රෂිකා හෙන්නායක ජුනි 16, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
2026 ලෝක කුසලාන පාපන්දු තරගාවලියේ ඉරානය සහ නවසීලන්තය අතර පැවති තරගය, ලොස් ඇන්ජලීස් ක්‍රීඩාංගණය වෙත ප්‍රවිෂ්ට වීමට පෙර පවා ඉරාන “ටීම් මෙලී” (Team Melli) කණ්ඩායමට ප්‍රබල රාජ්‍යතාන්ත්‍රික අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමට සිදු විය. ට්‍රම්ප් පරිපාලනය ඔවුන්ව තම රට තුළ රඳවා ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුවෙන්, ඉරාන කණ්ඩායමට සිය මූලස්ථානය මෙක්සිකෝවේ පිහිටුවීමට සිදු වූ අතර තරගය සඳහා පමණක් ඇමරිකාවට පැමිණීමට සිදු විය. ක්‍රීඩාංගණයෙන් පිටත දේශපාලන විරෝධතා රළ නැගෙද්දී, ඇතුළත ක්‍රීඩා ලෝලීන්ගේ උද්‍යෝගය පිරී තිබිණි. මෙම ප්‍රතිවිරෝධය (Dichotomy) අපට පසක් කළේ, පාපන්දු පන්දුවක් පෙරළෙන මිනිත්තු 90 තුළ ලෝක දේශපාලනයේ සීමා මායිම් කෙතරම් දුරට දියවී යනවාද යන්නයි.
දෙකට බෙදුණු ධජ, එකට ගැහුණු හදවත්
ලොස් ඇන්ජලීස් යනු වත්මන් ඉරාන පාලන තන්ත්‍රයට එරෙහි විශාල ඉරාන-ඇමරිකානු ප්‍රජාවක් (Diaspora) වෙසෙන කේන්ද්‍රස්ථානයකි. මේ නිසාම ක්‍රීඩාංගණය තුළ දෘශ්‍යමාන වූ දේශපාලන බෙදීම අතිශය තියුණු විය. ප්‍රේක්ෂකාගාරය තුළ වත්මන් ඉරාන රජයේ නිල ධජය මෙන්ම, 1979 ඉරාන විප්ලවයට පෙර පැවති ‘සිංහයා සහ සූර්යයා’ (Lion and Sun) සහිත ධජය ද එකලෙස ලෙළදෙනු දක්නට ලැබුණි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම දේශපාලන සලකුණු පසෙකලා තම කණ්ඩායම වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමට ඉරාන වැසියන් පසුබට වූයේ නැත. ඉරාන කණ්ඩායම ප්‍රහාරයක් දියත් කරන සෑම අවස්ථාවකම මුළු ක්‍රීඩාංගණයම එකම හඬින් ජයගෝෂා කළහ. නිව්යෝර්ක් සිට තරගය නැරඹීමට පැමිණි පාර්සා ටෆ්රෙෂි (Parsa Tafreshi) ගේ පුරෝකථනය එලෙසම සැබෑ විය:
“අද අපේ කණ්ඩායම ගෝලයක් ලබා ගන්නා විට හැමෝම එකට ජයගෝෂා කරනු ඇතැයි මට විශ්වාසයි.”
ක්‍රීඩාව සහ දේශපාලනික ලේබල් කිරීම
ක්‍රීඩාංගණයෙන් පිටත වාතාවරණය බෙහෙවින් සංකීර්ණ විය. විරෝධතාකරුවන් සුළු පිරිසක් ඊශ්‍රායල ධජ ලෙළදවමින්, ඉරාන විපක්ෂ නායක රේසා පහ්ලවිට (Reza Pahlavi) සහය දක්වමින් හඬ නැගූහ. වොෂින්ටනය සහ ටෙහෙරානය අතර සටන් විරාම ගිවිසුමක් පවතින පසුබිමක වුවද, යුද්ධය නැවත ආරම්භ කරන ලෙස ඔවුන් ට්‍රම්ප් පරිපාලනයෙන් ඉල්ලා සිටීම කැපී පෙනෙන භූදේශපාලනික උත්ප්‍රාසයක් විය. හමාස් සහ හෙස්බොල්ලා සංවිධානවලට එරෙහිව ද මෙහිදී සටන් පාඨ කියවුණි.
විරෝධතාකරුවන් ඉරාන කණ්ඩායම හැඳින්වූයේ “IRGC කණ්ඩායම” (ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ කණ්ඩායම) ලෙසයි. ක්‍රීඩකයන්ගේ ඡායාරූප මත රතු පැහැති ලේ සලකුණු ඇඳ තිබූ බැනර් ප්‍රදර්ශනය විය. විරෝධතාකරුවෙකු වූ කුරොෂ් කියුමර්සි (Kourosh Kiumarsi) අවධාරණය කළේ, මෙය රටේ කණ්ඩායම නොව “පාලන තන්ත්‍රයේ කණ්ඩායම” (Regime Team) බවයි. ක්‍රීඩකයන් ජාතික අනන්‍යතාවයේ නියෝජිතයන් ලෙස දකින පිරිස සහ ඔවුන්ව රජයේ දේශපාලන මෙවලම් ලෙස දකින පිරිස අතර පවතින මෙම ගැටුම, ක්‍රීඩාව දේශපාලනීකරණය වී ඇති ප්‍රමාණය මනාව නිරූපණය කළේය.
“මිනාබ් 168”: ක්‍රීඩා පිටියේ ඇඳුණු යුද්ධයේ මතකය
පාපන්දු තරගය අතරතුර වඩාත් හැඟීම්බර අවස්ථාව වූයේ “Minab 168” යනුවෙන් සඳහන් ටී-ෂර්ට් එකක් ඇඳ සිටි ‘ආරාෂ්’ (Arash) නම් රසිකයාගේ පණිවිඩයයි. මෙයින් සිහිපත් කෙරුණේ ඉරානයට එරෙහිව ඇමරිකානු-ඊශ්‍රායල යුද්ධය ආරම්භ වූ පළමු දිනයේම, ඉරානයේ මිනාබ් නගරයේ බාලිකා පාසලකට එල්ල වූ ප්‍රහාරයකින් දරුවන් 168 දෙනෙකු මියයෑමේ ඛේදවාචකයයි.
“පාසල් යනු යුද්ධයකදී පවා ප්‍රහාරවලින් බැහැර වූ ආරක්ෂිත ස්ථාන (Sanctuaries) විය යුතුයි,” යනුවෙන් ආරාෂ් කළ ප්‍රකාශය හරහා ක්‍රීඩා පිටියට මානුෂීය පණිවිඩයක් එක් විය. මෙය දේශපාලන සටන් පාඨයකට එහා ගිය, යුද්ධයේ අමිහිරි යථාර්ථය ලෝකය හමුවේ තැබූ අවස්ථාවක් විය.
FIFA නීති සහ ප්‍රායෝගික යථාර්ථය
ජාත්‍යන්තර තරගවලදී දේශපාලන සලකුණු ප්‍රදර්ශනය කිරීම තහනම් කිරීමට FIFA දරන උත්සාහය මෙම තරගයේදී දැඩි අභියෝගයකට ලක් විය. ක්‍රීඩාංගණය තුළ පැවති ප්‍රායෝගික යථාර්ථය මෙසේ ලැයිස්තුගත කළ හැකිය:
- තහනම් ධජ සහ සංකේත: 1979 විප්ලවයට පෙර පැවති සිංහයා සහ සූර්යයා සහිත ධජ, තොප්පි සහ ඇඳුම් දහස් ගණනින් දක්නට ලැබීම.
- සටන් පාඨ: “Make Iran Great Again” සහ “Free Iran” වැනි සටන් පාඨ ප්‍රදර්ශනය කිරීම.
- විවිධ ජාතික ධජ: ප්‍රේක්ෂකාගාරය තුළ ඉරාන ධජවලට අමතරව ඊශ්‍රායල සහ පලස්තීන ධජ ද එකලෙස දර්ශනය වීම.
- ජාතික ගීය: ඉරාන ජාතික ගීය වාදනය වන අවස්ථාවේදී ප්‍රේක්ෂකයන්ගෙන් එල්ල වූ දැඩි විරෝධය (Jeering).
මෙම තත්ත්වයන් මගින් පෙනී යන්නේ, පවතින භූදේශපාලනික අර්බුද හමුවේ ක්‍රීඩාවෙන් දේශපාලනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කිරීම අතිශය දුෂ්කර කාර්යයක් බවයි.
පන්දුව පෙරළෙන විට සියල්ල අමතක වේද?
අවසානයේදී තරගය ගෝල 2-2ක් ලෙස සම තත්ත්වයෙන් අවසන් විය. ඉරාන කණ්ඩායම දෙවරක්ම පසුපසින් සිට පසුව ලකුණු සම කිරීමට සමත් වූ අතර, සෑම ගෝලයකදීම දේශපාලන මතවාද කුමක් වුවත් මුළු ක්‍රීඩාංගණයම එකම ප්‍රීති ඝෝෂාවකින් පිරී ගියේය. යුද්ධය, දේශපාලන පීඩනය සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ගැටුම් මැද වුවද, පාපන්දු පන්දුව ගෝල සීමාව පසු කරන තත්පර කිහිපය තුළ මිනිසුන්ව පොදු හැඟීමක් වටා ඒකාබද්ධ කිරීමට ක්‍රීඩාවට හැකි විය.
