රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 08, කොළඹ LNW :
පුවත අසන්න මෙතැනින්..
පුවත නරඹන්න මෙතැනින්..
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථිකයේ ප්රධානම ජීවනාලියක් බඳු වූ ‘සිලෝන් ටී’ (Ceylon Tea) කර්මාන්තය මේ වන විට දැඩි අවදානමකට මුහුණ දී සිටී. දශක ගණනාවක් තිස්සේ අප ගොඩනැගූ මෙම වෙළඳපොළ, දහස් ගණනක් සැතපුම් ඈතින් පවතින මැදපෙරදිග යුදමය වාතාවරණය හමුවේ බරපතල කඩා වැටීමේ සේයාවන් පෙන්වයි. මෙම යුධමය අස්ථාවරත්වය අපගේ තේ කර්මාන්තයේ පදනමටම එල්ල කරන බලපෑම සුළුකොට තැකිය නොහැකිය.
අපනයනයෙන් 52%ක්ම මැදපෙරදිග මත රඳා පැවතීමේ අවදානම
ශ්රී ලංකාවේ තේ අපනයනය සඳහා වන ඉල්ලුමෙන් අඩකටත් වඩා, එනම් 52%ක්ම රඳා පවතින්නේ මැදපෙරදිග කලාපය මතය. 2025 වසරේ ඓතිහාසික සංඛ්යාලේඛනවලට අනුව, තේ කිලෝග්රෑම් මිලියන 125ක් පමණ එම කලාපයට අපනයනය කර ඇති අතර, ඒ හරහා මෙරටට ඩොලර් මිලියන 750ක ආදායමක් ලැබී ඇත.
ඉරාකය, ඉරානය, ලිබියාව, තුර්කිය, සෞදි අරාබිය, සිරියාව සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය අපගේ ප්රධානතම වෙළඳපොළවල් වේ. එක් කලාපයක් මත මෙතරම් විශාල ලෙස රඳා පැවතීම, මෙවැනි අර්බුදකාරී අවස්ථාවකදී සමස්ත කර්මාන්තයම පද්ධතිමය කඩා වැටීමකට (Systemic collapse) ලක් කිරීමේ අවදානමක් ගෙන දෙන්නකි.
සැපයුම් දාම බිඳවැටීම සහ මූල්ය අර්බුදය
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය සහ රතු මුහුද වැනි ප්රධාන නාවික මාර්ගවල පවතින යුදමය තත්ත්වය නිසා නැව් ගමනාගමනයට දැඩි බාධා එල්ල වී ඇත. සූවස් ඇල හරහා දිවෙන මාර්ගවල නිල වශයෙන් නාවික අවහිරතාවයක් (Blockade) ප්රකාශයට පත් කර නොමැති වුවද, ප්රධාන පෙළේ නැව් සමාගම් තම මෙහෙයුම් අත්හිටුවීම හේතුවෙන් එය ‘ක්රියාකාරී අවහිරතාවයකට’ සමාන තත්ත්වයක් නිර්මාණය කර ඇත.
මේ හේතුවෙන් නැව් ගාස්තු සහ රක්ෂණ පිරිවැය අතිමහත් ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති ආකාරය පහත දත්ත මගින් තහවුරු වේ.
- අඩි 20 කන්ටේනරයක් සඳහා නැව් ගාස්තුව ඩොලර් 1,800කින් ඉහළ ගොස් ඇත.
- අඩි 40 කන්ටේනරයක් සඳහා එය ඩොලර් 3,000කින් ඉහළ ගොස් ඇත.
- වැඩි වූ යුද අවදානම හේතුවෙන් අපනයනකරුවන් සතු රක්ෂණ ආවරණ පවා මේ වන විට බලරහිත වී තිබේ.
"පවතින තත්ත්වය හමුවේ අපනයනකරුවන්ට සතියකට ඩොලර් මිලියන 10ක් සහ 15ක් අතර විශාල පාඩුවක් සිදුවන බව තේ අපනයනකරුවන්ගේ සංගමය (Tea Exporters Association) පෙන්වා දෙයි."
පහත රට කුඩා තේ වතු හිමියන්ට එල්ල වන සෘජු ජීවනෝපාය අවදානම
මෙම අර්බුදයේ වඩාත්ම සංවේදී පාර්ශවය වන්නේ පහත රට තේ වගා කරන කුඩා තේ වතු හිමියන්ය. මැදපෙරදිග වෙළඳපොළ යනු මෙරට පහත රට තේ (Low-grown tea) සඳහා පවතින ප්රධානතම වෙළඳපොළයි. අපනයනකරුවන් මුහුණ දෙන මූල්ය පීඩනය හේතුවෙන් කොළඹ තේ වෙන්දේසියේ මිල ගණන් සීඝ්ර අවපාතයකට (Slump) ලක්ව ඇත.
මේ සතියේ වෙන්දේසි දත්තවලට අනුව:-
- සමස්ත තේ මිල සාමාන්යයෙන් කිලෝග්රෑමයකට රුපියල් 50කින් පමණ පහත වැටී ඇත.
- පහත රට තේ මිල කිලෝග්රෑමයකට රුපියල් 75කින් පමණ පහත වැටී ඇත.
මෙම මිල පහත වැටීම දහස් සංඛ්යාත කුඩා තේ වතු හිමියන්ගේ දෛනික ආදායමට සහ ඔවුන්ගේ පවුල්වල පැවැත්මට එල්ල කරන සෘජු ප්රහාරයකි.
ඉරානය සමඟ පවතින 'භාණ්ඩ හුවමාරු' ගනුදෙනුවේ ගැටලු
ශ්රී ලංකාව සහ ඉරානය අතර පවතින ‘තේ වෙනුවට තෙල්’ (Tea for Oil) භාණ්ඩ හුවමාරු ක්රමය යටතේ මෙතෙක් සාර්ථකව ගනුදෙනු සිදු වුවද, වත්මන් අර්බුදය හමුවේ එය දැඩි අභියෝගයකට ලක්ව ඇත. දැනටමත් තේ සපයා ඇති නමුත් මෙතෙක් ගෙවා නොමැති ඩොලර් මිලියන 50ක පමණ මුදලක් ‘සිරවී’ තිබීම අපනයනකරුවන්ගේ මුදල් ප්රවාහයට (Cash flow) දැඩි ලෙස බලපා ඇත.
ඉරානය වාර්ෂිකව ශ්රී ලංකාවෙන් තේ කිලෝග්රෑම් මිලියන 11ක් පමණ ආනයනය කරයි. ඇමරිකානු සම්බාධක මධ්යයේ ක්රියාත්මක වන මෙම ගනුදෙනුව පවත්වාගෙන යාමට නම්, වත්මන් යුදමය වාතාවරණය හමුවේ නව ආරක්ෂිත යාන්ත්රණයක අවශ්යතාවය තදින්ම දැනෙමින් පවතී.
රජයේ මැදිහත්වීම සහ ප්රතිපත්තිමය අභියෝගය
පවතින බරපතල තත්ත්වය පිළිබඳව 2026 මාර්තු 4 වන දින වැවිලි සහ ප්රජා යටිතල පහසුකම් අමාත්යවරයා සමඟ විශේෂ සාකච්ඡාවක් පවත්වා ඇත. එහිදී කර්මාන්තයේ පාර්ශවකරුවන් රජයෙන් සහන කිහිපයක් ඉල්ලා සිටියහ:-
- අධික ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති නැව් ගාස්තු සහ රක්ෂණ පිරිවැයෙන් කොටසක් රජය විසින් දැරීම.
- ඉරානයෙන් ලැබිය යුතු ඩොලර් මිලියන 50ක හිඟ මුදල් ලබා ගැනීමට රාජ්ය මට්ටමින් මැදිහත් වීම.
2026 වසරේ ජනවාරි මාසය වන විට තේ අපනයන ආදායම ඩොලර් මිලියන 121.8ක් දක්වා 5%ක වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළද, මාර්තු මාසයේ ඇති වූ මෙම කම්පනය එම ජයග්රහණ අස්ථාවර කර ඇත.
