සිහින සුන්බුන් අතර: ගාසා තීරයේ උපාධිධාරීන්ගේ නිහඬ අරගලය

රෂිකා හෙන්නායක ජූලි 10, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

වසර ගණනාවක කැපවීමෙන් ලබාගත් විශ්වවිද්‍යාල උපාධියක් යනු සාමාන්‍යයෙන් යහපත් අනාගතයකට විවෘත වන දොරටුවකි. එහෙත් යුද්ධයෙන් බැටකන ගාසා තීරයේ තරුණ උපාධිධාරීන්ට එය වැඩකට නැති කඩදාසියක් පමණක් බවට පත්ව තිබේ.

මධ්‍යම ගාසාවේ නුසෙයිරාත් (Nuseirat) සරණාගත කඳවුරේ සිටින රවාන් අල්-ජබාලි (Rawan al-Jabali) මීට කදිම නිදසුනකි. ඉංග්‍රීසි භාෂාව සහ පරිවර්තනය පිළිබඳ උපාධිධාරිනියක වන ඇය, දුර්වල අන්තර්ජාල සංඥා මධ්‍යයේ රැකියා ඇබෑර්තුවක් පිරික්සීමට දරන වෙහෙස, මිලින වී යන දහස් සංඛ්‍යාත වෘත්තීය සිහිනවල සංකේතයකි. උතුරේ සිට අවතැන්ව පැමිණි ඇයට අද ඉතිරිව ඇත්තේ තම පවුල නඩත්තු කිරීම සඳහා වන අසීමිත අරගලය පමණි.

ගාසා තීරයේ වර්තමාන ආර්ථික තත්ත්වය හුදු ඉලක්කම්වලින් විස්තර කළ නොහැකි තරම් බිහිසුණුය. රජයේ මාධ්‍ය කාර්යාල දත්තවලට අනුව, ගාසා තීරයේ පලස්තීනුවන්ගෙන් 80%ක් රැකියා විරහිත වන අතර දරිද්‍රතා අනුපාතය 93% ඉක්මවා ගොස් ඇත. පලස්තීන ආර්ථික විශේෂඥ මොහොමඩ් අබු ජෙයිබ් (Mohammed Abu Jeiab) පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම අර්බුදය වත්මන් යුද්ධයෙන් පමණක් නොව, 2007 වසරේ සිට පවතින ඊශ්‍රායල අවහිර කිරීම් මගින් දරුණු ලෙස තීව්‍ර වූවක් බවයි.

මෙය ආර්ථික පසුබෑමක් පමණක්ම නොව, කලාපයේ “මානව ප්‍රාග්ධනය” (human capital) දරුණු ලෙස විනාශ වීමකි. දීර්ඝකාලීන රැකියා විරහිතභාවය හේතුවෙන් උගතුන්ගේ කුසලතා ගිලිහී යාම (skill loss) සහ ඔවුන් නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියෙන් බැහැර වීම, ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට ඇති හැකියාවට එල්ල කරන මාරාන්තික පහරකි. යුද්ධය ආරම්භ වූ දා සිට එරට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) 82%කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකින් හැකිලී තිබීම, හුදු දත්තයක් නොව සමස්ත පරම්පරාවක වෘත්තීය අනාගතය අඩපණ වීමකි.

වෘත්තීය ගරුත්වය පසෙකලා ජීවත්වීම සඳහා කරන සටන

තම වෘත්තීය අභිමානය සහ පැවැත්ම අතර දැඩි අරගලයක නිරත වීමට ගාසාවේ තරුණයින්ට සිදුව ඇත. ඉංජිනේරු උපාධිධාරියෙකු වන මොහොමඩ් අල්-කුදාරි (Mohammed al-Khudari) අද තම ක්ෂේත්‍රයේ රැකියාවක් බලාපොරොත්තු නොවේ. ඔහු සොයන්නේ ජීවත් වීමට හැකි ඕනෑම මාර්ගයකි.

“මම කැෆේ, අවන්හල් සහ පිරිසිදු කිරීමේ සේවා වැනි විවිධ අංශවල රැකියා සඳහා අයදුම් කිරීමට පටන් ගත්තා. මක්නිසාද යත් මගේ ප්‍රධාන ඉලක්කය වී ඇත්තේ මට සහ මගේ පවුලට අත්වැලක් වීමට සහ නව ආරම්භයක් ගොඩනගා ගැනීමට අවශ්‍ය ආදායමක් උපයා ගැනීමයි. බොහෝ උපාධිධාරීන් අද තම විශේෂඥතාවය ගැන සිතනවාට වඩා ජීවත් වීමට මගක් සොයා ගැනීමට උත්සාහ කරන්නේ පවතින අතිශය දුෂ්කර තත්ත්වය නිසයි.”

මෙලෙස උපාධිධාරීන් තම විශේෂඥතාවයෙන් බැහැරව සුළු රැකියා සඳහා යොමු වීමෙන් පෙනී යන්නේ, යුද්ධය විසින් පුද්ගල වෘත්තීය සිහින අකාසූනු කර දමා ඇති ආකාරයයි.

අන්තර්ජාලය හරහා හෝ දුරස්ථ රැකියාවක (remote work) නිරත වීමට උත්සාහ කරන තරුණයින්ට පහත සඳහන් දැවැන්ත බාධක රැසකට මුහුණ දීමට සිදුව ඇත.

• දුර්වල සන්නිවේදනය: සරණාගත කඳවුරු සහ අවතැන් වූ ප්‍රදේශවල අන්තර්ජාල සබඳතා අතිශය දුර්වල මට්ටමක පැවතීම.
• විදුලි අර්බුදය: ජංගම දුරකථන හෝ ලැප්ටොප් පරිගණක ආරෝපණය කර ගැනීමට පවා නොහැකි වන පරිදි පවතින දීර්ඝ විදුලි කපනයන්.
• උපකරණවල අධික මිල: බලශක්තිය ලබා ගැනීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වන සූර්ය පැනල (solar panels) වැනි උපකරණවල මිල දෙගුණයකට වඩා වැඩි වී තිබීම.
• ව්‍යුහමය විනාශය: උපාධිධාරීන්ට සේවය කළ හැකිව තිබූ බොහෝ රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික ආයතන යුද්ධයෙන් විනාශ වී තිබීම.

මෙවැනි අඳුරු වටපිටාවක පවා, දේර් අල්-බලා (Deir el-Balah) ප්‍රදේශයේ පිහිටි “Peace Work Space” වැනි ප්‍රජා මූලික මධ්‍යස්ථාන තරුණ පරපුරට බලාපොරොත්තුවක් ලබා දෙයි. මෙම මධ්‍යස්ථානය උපාධිධාරීන්ට සහ සිසුන්ට වඩාත් ස්ථාවර අන්තර්ජාලයක් සහ විදුලියක් සහිත පරිසරයක් ලබා දීමට උත්සාහ කරයි.

එහි නිර්මාතෘ මොහොමඩ් අල්-බුහයිසි (Mohammed al-Buheisi) අවධාරණය කරන්නේ දේශීය රැකියා වෙළඳපොළ බිඳ වැටී ඇති මොහොතක, ඩිජිටල් කුසලතා සංවර්ධනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය බවයි. “තාක්ෂණික කුසලතා සඳහා ආයෝජනය කිරීම රැකියා උත්පාදනය සඳහා ඇති වඩාත්ම තිරසාර මාර්ගයයි,” ඔහු පවසයි. සීමිත දේශීය අවස්ථාවන් මත පමණක් යැපෙනවා වෙනුවට, අන්තර්ජාලය හරහා ගෝලීය රැකියා අවස්ථා සොයා ගැනීමට තරුණයින් සවිබල ගැන්වීම මෙවැනි මධ්‍යස්ථානවල අරමුණයි.

ගාසා තීරයේ තරුණ උපාධිධාරීන් අද ගෙවමින් සිටින්නේ යුද්ධය සහ දශක දෙකකට ආසන්න කාලයක් පැවති අස්ථාවරත්වය විසින් උදුරාගත් අනාගතයක් සහිත ජීවිතයකි. උපාධියක් ලබා ගැනීමෙන් පසු වෘත්තීය ගමනක් ආරම්භ කිරීම වෙනුවට, ඔවුන්ට සිදු වී ඇත්තේ සුන්බුන් අතරින් ජීවිතය ගැටගසා ගැනීමට අරගල කිරීමටය. යුද්ධය විසින් ගොඩනැගිලි පමණක් නොව, දක්ෂ තරුණ පරපුරක වෘත්තීය ගෞරවය සහ අපේක්ෂාවන් ද සුනුවිසුනු කර දමා ඇත. අද ගාසාවේ තරුණයෙකුට තම උපාධිය යනු අනාගතයක සහතිකය නොව, අහිමි වූ අනාගතයක (stolen future) සංකේතයක් පමණි.