රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 18, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
නිව්යෝර්ක් සහ නිව්ජර්සි ප්රාන්ත යා කරන ‘ගේට්වේ වැඩසටහන’ (Gateway Program) යනු හුදෙක් මහා පරිමාණ ප්රවාහන ව්යාපෘතියක් පමණක් නොවේ; එය වර්තමාන ඇමරිකානු දේශපාලනයේ පවතින තියුණු බල අරගලයක කේන්ද්රස්ථානයයි. ඇමරිකාවේ ආර්ථික ස්නායු පද්ධතිය බඳු ‘ඊසානදිග කොරිඩෝවේ’ (Northeast Corridor) තීරණාත්මක කොටසක් වන මෙම ව්යාපෘතිය, වර්තමානයේ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ ප්රාන්ත බලධාරීන් අතර පවතින පක්ෂග්රාහී දේශපාලන ගැටුමක ප්රාණ ඇපකරුවෙකු බවට පත්ව ඇත.
තාක්ෂණික අවශ්යතාවය සහ දේශපාලන පළිගැනීම අතර දෝලනය වන මෙම අර්බුදයේ ඔබ මෙතෙක් අවධානය යොමු නොකළ පැතිකඩ 4ක් පිළිබඳව ජ්යෙෂ්ඨ දේශපාලන විචාරකයෙකුගේ ඇසින් මෙසේ විග්රහ කළ හැකිය.
ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 18ක අරමුදල් අත්හිටුවීම: දේශපාලන උපක්රමයක්ද?
පසුගිය ඔක්තෝබර් මාසයේදී වාර්තාගත රජය වසා දැමීමේ (Government Shutdown) සිදුවීමත් සමඟ, ට්රම්ප් පරිපාලනය විසින් මෙම ව්යාපෘතිය සඳහා වෙන්කර තිබූ ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 18ක දැවැන්ත අරමුදල් සම්භාරය අත්හිටුවීමට පියවර ගන්නා ලදී. මෙය හුදෙක් මූල්යමය තීරණයකට වඩා, ඩෙමොක්රටික් පාක්ෂිකයින් පාලනය කරන ප්රාන්ත වෙත බලපෑම් කිරීම සඳහා භාවිතා කළ දේශපාලන අවියක් ලෙස හඳුනාගත හැකිය. මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් දැක්වූ නියෝජිත ජෙරී නැඩ්ලර් (Jerry Nadler) පෙන්වා දුන්නේ මෙම ක්රියාව ජාතික ආර්ථිකයට සෘජු තර්ජනයක් බවයි.
“ඩෙමොක්රටික් පාක්ෂිකයින්ට දඬුවම් කිරීම සඳහා වැඩකරන ජනතාවට සහ අපේ රටේ ආර්ථිකයට හානි කිරීමට ට්රම්ප් පරිපාලනය සූදානම් වීම සෑම ඇමරිකානුවෙකුගේම අවධානයට ලක්විය යුතු කරුණකි.”
වසර 100ක් පැරණි ව්යුහාත්මක අර්බුදය: තාක්ෂණික කාලබෝම්බයක්
දේශපාලන වාද විවාද කෙසේ වෙතත්, පවතින ට්රාන්ස්-හඩ්සන් (trans-Hudson) උමං මාර්ගවල තාක්ෂණික තත්ත්වය අතිශය බියකරුය. වෘත්තීය සමිති නායක ගැරී ලාබර්බෙරා (Gary LaBarbera) අවධාරණය කරන පරිදි, වසර සියයකට වඩා පැරණි මෙම උමං මාර්ගවල ව්යුහාත්මක අඛණ්ඩතාව (structural integrity) මේ වන විට බරපතල ලෙස පිරිහී ඇත. මෙය තවදුරටත් ප්රතිපත්තිමය ගැටලුවක් නොව, දිනපතා දහස් ගණනක් ජනයා ගමන් කරන යටිතල පහසුකම් පද්ධතියක ආරක්ෂාව පිළිබඳ ප්රශ්නයකි. තාක්ෂණික දෘෂ්ටිකෝණයකින් බලන කල, මෙම උමං මාර්ග අලුත්වැඩියා කිරීම ප්රමුඛතාවක් විය යුතු වුවද, එය දේශපාලන ‘කඹ ඇදිල්ලකට’ හසුව තිබීම අවාසනාවන්ත තත්ත්වයකි.
අධිකරණ මැදිහත්වීම සහ වාරික වශයෙන් මුදල් නිදහස් කිරීම
අරමුදල් අත්හිටුවීමට එරෙහිව නිව්යෝර්ක් සහ නිව්ජර්සි ප්රාන්ත නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගත් අතර, පෙබරවාරි 6 වන දින දිස්ත්රික් විනිසුරුවරයෙකු විසින් තීරණාත්මක නියෝගයක් ලබා දෙන ලදී. අරමුදල් ප්රමාද කිරීමෙන් ව්යාපෘතියට “ප්රතිපූරණය කළ නොහැකි හානියක්” (irreparable harm) සිදුවන බව අධිකරණය පිළිගත්තේය. මේ අනුව, ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 200කට අධික ප්රතිපූරණ මුදලක් නිදහස් කිරීමට රජයට සිදු විය. මෙහි ආසන්නතම ප්රතිඵලයක් ලෙස පසුගිය සතියේදී ඩොලර් මිලියන 30ක් සහ පසුගිය අඟහරුවාදා තවත් ඩොලර් මිලියන 77ක් වශයෙන් වාරික කිහිපයකින් අරමුදල් නිදහස් කර ඇති නමුත්, එය ව්යාපෘතියේ සම්පූර්ණ අවශ්යතාවයෙන් ඉතා සුළු කොටසක් පමණි.
‘Boondoggle’ චෝදනාව සහ නම වෙනස් කිරීමේ දේශපාලන නාටකය
ජනාධිපති ට්රම්ප් සිය ‘Truth Social’ ගිණුම හරහා මෙම ව්යාපෘතිය “Boondoggle” (අධික පිරිවැයක් සහිත ඵල රහිත ව්යාපෘතියක්) ලෙස හඳුන්වමින් දැඩි ප්රහාරයක් එල්ල කර ඇත. එහෙත්, මෙම ගැටුම වඩාත් ආන්දෝලනාත්මක මුහුණුවරක් ගත්තේ පෙන් ස්ටේෂන් (Penn Station) හෝ ඩලස් ගුවන්තොටුපළ ට්රම්ප්ගේ නමින් නම් කිරීමේ යෝජනාව කරළියට පැමිණීමත් සමඟය.
ට්රම්ප් මෙය “ව්යාජ පුවතක්” ලෙස හැඳින්වුවද, ධවල මන්දිර මාධ්ය ලේකම් කරොලින් ලීවිට් තහවුරු කළේ සෙනෙට් මාලිගයේ සුළුතර නායක චක් ෂූමර් (Chuck Schumer) සමඟ පැවැති සාකච්ඡාවකදී ජනාධිපතිවරයා මෙම අදහස ඉදිරිපත් කළ බවයි. මීට අමතරව, ට්රම්ප් සංවිධානය විසින් ගුවන්තොටුපළ නාමයන් සඳහා වෙළඳ ලකුණු (trademarks) ලියාපදිංචි කිරීමට පියවර ගැනීම හරහා පෙනී යන්නේ, මෙම යටිතල පහසුකම් අර්බුදය පුද්ගලික සන්නාමකරණ අවස්ථාවක් ලෙස භාවිතා කිරීමට පවතින සූදානමයි.
නිව්යෝර්ක් උමං මාර්ග අර්බුදය හුදෙක් ඉංජිනේරුමය ගැටලුවක් නොවන අතර, එය ඇමරිකානු දේශපාලන ක්රමයේ පවතින ගැඹුරු අස්ථාවරත්වය නිරූපණය කරන කැඩපතකි.
වසර සියයක් පැරණි, අබලන් වූ ජාතික සම්පත් නඩත්තු කිරීම වෙනුවට ඒවා දේශපාලන ප්රාණ ඇපකරුවන් ලෙස තබා ගැනීම අවසානයේ හානිකර වන්නේ පොදු ජනතාවටයි. අනාගතයේදී අප හමුවේ පවතින බරපතලම ප්රශ්නය වන්නේ මෙයයි: බිඳවැටෙන වසර 100ක් පැරණි යටිතල පහසුකම් ආරක්ෂා කර ගැනීම වෙනුවට, ඒවා දේශපාලන සන්නාමකරණයේ සහ පළිගැනීමේ මෙවලම් ලෙස භාවිතා කිරීම ජාතික ආරක්ෂාවට එල්ල කරන බරපතලම තර්ජනය නොවේද?