රෂිකා හෙන්නායක අප්රේල් 03, කොළඹ LNW :
ජේසුස් වහන්සේගේ කුරුසිපත් වීම සහ මරණය සිහිපත් කරන දිනය ලොව පුරා “මහ සිකුරාදා” (Good Friday) ලෙස හැඳින්වේ. මරණය වැනි අතිශය ශෝකජනක සිදුවීමක් සිහිපත් කරන දිනයක් “යහපත්” (Good) ලෙස හඳුන්වන්නේ ඇයිද යන්න බොහෝ දෙනෙකු තුළ කුතුහලයක් ඇති කරන කරුණකි. එහෙත්, මෙම දිනය හුදෙක් එක් ආගමික නිකායකට පමණක් සීමා වූ නිවාඩු දිනයක් නොවේ. එය බටහිර කතෝලික හා ප්රොතෙස්තන්ත සම්ප්රදායන්ගේ සිට නැගෙනහිර ඕර්තඩොක්ස් (Eastern Orthodox) සභාව දක්වා වූ සමස්ත කිතුනු ලෝකය තුළම විවිධ සංස්කෘතික හා අධ්යාත්මික මුහුණුවර ගත්, අතිශය අරුත් දනවන දිනයකි.
“Good” Friday යන නාමයෙහි සැඟවුණු අරුත
අද අප "Good" යන වචනයෙන් "හොඳ" හෝ "සතුටුදායක" යන අර්ථය ගත්තද, මෙහිදී එම වචනය භාවිතා වන්නේ එහි පැරණි ඉංග්රීසි අර්ථයෙනි. එනම් "පූජනීය" හෝ "ශුද්ධ වූ" (pious, holy) යන්නයි. බයිබලය සඳහා "the good book" යන්නත්, නත්තල් සමය සඳහා "good tide" යන්නත් භාවිතා වූයේ මෙම අරුතිනි.
බොහෝ දෙනා විශ්වාස කරන්නේ “Good Friday” යනු “God’s Friday” (දෙවියන්ගේ සිකුරාදා) යන්නෙන් බිඳී ආවක් බව වුවත්, එය සත්ය භාෂා විද්යාත්මක පදනමක් නොමැති ජනප්රිය මතයක් පමණි. පැරණි ඉංග්රීසි භාෂාවෙන් මෙම දිනය “Long Friday” (දීර්ඝ සිකුරාදා) ලෙස හැඳින්වූයේ එදිනට නියමිත දීර්ඝ උපවාස සහ වත්පිළිවෙත් නිසාය. සුවිශේෂී කරුණක් වන්නේ අදටත් ස්කැන්ඩිනේවියානු (Scandinavian) භාෂාවල සහ ෆින්ලන්ත (Finnish) භාෂාවේ මෙම “දීර්ඝ සිකුරාදා” යන අර්ථය දෙන වචන මහ සිකුරාදා හැඳින්වීමට භාවිතා කිරීමයි.
“Christians believe that Jesus’s death on the cross was the ultimate sacrifice for humanity’s sins, saving mankind from death.”
සිනමා ශාලා සහ සාද තහනම් වූ “නිශ්ශබ්ද නිවාඩුව”
මහ සිකුරාදා දිනයේ පවතින බැරෑරුම් සහ ශෝකජනක ස්වභාවය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඇතැම් රටවල දැඩි නීති පනවා ඇත. ජර්මනිය වැනි රටවල මෙය “නිශ්ශබ්ද නිවාඩුවක්” (Silent Holiday) ලෙස සැලකේ. එහි බොහෝ ප්රාන්තවල ප්රසිද්ධියේ නැටුම් (dancing) සහ අශ්ව රේස් වැනි විනෝදාංග නීතියෙන් තහනම් කර ඇත. මීට අමතරව, නිශ්ශබ්දතාවයට බාධා වන අයුරින් තණකොළ කපන යන්ත්ර (lawnmowers) හෝ කොළ රොඩු ඉවත් කරන යන්ත්ර (leaf blowers) වැනි අධික ශබ්දයක් නිකුත් කරන උපකරණ භාවිතය පවා ඇතැම් තැන්වල තහනම් වේ. සිනමා ශාලාවල ප්රදර්ශනය කළ හැකි චිත්රපට පවා මෙදින සීමා කෙරෙන අතර, මෙමගින් සමස්ත සමාජය තුළම ගාම්භීර ස්වභාවයක් පවත්වා ගැනීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
ලොව පුරා දක්නට ලැබෙන අසාමාන්ය චාරිත්ර
ලොව විවිධ රටවල මහ සිකුරාදා දිනයට අනන්ය වූ සංස්කෘතික චාරිත්ර රැසක් පවතී:
- පිලිපීනය: මෙහි ඇතැම් බැතිමතුන් අන්තගාමී ස්වරූපයක් ගනිමින්, තමන්ටම කස පහර දී ගැනීම (self-flagellation) සහ සැබෑ ලෙසම කුරුසියේ ඇණ ගසා ගැනීම වැනි ක්රියාවන් මගින් ජේසුස් වහන්සේගේ දුක් ප්රාප්තිය සිහිපත් කරති.
- මොරේවියන් සභාව (Moravian Church): මෙම සභාවේ සාමාජිකයන් මහ සිකුරාදා දින තම සුසාන භූමිවල ඇති සොහොන් කොත් පිරිසිදු කිරීමේ චාරිත්රයක නිරත වෙති. ඔවුන් මෙදින විශේෂ “ප්රේම භෝජනයක්” (Lovefeast) පවත්වන අතර, ඊට පෙර මහ බ්රහස්පතින්දා දින ශුද්ධ වූ පූජා ප්රසාදය ලබා ගනිති.
- බ්රිතාන්යය සහ ඕස්ට්රේලියාව: මෙම රටවල මහ සිකුරාදා දිනය සඳහාම විශේෂිත වූ කුරුසියක ලකුණ සහිත ‘Hot cross buns’ අනුභව කිරීමේ සම්ප්රදායක් පවතී.
පූජා ප්රසාදීන් වහන්සේ බිම වැතිරී කරන වන්දනාව
රෝමානු කතෝලික සහ ඇංග්ලිකන් වැනි සම්ප්රදායන්හි මහ සිකුරාදා දේව මෙහෙය ආරම්භ වන්නේ අතිශය නිශ්ශබ්ද වතාවත් මධ්යයේය. මෙහිදී පූජා ප්රසාදීන් වහන්සේලා සහ උපදියකෝන්වරුන් (deacons) පූජාසනය ඉදිරියේ මුහුණ බිමට හරවා සම්පූර්ණයෙන්ම බිම වැතිරී (prostration) වන්දනා කරති. මෙමගින් මනුෂ්යයාගේ “වැටීම” හෙවත් පව්කාර බව සංකේතවත් කෙරෙන අතර, ජේසුස් වහන්සේගේ පරිත්යාගය හමුවේ මුළු මහත් සභාවම දක්වන අතිමහත් යටහත් පහත් බව සහ ශෝකය ප්රකාශ කෙරේ.
මහ සිකුරාදා බදාදා දිනයක සමරන පිරිස
සමහර බැප්ටිස්ට් සහ ස්වාධීන කිතුනු නිකායන් මහ සිකුරාදා වෙනුවට බදාදා දිනයක කුරුසිපත් වීම සැමරීමට පෙළඹී සිටිති. ඔවුන් මෙය හඳුන්වන්නේ “පැපිස්ට්” (papist) සම්ප්රදායෙන් බැහැර වීමක් ලෙසයි. ඔවුන්ගේ තර්කයට පදනම වන්නේ මතෙව් 12:40 හි සඳහන් “ජේසුස් වහන්සේ දින තුනක් සහ රාත්රී තුනක් සොහොන් ගැබ තුළ සිටිනු ඇත” යන බයිබල් පාඨයයි.
වර්තමාන සාමාන්ය සම්ප්රදාය (සිකුරාදා සිට ඉරිදා දක්වා) පදනම් වී ඇත්තේ එවකට පැවති “ඇතුළත් කර ගණනය කිරීමේ” (inclusive counting) ක්රමය මත වුවද, මෙම කණ්ඩායම් පවසන්නේ ජේසුස් වහන්සේ ඉරිදා උදෑසන උත්ථානය වීමට නම්, අනිවාර්යයෙන්ම පැය 72 ක් හෙවත් දින තුනක් සම්පූර්ණ වන පරිදි බදාදා දින කුරුසිපත් විය යුතු බවයි.
මහ සිකුරාදා යනු මනුෂ්ය වර්ගයා වෙනුවෙන් කළ මහා පරිත්යාගයක් සිහිපත් කරන, ශෝකය සහ බලාපොරොත්තුව අතර දෝලනය වන අතිශය සංවේදී දිනයකි. එය හුදෙක් ඓතිහාසික සිදුවීමක් සිහිපත් කිරීමක් පමණක් නොව, විවිධ ජාතීන් සහ සංස්කෘතීන් තම තමන්ගේ අනන්යතාවයන්ට අනුව එම අධ්යාත්මික පණිවිඩය වැළඳ ගන්නා ආකාරය මනාව පෙන්නුම් කරන්නකි.
