගශීලියාගේ ශුක්රාණු තෝරා ගත්හ. නිරෝගී, මත්පැන් හෝ දුම්වැටි භාවිත නොකරන, තමන් මෙන්ම ලා පැහැති දෑස් ඇති “ෆින්” ගේ පැතිකඩ (Profile) ගැන ඔවුන් තුළ වූයේ අසීමිත විශ්වාසයකි.
මෙම නිශ්චිත පරිත්යාගශීලියාගේ ශුක්රාණු ඇණවුම් කිරීම වෙනුවෙන් පමණක් ඔවුන් පවුම් 2,000 ක් වැය කළ අතර, මුළු ප්රතිකාරය සඳහා පවුම් 16,000 කට අධික මුදලක් වැය විය. සායනය විසින් එම ශුක්රාණු නිවැරදිව ලබා දෙන බවට පොරොන්දු වුවද, අවසානයේදී සිදුව ඇත්තේ පාරිභෝගිකයා මුළා කරමින් සිදු කළ බරපතල විශ්වාසය කඩ කිරීමකි.
"අපේ දරුවන්ට ඔවුන්ගේ අනන්යතාවය ගැන හැඟීමක් තිබීම වැදගත් කියා අපට සිතුණා. මක්නිසාද යත් එය ඔවුන්ගේ අනන්යතාවයෙන් අඩක් නියෝජනය කරන නිසයි." - බෙත්
නීතියේ රැකවරණයක් නැති “කළු කලාපය” (The Regulatory Black Hole)
මෙම සිදුවීම උතුරු සයිප්රසයේ IVF ප්රතිකාර මධ්යස්ථානවල පවතින නියාමන අවුල සහ රෝගීන් මුහුණ දෙන දැඩි අවදානම මැනවින් පෙන්නුම් කරයි. උතුරු සයිප්රසය යනු තුර්කිය විසින් පමණක් පිළිගනු ලබන දේශපාලන කලාපයක් වන අතර, එහි යුරෝපා සංගමයේ දැඩි වෛද්ය නීති රීති හෝ ස්වාධීන අධීක්ෂණ මණ්ඩල ක්රියාත්මක වන්නේ නැත. සායනවල අත්තනෝමතික ක්රියා පාලනය කිරීමට කිසිදු නීතිමය යාන්ත්රණයක් නොමැති වීම මෙම "කළු කලාපයේ" ඇති බරපතලම අනතුරයි.
එක්සත් රාජධානිය සහ උතුරු සයිප්රසය අතර IVF ක්ෂේත්රයේ පවතින පරතරය පහත වගුවෙන් පැහැදිලි වේ:
| ලක්ෂණය | එක්සත් රාජධානිය (UK) | උතුරු සයිප්රසය (Northern Cyprus) |
| නෛතික වගවීම හා නියාමනය | HFEA වැනි ස්වාධීන රාජ්ය ආයතන මගින් දැඩිව නියාමනය වේ. | ස්වාධීන නියාමනයක් නැත; සෞඛ්ය අමාත්යාංශය පැමිණිලිවලට ප්රතිචාර නොදක්වයි. |
| පිරිවැය | ඉතා ඉහළයි. | සාපේක්ෂව අඩුයි; ආකර්ෂණීය සංචාරක පැකේජ පවතී. |
| නීතිමය ආරක්ෂාව | රෝගීන්ට යුරෝපා සංගමයේ සහ දේශීය නීතිමය රැකවරණය ඇත. | යුරෝපා සංගමයේ නීති අදාළ නොවේ; නීතිය ක්රියාත්මක කිරීම ලිහිල්ය. |
| සදාචාරාත්මක සීමාවන් | ලිංගිකත්වය තේරීම වැනි සදාචාරාත්මක නොවන ක්රම තහනම්ය. | ලිංගිකත්වය තේරීම වැනි විවාදාත්මක සේවාවන් පවා නීත්යානුකූලව සිදු කරයි. |
මෙම වංචාවට හසු වූ පවුල් ගණන ලෝරාගේ පවුලට පමණක් සීමා නොවේ. අවම වශයෙන් දරුවන් හත් දෙනෙකු (7) මෙම වැරදි පරිත්යාගශීලීන්ගේ ක්රියාවලියට ගොදුරු වී ඇති බව වාණිජ සහ අධිකරණමය DNA පරීක්ෂණ මගින් තහවුරු වී ඇත. විශේෂයෙන්ම 2011 දී “ඩොගුස්” (Dogus) සායනයෙන් ඇරඹි මෙම ගැටලුව, 2019 දී ආරම්භ කළ “මිරකල් IVF” (Miracle IVF Centre) මධ්යස්ථානය දක්වාම දිව යන බව හෙළි වී තිබේ.
මෙහිදී වගකිවයුතු ප්රධාන වෛද්යවරියක වන වෛද්ය ෆිර්ඩෙව්ස් උගුස් ටිප් (Dr. Firdevs Uguz Tip) පවසන්නේ තමන් 2011-2014 කාලය තුළ IVF ප්රතිකාර සිදු නොකළ බවයි. එහෙත්, විමර්ශකයින් ඇගේම සායනයේ වෙබ් අඩවිය පරික්ෂා කිරීමේදී එම කාලය තුළ ඇය IVF සේවාවන් ප්රවර්ධනය කළ බවට සාක්ෂි සොයා ගෙන ඇත. මෙම “අමු මුසාව” හරහා ඇය රෝගීන් සහ විමර්ශකයින් නොමඟ යැවීමට උත්සාහ කර ඇති බව පැහැදිලිය. විශේෂඥයින් පවසන්නේ මෙය හුදු අත්වැරදීමක් නොව, සිතාමතා සිදු කළ “මුළා කිරීමක්” (Deception) විය හැකි බවයි.
“එක්සත් රාජධානියේ මෙවැනි සිදුවීමක් ගැන මා කිසිදා අසා නැත. බීජ, ශුක්රාණු හෝ කළල මිශ්ර වීම ඕනෑම IVF ඒකකයක සිදුවිය හැකි බරපතලම සහ භයානකම වරදයි.” – වෛද්ය ඉපොක්රැටීස් සාරිස් (Dr. Ippokratis Sarris)
මෙම සායනික වංචාවෙන් වඩාත්ම පීඩා විඳින්නේ මෙලොවට බිහි වූ දරුවන්ය. “මම අඩක් ඩෙන්මාර්ක ජාතිකයෙක්” යැයි මුළු කුඩා කාලය පුරාම සිතා සිටි ජේම්ස් වැනි දරුවන්ට තම සැබෑ අනන්යතාවය කුමක්දැයි සිතා ගැනීමට පවා දැන් අපහසු වී ඇත.
ජානමය අනන්යතාවය අහිමි වීමට වඩා බරපතල අනතුරක් මෙහි පවතී. එනම් දරුවන්ගේ වෛද්ය ඉතිහාසය (Medical History) පිළිබඳ පවතින අවිශ්වාසයයි. තෝරාගත් “ෆින්” නමැති පරිත්යාගශීලියා සෞඛ්ය පරීක්ෂණ රැසකට භාජනය කර තිබුණද, සැබවින්ම දායක වූ අඥාත පරිත්යාගශීලියාගේ ජානමය රෝග හෝ සෞඛ්ය පසුබිම පිළිබඳව දෙමාපියන්ට කිසිදු අවබෝධයක් නැත. දරුවෙකුට කිසියම් ජානමය රෝගයක් වැළඳුනහොත් එහි මූලාශ්රය සෙවීමට ඇති එකම මගද මෙම වංචාව නිසා ඇහිරී ගොස් ඇත.
වෛද්ය සංචාරක කර්මාන්තය (Fertility Tourism) හරහා ලාභදායී සහ පහසු ලෙස IVF ප්රතිකාර ලබා ගැනීමට උත්සාහ කිරීමේදී පවතින අතිවිශාල අවදානම මෙම සිදුවීමෙන් මනාව පැහැදිලි වේ. නියාමනයක් සහ වගවීමක් නොමැති කලාපවල ක්රියාත්මක වන සායන, රෝගීන්ගේ මානව හැඟීම් සහ දරුවන්ගේ අනාගතය ලාභය වෙනුවෙන් පූජා කරන ආකාරය අතිශය කනගාටුදායකය.
