රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 14, කොළඹ LNW :
කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළේ ‘කළු සතිය’: රුපියල් බිලියන 348ක් අහිමි වූයේ ඇයි?
2026 මාර්තු 14 වනදායින් අවසන් වූ සතිය කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළ (CSE) ඉතිහාසයේ අමිහිරි සටහනක් තැබූ ‘කළු සතියක්’ ලෙස හැඳින්වීම නිවැරදිය. සතිය පුරාම පාහේ දර්ශක රතු පැහැයෙන් සටහන් වූයේ ආයෝජකයින් තුළ දැඩි අවිනිශ්චිතතාවයක් සහ අවදානම් මඟහැරීමේ ප්රවණතාවක් (Risk Aversion) නිර්මාණය කරමිනි. සතියක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ වෙළඳපොළේ සමස්ත වටිනාකමෙන් රුපියල් බිලියන 348කට අධික දැවැන්ත ප්රාග්ධනයක් සේදී ගියේ කෙසේද?
රුපියල් බිලියන 348ක දැවැන්ත ප්රාග්ධන ඛාදනය
මෙම සතියේ සිදු වූ පසුබෑම හුදෙක් සාමාන්ය මිල උච්චාවචනයක් නොව, වෙළඳපොළේ සමස්ත වත්කම් වටිනාකම දරුණු ලෙස ඛාදනය වූ අවස්ථාවකි. බදාදා දින වාර්තා වූ සුළු ස්ථාවර වීම හැරුණු විට, සෙසු සෑම දිනකම දර්ශක පහළ ගියේ ආයෝජකයින් තුළ පැවති දැඩි විකුණුම් පීඩනය මනාව පිළිබිඹු කරමිනි. මෙහි වඩාත්ම කනස්සල්ලට කරුණ වන්නේ ‘වෙළඳපොළ පරාසය’ (Market Breadth) අතිශය සෘණාත්මක වෙමින්, සමාගම් 198කම කොටස් මිල ගණන් පහත වැටීමයි.
සතිපතා වෙළඳපොළ දත්ත විශ්ලේෂණය:–
- අහිමි වූ සමස්ත වෙළඳපොළ වටිනාකම: රුපියල් බිලියන 348.6
- සමස්ත වෙළඳපොළ මිල දර්ශකය (ASPI): ඒකක 1,009.36ක (4.45%) කඩාවැටීමක් – අවසාන අගය: 21,692.55
- S&P SL20 දර්ශකය: ඒකක 276.10ක (4.34%) පසුබෑමක් – අවසාන අගය: 6,084.65
මෙම දත්තයන්ගෙන් පැහැදිලි වන්නේ වෙළඳපොළේ ප්රාග්ධනීකරණයෙන් විශාල කොටසක් සතියක් තුළ අහිමි වී ගොස් ඇති බවයි. මෙය ආයෝජක වත්කම්වල සැලකිය යුතු පසුබෑමකි.
මැදපෙරදිග අර්බුදය සහ ඩොලර් 100 ඉක්මවූ තෙල් මිල
දේශීය කොටස් වෙළඳපොළ මෙලෙස අස්ථාවර වීමට බලපෑ ප්රධානතම ගෝලීය සාධකය වූයේ මැදපෙරදිග කලාපයේ උණුසුම් වූ අර්බුදයයි. යුදමය වාතාවරණය හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල බැරලයක් ඇමරිකානු ඩොලර් 100 සීමාව ඉක්මවා යාම, ශ්රී ලංකාව වැනි ආනයනික බලශක්තිය මත යැපෙන රටක ආයෝජන විශ්වාසයට මරු පහරක් විය.
බැලූ බැල්මට විදේශීය යුද්ධයක් සහ දේශීය කොටස් මිල අතර සෘජු සම්බන්ධයක් නොමැති සේ පෙනුනද, බලශක්ති පිරිවැය ඉහළ යාම හරහා සමාගම්වල ලාභාන්තික (Profit Margins) අඩු වීම සහ උද්ධමනකාරී පීඩනය ඉහළ යාම ආයෝජකයින් ක්ෂණිකව 'ප්රාග්ධනය ඉවත් කරගැනීමට' (Capital Flight) පෙළඹවීය. ගෝලීය අස්ථාවරත්වය හමුවේ දේශීය ආයෝජකයින් දැඩි ආරක්ෂිත පිළිවෙතක් අනුගමනය කිරීම මෙහිදී දක්නට ලැබුණි.
බැංකු ක්ෂේත්රයේ පසුබෑම සහ ආර්ථිකයේ 'අනතුරු ඇඟවීම'
ඕනෑම රටක ආර්ථික ස්ථාවරත්වයේ ‘කල්තියා අනතුරු අඟවන දර්ශකය’ (Canary in the coal mine) ලෙස සැලකෙන්නේ බැංකු ක්ෂේත්රයයි. මැක්රෝ ආර්ථික විචල්යයන්ට සහ ගෝලීය මූල්ය කම්පනවලට බැංකු ක්ෂේත්රය අතිශය සංවේදී බැවින්, මෙම සතියේ සමස්ත වෙළඳපොළ කඩාවැටීමට ප්රධානතම සෘණාත්මක දායකත්වය ලැබුණේ බැංකු සහ ප්රාග්ධන භාණ්ඩ (Capital Goods) ක්ෂේත්රයෙනි. විශේෂයෙන්ම ප්රාග්ධන භාණ්ඩ ක්ෂේත්රය දෛනික පිරිවැටුමෙන් 43%ක් වැනි ඉහළ දායකත්වයක් ලබා දී තිබීම විශේෂත්වයකි.
සතිය තුළ දැඩි ලෙස මිල පහත වැටුණු ප්රධාන සමාගම්:-
- COMB (කොමර්ෂල් බැංකුව)
- HNB (හැටන් නැෂනල් බැංකුව)
- HNB.X (HNB ඡන්ද බලය නොමැති කොටස්)
- NTB (නේෂන්ස් ට්රස්ට් බැංකුව)
- HAYL (හේලීස් සමාගම)
බැංකු සහ මූල්ය පද්ධතිය කෙරෙහි පවතින විශ්වාසය පළුදු වීම, සමස්ත වෙළඳපොළේ ගාමක බලවේගය අඩපණ කිරීමට හේතු විය.
ප්රධාන ආයෝජකයින්ගේ (HNW) උපායමාර්ගික ආගමනය සහ සිල්ලර ආයෝජකයින්ගේ පසුබැසීම
මෑත කාලීනව වෙළඳපොළේ දක්නට ලැබුණු ඉහළ සිල්ලර ආයෝජක (Retail Investors) සහභාගීත්වය මෙම සතියේදී සැලකිය යුතු ලෙස පහත වැටුණි. ඒ වෙනුවට, පිරිවැටුම ඉහළ නැංවීමට මූලික වූයේ ඉහළ ශුද්ධ වටිනාකමක් සහිත (High-Net-Worth) ආයෝජකයින්ගේ මැදිහත්වීමයි. මෙය ප්රධාන වශයෙන්ම සිදුවූයේ ‘Crossings’ හෙවත් පූර්ව එකඟතාව මත සිදුවන විශාල පරිමාණයේ කොටස් හුවමාරු ගනුදෙනු හරහාය.
විශේෂයෙන්ම MELS, ACL සහ AEL යන සමාගම්වල මෙවැනි විශාල පරිමාණයේ ගනුදෙනු වාර්තා විය. කුඩා සිල්ලර ආයෝජකයින් බියෙන් යුතුව වෙළඳපොළෙන් ඉවත් වෙද්දී, මහා පරිමාණ ආයෝජකයින් අනාගත ලාභාපේක්ෂාවෙන් යුතුව ‘Bottom Fishing’ හෙවත් අඩු මිලට කොටස් අත්පත් කරගැනීමේ උපායමාර්ගික නිරත වන බව මෙයින් පෙනී යයි.
සතිය නිමාවට පත් වූයේ රුපියල් මිලියන 38.3ක ශුද්ධ විදේශීය ප්රාග්ධන ගලායෑමක් (Net Outflow) සටහන් කරමිනි. විදේශීය ආයෝජකයින් මෙලෙස ශුද්ධ විකුණුම්කරුවන් ලෙස කටයුතු කිරීමෙන් ගම්ය වන්නේ ඔවුන් තවමත් ලාංකීය වෙළඳපොළ සම්බන්ධයෙන් 'සීරුවෙන් සිටීමේ' පිළිවෙතක් අනුගමනය කරන බවයි. බැංකු සහ ආහාර පාන ක්ෂේත්රයන්හි දායකත්වය පිරිවැටුමෙන් 28%ක් වුවද, සමස්ත වෙළඳපොළ දිශානතිය තවමත් තීරණය වන්නේ ගෝලීය දේශපාලන සාධක මතය.
