රෂිකා හෙන්නායක ජූලි 13, කොළඹ LNW :
2026 වසරේදී කණ්ඩායම් සංඛ්‍යාව 48 දක්වා ඉහළ නැංවීමට ගත් තීරණය ක්‍රියාත්මක වීමටත් පෙර, ජාත්‍යන්තර පාපන්දු සම්මේලනය (FIFA) තවත් දැවැන්ත පිම්මක් සඳහා සූදානම් වෙමින් සිටී. ඒ 2030 වසරේදී කණ්ඩායම් සංඛ්‍යාව 64 දක්වා දෙගුණ කිරීමේ සැලසුමයි. පාපන්දු ලෝකය මෙතරම් වේගයෙන් ප්‍රසාරණය වීමත් සමඟ අප හමුවේ ඇති ප්‍රධානතම ගැටලුව වන්නේ, “ප්‍රමාණයෙන් විශාල වීම” යනු සෑම විටම “ගුණාත්මකභාවයෙන් ඉහළ යාම” ද යන්නයි.
ෆිෆා සභාපති ජියානි ඉන්ෆැන්ටිනෝගේ මෙම ව්‍යාප්තිවාදී දැක්ම , ගෝලීය පාපන්දු ක්‍රීඩාව “ප්‍රජාතන්ත්‍රීකරණය” කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස ඔහු හඳුන්වයි. කණ්ඩායම් 48ක ආකෘතියේ සාර්ථකත්වය මත පදනම්ව, වඩාත් කුඩා රටවලට ලෝක කුසලාන වේදිකාව විවෘත කිරීමෙන් ක්‍රීඩාව ජාත්‍යන්තරව ශක්තිමත් වන බව ඔහුගේ විශ්වාසයයි.
මෙහිදී ඔහු ප්‍රධාන වශයෙන්ම අවධානය යොමු කරන්නේ අප්‍රිකානු කලාපයේ නැගී එන ශක්තිය පිළිබඳවයි. 2026 තරඟාවලියට සහභාගී වූ අප්‍රිකානු කණ්ඩායම් 10න් 9ක්ම පිළිමලුන් පිටුදැකීමේ වටයට සුදුසුකම් ලැබීම, ඉන්ෆැන්ටිනෝ සිය තර්කය තහවුරු කිරීමට යොදාගන්නා ප්‍රබලතම සාක්ෂියයි. මින් පෙර කණ්ඩායම් 5කට පමණක් සීමා වී තිබූ අප්‍රිකානු නියෝජනය මෙලෙස ඉහළ යාම ක්‍රීඩාවේ දියුණුවට අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. ඉන්ෆැන්ටිනෝගේ මෙම සර්ව-අන්තර්ගත දැක්ම ඔහුගේම වචනවලින් මෙසේ විග්‍රහ කළ හැකිය:
“කුඩා රටවලට ලෝක කුසලානයට සහභාගී වීමට අවස්ථාවක් ලබා නොදුන්නොත්, ඔවුන්ට දිගින් දිගටම දියුණු වීමට අවශ්‍ය දිරිගැන්වීමක් ලැබෙන්නේ නැත.”
කණ්ඩායම් 64ක තරඟාවලියක් යනු , සත්කාරක රටවල යටිතල පහසුකම් සහ සංවිධාන ශක්තිය පරීක්ෂා කරන දැවැන්ත ලොජිස්ටික් අභියෝගයකි. යෝජිත නව ආකෘතිය යටතේ කණ්ඩායම් හතර බැගින් වූ කාණ්ඩ 16ක් ක්‍රීඩා කරනු ඇත.
- පරිමාණයේ වෙනස: කණ්ඩායම් 32ක් ක්‍රීඩා කළ යුගයේ පැවති තරඟ 64ක සීමාව, මෙම නව යෝජනාවත් සමඟ තරඟ 128ක් දක්වා දෙගුණයකින් ඉහළ යයි. මෙය 2026 වසරේ අපේක්ෂිත තරඟ 104ක සීමාව ද අභිබවා යන්නකි.
- වටයන්ගේ ව්‍යුහය: එක් එක් කාණ්ඩයේ ප්‍රමුඛ කණ්ඩායම් දෙක, කණ්ඩායම් 32කින් සමන්විත දැවැන්ත පිළිමලුන් පිටුදැකීමේ වටයකට (Round of 32) පිවිසෙනු ඇත.
විශ්ලේෂකයන්ගේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් බලන කල, මෙම දැවැන්ත ව්‍යාප්තිය මගින් සත්කාරක රටවල කාබන් පියසටහන (Carbon footprint) ඉහළ යාම, ක්‍රීඩකයන්ගේ දැඩි කායික වෙහෙස සහ ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් සම්බන්ධ සංකීර්ණතා වැනි ගැටලු මතු කරයි.
2030 වසර පාපන්දු ඉතිහාසයේ රන් අකුරින් ලියැවෙන්නේ එය ලෝක කුසලාන ඉතිහාසයේ 100 වැනි වසර (1930-2030) සනිටුහන් කරන බැවිනි. මෙම ඓතිහාසික අවස්ථාව පදනම් කර ගනිමින්, දකුණු ඇමරිකානු පාපන්දු සම්මේලනය (CONMEBOL) මෙම ව්‍යාප්තිය සඳහා ලබා දුන් සහයෝගය අතිශය මූලෝපායී එකකි.
උරුගුවේ පාපන්දු සම්මේලනයේ සභාපති ඉග්නාසියෝ ඇලොන්සෝ සහ CONMEBOL සභාපති ඇලෙජැන්ඩ්‍රෝ ඩොමින්ගුස් මෙම යෝජනාව පිටුපස සිටින ප්‍රධාන බලවේගයන් වේ. ප්‍රධාන තරඟාවලිය යුරෝපයේ සහ අප්‍රිකාවේ පැවැත්වෙන පසුබිමක, දකුණු ඇමරිකාව තුළ සමාරම්භක තරඟ කිහිපයක් ලබා ගැනීම මගින් ඔවුන් සුවිශේෂී ක්‍රීඩා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ජයග්‍රහණයක් අත්පත් කරගෙන ඇත. ඔවුන් පවසන්නේ වසර සියයක පාපන්දු උරුමය සැමරිය යුත්තේ හැකි උපරිම පොදු සහභාගීත්වයකින් යුතු සර්ව-අන්තර්ගත උළෙලක් ලෙස බවයි.
2030 ලෝක කුසලානය යනු ලොව මෙතෙක් බිහි වූ භූගෝලීය වශයෙන් වඩාත්ම විසිරුණු ක්‍රීඩා උළෙල වනු ඇත. මෙය මහාද්වීප තුනක් සහ රටවල් හයක් යා කරන සැබෑ ගෝලීය සැණකෙළියකි. මෙහි ඇති මූලෝපායී වැදගත්කම හඳුනා ගැනීමට නම් එහි සැකසුම වටහා ගත යුතුය.
- ප්‍රධාන සත්කාරක රටවල්: ස්පාඤ්ඤය, පෘතුගාලය සහ මොරොක්කෝව ප්‍රධාන තරඟාවලියේ සත්කාරකත්වය දරයි.
ඓතිහාසික සමාරම්භය:ශත සංවත්සරය සැමරීම සඳහා උරුගුවේ, ආර්ජන්ටිනාව සහ පැරගුවේ යන රටවල විශේෂ සමාරම්භක තරඟ පැවැත්වෙන අතර, ඉන් අනතුරුව පමණක් තරඟාවලිය සිය ප්‍රධාන සත්කාරක රටවල් වෙත ගමන් කරයි.
මෙම ව්‍යුහය මගින් මහාද්වීප අතර සංස්කෘතික පාලමක් නිර්මාණය වුවද, රටවල් හයක් පුරා විහිදුණු තරඟාවලියක ප්‍රායෝගිකත්වය පිළිබඳව දැඩි සංවාදයක් මතු වී ඇත.
මෙම දැවැන්ත ව්‍යාප්තියට සෑම පාර්ශ්වයකින්ම එකඟතාවයක් හිමි නොවේ. යුරෝපීය (UEFA) සහ ආසියානු (AFC) පාපන්දු බලධාරීන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙවැනි ව්‍යාප්තියක් මගින් ලෝක කුසලානයේ ඇති “විශිෂ්ටත්වය” (Elite status) කෙමෙන් ගිලිහී යා හැකි බවයි. යුරෝපා පාපන්දු සම්මේලනයේ සභාපති ඇලෙක්සැන්ඩර් සෙෆෙරින් මෙය හඳුන්වා දෙන්නේ ජාත්‍යන්තර තරඟ දින දර්ශනය අවුල් කරන “නරක අදහසක්” ලෙසයි.
ආසියානු පාපන්දු සම්මේලනයේ සභාපති ෂෙයික් සල්මාන් බින් ඉබ්‍රහිම් අල් කලීෆාගේ අනතුරු ඇඟවීම වඩාත් තියුණුය. ඔහු මෙම ව්‍යාප්තිය හඳුන්වන්නේ කිසිදු පාලනයකින් තොරව සිදුවන අනතුරුදායක ගමනක් ලෙසයි:
“යමෙකු පැමිණ කණ්ඩායම් සංඛ්‍යාව 132 දක්වා වැඩි කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිය හැකිය. එවිට අප නතර වන්නේ කොතැනින්ද? එය අවුල් සහගත තත්වයක් වනු ඇත.”
විවේචකයන් පවසන පරිදි, කණ්ඩායම් සංඛ්‍යාව අධික ලෙස ඉහළ යාමෙන් මූලික වටයේ තරඟකාරීත්වය අඩුවන අතර, සුදුසුකම් ලැබීමේ තරඟ වල ඇති උද්යෝගය ද ක්‍රමයෙන් හීන වී යනු ඇත.
ෆිෆා ආයතනය 2030 සඳහා වන මෙම කණ්ඩායම් 64ක යෝජනාව පිළිබඳ අවසන් තීරණයක් ගෙන නැතත්, මෙවැනි සංවාදයක් ඇති වීමම පෙන්නුම් කරන්නේ ලෝක පාපන්දු කළමනාකරණයේ පැහැදිලි මූලෝපායී වෙනසකි. පාපන්දු යනු දැන් යුරෝපයට හෝ දකුණු ඇමරිකාවට පමණක් සීමා වූ ක්‍රීඩාවක් නොවන බවත්, එය සමස්ත ලෝකයාගේම පොදු දේපළක් විය යුතු බවත් මෙයින් ගම්‍ය වේ.
