රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 06, කොළඹ LNW :
ඊශ්‍රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු විසින් මෑතකදී i24NEWS නාලිකාව සමඟ පැවැත්වූ සම්මුඛ සාකච්ඡාව, දේශපාලන ප්‍රකාශයක් පමණක් නොව, මැදපෙරදිග කලාපයේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතාවල අස්ථාවරත්වය මනාව පිළිඹිබු කරන්නකි. 2026 ඔක්තෝබර් 27 වන දිනට නියමිත ඊශ්‍රායල මහ මැතිවරණයට සති කිහිපයක් තිබියදී සිදු කළ මෙම ප්‍රකාශය, කලාපීය ආරක්ෂාව සහ ජාත්‍යන්තර සබඳතා පිළිබඳ බරපතල ප්‍රශ්නාවලියක් මතු කරයි.
කටාර් රාජ්‍යයට ප්‍රහාර එල්ල කිරීම පිළිබඳ ‘අභිමානවත්’ ප්‍රකාශය
නෙතන්යාහු සිය සම්මුඛ සාකච්ඡාවේදී වඩාත්ම අවධානයට ලක් වූ සහ මතභේදාත්මක ප්‍රකාශය සිදු කළේ 2025 සැප්තැම්බර් 9 වන දින ඩෝහා (Doha) නගරයට එල්ල වූ ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙනි. කටාර් රාජ්‍යය ඊශ්‍රායලයට “සතුරු” (hostile) රාජ්‍යයක් ලෙස හංවඩු ගසමින්, එම ප්‍රහාරය ගැන ඔහු කතා කළේ කිසියම් උදම් ඇනීමකිනි.
මෙම ප්‍රහාරය සිදු වූයේ අතිශය තීරණාත්මක මොහොතකදීය. එනම්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පූර්ණ අනුමැතිය සහ මැදිහත්වීම මත ගාසා සටන් විරාමය පිළිබඳ සාකච්ඡා පැවැත්වෙමින් තිබියදීය. මෙම ප්‍රහාරයෙන් හමාස් සාමාජිකයින් පස් දෙනෙකු සහ කටාර් ආරක්ෂක නිලධාරියෙකු මිය ගියහ. නෙතන්යාහු එම සිදුවීම විස්තර කළේ මෙලෙසිනි:
“මම කටාර් වෙත පහර දුන්නා, යුද්ධය අතරතුර මම ඔවුන්ට බෝම්බ හෙලුවා සහ පහර දුන්නා, ඔවුන් මට පහර දුන්නා.”
මෙම ප්‍රකාශය හරහා නෙතන්යාහු උත්සාහ කරන්නේ තමන් සතුරු රාජ්‍යයන්ට එරෙහිව නොබියව ක්‍රියා කරන නායකයෙකු බව දේශීය ඡන්දදායකයින්ට පෙන්වීමට වුවද, එය ජාත්‍යන්තර රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සම්මතයන් උල්ලංඝනය කිරීමකි.
සමාව අයැදීමේ සිට උදම් ඇනීම දක්වා වූ පරස්පරතාව
නෙතන්යාහුගේ වර්තමාන ‘අභිමානය’ සහ ඔහුගේ අතීත හැසිරීම අතර පවතින්නේ දැඩි පරස්පරතාවයකි. 2025 සැප්තැම්බර් ප්‍රහාරයෙන් පසු, එවකට ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සමඟ එක්ව නෙතන්යාහු ධවල මන්දිරයේ සිට කටාර් අගමැතිවරයා වෙත දුරකථන ඇමතුමක් ලබා දෙමින් එම ප්‍රහාරය පිළිබඳව නිල වශයෙන් සමාව අයැද සිටියේය.
එහෙත් මැතිවරණය ආසන්නයේදී එම සමාව අයැදීම අමතක කර, එය සිය යුධමය ජයග්‍රහණයක් ලෙස හුවා දැක්වීමට ඔහු දැන් උත්සාහ කරයි. මෙම ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් සිය දැඩි විවේචනය එල්ල කළ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් ප්‍රකාශ කළේ, මෙය කටාර් රාජ්‍යයේ 'ස්වෛරීභාවය' (Sovereignty) සහ 'භූමියේ අඛණ්ඩතාව' (Territorial Integrity) පැහැදිලිවම උල්ලංඝනය කිරීමක් (flagrant violation) බවයි. මෙම ප්‍රහාරයෙන් පසු ජෝර්දානය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය සහ සෞදි අරාබිය වැනි කලාපීය නායකයින් කටාර් රාජ්‍යය සමඟ සිය සහයෝගීතාවය පළ කරමින් ඩෝහාහි සංචාරය කිරීම, ඊශ්‍රායලය කලාපීය වශයෙන් කොන්වීමේ ලක්ෂණයක් ලෙස විචාරකයෝ දකිති.
ගාසා තීරයට ලැබුණු අරමුදල් පිළිබඳ ආරක්ෂක අංශවල අනුමැතිය
හමාස් සංවිධානය ශක්තිමත් වීමට ඉඩ සැලසෙන පරිදි ගාසා තීරයට අරමුදල් ගලා යාමට පහසුකම් සැලසූ බවට නෙතන්යාහුට එරෙහිව දේශීය වශයෙන් බරපතල චෝදනා එල්ල වී ඇත. විශේෂයෙන්ම 2023 ඔක්තෝබර් 7 වන දින එල්ල වූ ප්‍රහාරයට පෙර මෙම අරමුදල් හුවමාරුව සිදුවීම ඔහුගේ දේශපාලන ගමනට බාධාවක් වී තිබේ.
නෙතන්යාහු මෙම චෝදනාවලින් ගැලවීම සඳහා ඉතා සූක්ෂම ලෙස වගකීම ආරක්ෂක අංශ වෙත පවරා ඇත. ඔහු පවසන්නේ කටාර් අරමුදල් ගලා යාමට ඉඩ දුන්නේ මානුෂීය අරමුණු සඳහා පමණක් බවත්, එය ඊශ්‍රායල ආරක්ෂක ඒජන්සි වන මොසාඩ් (Mossad) සහ ෂින් බෙට් (Shin Bet) ආයතනවල සෘජු නිර්දේශ මත සිදු වූවක් බවත්ය. තමන්ගේ වගකීම අවම කර පෙන්වීම සඳහා ඔහු පවසන්නේ එම මුදල් ප්‍රමාණය ගාසා තීරයට ඇතුළු වූ මුළු මුදලින් 2% ක් පමණක් වන බවයි.
කටාර් රාජ්‍යයේ විනිවිදභාවය
නෙතන්යාහු කටාර් රාජ්‍යය “සතුරු” රාජ්‍යයක් ලෙස හැඳින්වුවද, භූ-දේශපාලනික සත්‍යය ඊට වඩා වෙනස්ය. කටාර් රාජ්‍යය 2012 වසරේ සිට හමාස් සංවිධානයේ දේශපාලන කාර්යාලය පවත්වාගෙන යන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සෘජු ඉල්ලීම මතය. මෙම සන්දර්භය අමතක කර නෙතන්යාහු කරන චෝදනා පදනම් විරහිත බව කටාර් රාජ්‍යය පවසයි.
කටාර් අගමැති ෂෙයික් මොහොමඩ් බින් අබ්දුල්රහ්මාන් අල් තානි දෝහා සංසදයේදී (Doha Forum) අවධාරණය කළේ, සියලුම ආධාර සැපයීම් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පූර්ණ අවබෝධය ඇතිව ඉතා විනිවිදභාවයකින් යුතුව සිදු කළ බවයි:
"අද, ඔවුන් [ඊශ්‍රායලය] පවසන කටාර් රාජ්‍යය හමාස් සංවිධානයට අරමුදල් සපයන බවට වන ප්‍රකාශයන් පදනම් විරහිතයි. අපගේ සියලුම ආධාර... ගාසා වෙත ගියේය, ජනතාව වෙත ගියේය, සහ එය එක්සත් ජනපදය සම්පූර්ණයෙන්ම දන්නා ඉතා විනිවිදභාවයකින් යුත් ක්‍රියාවලියක් යටතේ සිදු විය."
නෙතන්යාහුගේ මෙම හදිසි ප්‍රකාශයන් පිටුපස ඇති සැබෑ හේතුව 2026 ඔක්තෝබර් 27 මැතිවරණයයි. ගාසා තීරයේ සිදුවන "ජන සංහාරක යුද්ධය" (genocidal war) හමුවේ ජාත්‍යන්තර පීඩනයට ලක්ව සිටින ඔහු, දේශීය වශයෙන් සිය ජාතිකවාදී පදනම ශක්තිමත් කර ගැනීමට උත්සාහ කරයි.ආර්ථික පසුබෑම සහ ඉරානය සමඟ පවතින යුධමය තත්ත්වය හේතුවෙන් ඔහුගේ ජනප්‍රියත්වය පිරිහී ඇති මොහොතක, මෙවැනි 'අභිමානවත්' ප්‍රකාශ හරහා ඔහු උත්සාහ කරන්නේ මහජන අවධානය වෙනතකට යොමු කිරීමටයි. දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ නෙතන්යාහු නිරන්තරයෙන් මැතිවරණ ආසන්නයේදී වෙනත් රටවල් සමඟ කෘතිම ආතතීන් ඇති කර ගනිමින් තමන් 'ශක්තිමත් නායකයෙකු' ලෙස පෙනී සිටීමට උත්සාහ කරන බවයි.
