රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 06,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
පුවත අසන්න මෙතැනින්..
පුවත නරඹන්න මෙතැනින්..
ඇමරිකා-ඊශ්රායල ප්රහාර හමුවේ ටෙහෙරානය දැඩි සෙලවීමකට
2026 මාර්තු 6 වන දින උදාවත්ම, ඉරානයේ අගනුවර වන ටෙහෙරානය පෙර නොවූ විරූ මට්ටමේ දරුණු ගුවන් ප්රහාර මාලාවකට නතු විය. අහස සිසාරා නැගෙන කළු දුමාරයත්, මුළු නගරයම සලිත කරවන ප්රබල පිපිරුම් හඬත් මධ්යයේ, මෙම ගැටුම වඩාත් විනාශකාරී මාවතකට අවතීර්ණ වී ඇති බව පැහැදිලිය. යුද්ධය ආරම්භ වී හත්වන දිනය සනිටුහන් වන විට, ගුවන් යානා නාදය සහ අඛණ්ඩ පිපිරුම් හඬ ටෙහෙරාන වැසියන්ගේ දෛනික ජීවිතයේ බිහිසුණු උරුමය බවට පත්ව තිබේ. මෙම දිනය යුද්ධයේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂයක් ලෙස සනිටුහන් වන්නේ, ප්රහාරයන්ගේ ස්වභාවය සහ ඉලක්කයන්හි සිදු වූ කැපී පෙනෙන වෙනස් වීම හේතුවෙනි.
හමුදා ඉලක්ක ඉක්මවා සිවිල් ජනතාව දරුණු ලෙස පීඩාවට පත් කිරීම
විදෙස් මාධ්ය වාර්තාකරුවන් ටෙහෙරානයේ සිට වාර්තා කරන පරිදි, මෙම ප්රහාරවල මීළඟ අදියර හුදෙක් හමුදා ඉලක්ක ඉක්මවා ගොස් සිවිල් ජනාවාස දරුණු ලෙස පීඩාවට පත් කරන ආකාරයක් පෙනෙන්නට තිබේ. මීට පෙර හමුදා කඳවුරු සහ උපායමාර්ගික ස්ථානවලට පමණක් සීමා වූ ප්රහාර, දැන් ජනාකීර්ණ නේවාසික ප්රදේශ, ඉන්ධන පිරවුම්හල් සහ ටෙහෙරාන් විශ්වවිද්යාලය අවට ප්රදේශ කරා ද ව්යාප්ත වී තිබේ.
විදෙස් මාධ්ය පවසන්නේ ටෙහෙරානයේ නැගෙනහිර සහ ගිනිකොණදිග ප්රදේශවලට එල්ල වූ ප්රහාරවල කම්පනය විශාල දුරකට පවා දැඩිව දැනුණු බවයි.
මෙලෙස සිවිල් යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කිරීම හුදෙක් යුධමය මෙහෙයුමකට වඩා, සමස්ත රාජ්ය තන්ත්රයම අඩපණ කිරීමේ පුළුල් මෙහෙයුමක් ලෙස මෙය හැදින්විය හැක.
පොළොව යට සැඟවූ මිසයිල පද්ධති සහ 'Penetrator' බෝම්බවල බලපෑම
ඇමරිකානු ගුවන් හමුදාව මෙම ගැටුම සඳහා ඔවුන්ගේ අතිනවීන B-2 රහස් ප්රහාරක යානා (Stealth bombers) යොදා ගනිමින් ප්රහාරයන්ගේ තාක්ෂණික තීව්රතාවය ඉහළ නංවා ඇත. මෙහිදී වඩාත් කැපී පෙනෙන යුධමය වර්ධනය වන්නේ, පොළොව අභ්යන්තරයේ ගැඹුරින් ස්ථාපනය කර ඇති බැලිස්ටික් මිසයිල දියත් කිරීමේ පද්ධති විනාශ කිරීම සඳහා රාත්තල් 2,000ක් බරැති “Penetrator” (විදාරක) බෝම්බ දුසිම් ගණනක් භාවිත කිරීමයි.
භූ දේශපාලනික විශ්ලේෂණයන්ට අනුව, මෙම ප්රහාර මාලාව හේතුවෙන් ඉරානයේ මිසයිල ප්රහාර එල්ල කිරීමේ හැකියාව 90% කින් පමණ පහත වැටී ඇති බව වාර්තා වේ. ඇමරිකානු මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානයේ (CENTCOM) ප්රධානී ඇඩ්මිරල් බ්රැඩ් කූපර් පෙන්වා දෙන්නේ ඉරානයේ උපායමාර්ගික හැකියාවන් මෙලෙස අඩපණ කිරීම තීරණාත්මක ජයග්රහණයක් බවයි.
"අපි ඉරානයේ අභ්යවකාශ අණදෙන මූලස්ථානයට සමාන මධ්යස්ථානයට ද ප්රහාර එල්ල කළෙමු. එමගින් ඇමරිකානුවන්ට තර්ජනයක් වීමට ඔවුන්ට ඇති හැකියාව අඩපණ කර තිබේ." - ඇඩ්මිරල් බ්රැඩ් කූපර්.
අධ්යාපන ආයතන ඉලක්ක වීම සහ මිනාබ් බාලිකා පාසලේ ඛේදවාචකය
මෙම යුද්ධය කළු අකුරින් ලියැවෙන්නේ දකුණු ඉරානයේ මිනාබ් (Minab) නගරයේ බාලිකා පාසලකට එල්ල වූ විනාශකාරී ප්රහාරයත් සමඟිනි. ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකායේ (IRGC) දත්තවලට අනුව, මෙම ප්රහාරයෙන් පාසල් දරුවන් සහ කාර්ය මණ්ඩලය ඇතුළු 175 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත් විය. මීට අමතරව ටෙහෙරානයට නිරිත දෙසින් පිහිටි පරන්ඩ් (Parand) ප්රදේශයේ ද පාසල් දෙකක් ඇමරිකානු-ඊශ්රායල මිසයිල ප්රහාරවලට ලක්ව ඇති බව වාර්තා වේ.
මෙම සිදුවීමේ ඇති වඩාත්ම ආන්දෝලනාත්මක කරුණ වන්නේ, මිනාබ් ප්රහාරය සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකානු හමුදා වගකිව යුතු බවට ඇමරිකානු හමුදා පරීක්ෂකයින්ම මේ වන විට සැක පළ කිරීමයි. ජාත්යන්තර නීතියට අනුව අධ්යාපන ආයතන ඉලක්ක කිරීම බරපතල යුද අපරාධයක් වන අතර, ඇමරිකානු හමුදා අභ්යන්තරයෙන්ම මෙවැනි විමර්ශනයක් මතු වීම යුද්ධයේ සදාචාරාත්මක පිරිහීම මනාව පෙන්නුම් කරයි.
'Bomber Pulses' සහ මීළඟ ප්රහාරක රළ පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම
ඇමරිකානු ආරක්ෂක ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් (Pete Hegseth) විසින් ඉදිරි පැය 72 තුළ ප්රහාරයන් “දරුණු ලෙස ඉහළ යන” බවට අනතුරු ඇඟවීමක් කර තිබේ. ඔහු හඳුන්වා දුන් ‘Bomber Pulses’ යන සංකල්පය හුදෙක් යුධමය උපක්රමයක් පමණක් නොව, එය ඉරාන නායකත්වයේ චිත්තවේගීය ධෛර්යය බිඳ දැමීම සඳහා සිදුකරන මනෝවිද්යාත්මක මෙහෙයුමක් (Psychological warfare) ලෙස ද හැඳින්විය හැකිය.
මෙහිදී සිදුවන්නේ වඩාත් නිරන්තරයෙන් සහ වැඩි ධාරිතාවයකින් යුත් බෝම්බ හෙලීමේ මෙහෙයුම් මාලාවක් ක්රියාත්මක කිරීමයි. හත්වන දිනයේ දක්නට ලැබුණු විනාශය හුදෙක් ආරම්භයක් පමණක් බවත්, ඉදිරියේදී එල්ල වීමට නියමිත “ප්රහාරක රළ” (Surge) මීට වඩා දරුණු විය හැකි බවත් පවසමින් ඇමරිකාව ඉරානයට දැඩි පීඩනයක් එල්ල කරමින් සිටී.
යුද්ධය ආරම්භ වී සතියක් ගත වන විට ඉරානයේ මියගිය සංඛ්යාව 1,230 ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර, ඉන් 181ක්ම දරුවන් බව යුනිසෙෆ් (UNICEF) සංවිධානය තහවුරු කරයි. මේ අතර, ඉරාන නායක අලි ලාරිජානි පවසන්නේ තම හමුදාව ඕනෑම ඇමරිකානු ගොඩබිම් ආක්රමණයකට (Ground invasion) මුහුණ දීමට සූදානමින් “මග බලා සිටින” බවයි. ඔහුගේ මෙම ප්රකාශය ගැටුම තවදුරටත් දිග්ගැස්සෙන බවට ලබා දෙන සංඥාවකි.
තාක්ෂණය සහ නවීන අවි ආයුධ මත පදනම් වූ මෙම නවීන යුද්ධයේ සැබෑ මිල ගෙවීමට සිදුව ඇත්තේ අහිංසක සිවිල් වැසියන්ටය.
