රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 17, කොළඹ LNW :
ලෝකයේ ඉහළම රාජ්යතාන්ත්රික සංසදය වන එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසියට සහභාගී වීම සඳහා රාජ්ය නායකයෙකුට අවසර අහිමි වීම අතිශය අසාමාන්ය මෙන්ම බරපතළ රාජ්යතාන්ත්රික පියවරකි. 2026 සැප්තැම්බර් මස පැවැත්වෙන මහා මණ්ඩල සැසියට පෙර, පලස්තීන ජනාධිපතිවරයා ඇතුළු නායකත්වයට ඇමරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුව විසින් වීසා තහනමක් පැනවීම මේ වන විට භූ දේශපාලනික කැලඹීමක් ඇති කර තිබේ.
ජනාධිපති මහමුද් අබ්බාස් දෙවන වරටත් නිල වශයෙන් අවහිර කිරීම
පලස්තීන ජනාධිපති මහමුද් අබ්බාස්ට නිව්යෝර්ක් වෙත පැමිණීමට ඇති අවස්ථාව ඇමරිකාව විසින් අඛණ්ඩව දෙවන වරටත් අවහිර කර ඇත. මෙම පියවර හරහා පලස්තීන නායකත්වයේ හඬ ජාත්යන්තර වේදිකාවකදී සජීවීව ඉදිරිපත් කිරීමේ අවස්ථාව වොෂින්ටනය විසින් හිතාමතාම සීමා කර තිබේ. මෙය පලස්තීන අධිකාරිය ජාත්යන්තර වශයෙන් අවප්රමාණ කිරීමේ (Marginalizing) සහ ඔවුන්ගේ රාජ්යතාන්ත්රික නියෝජනය දුර්වල කිරීමේ උපායමාර්ගික පියවරක් ලෙස විශ්ලේෂණය කළ හැකිය.
ඇමරිකානු රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තුව මෙම තීරණය සඳහා කරුණු හතරක් පදනම් කරගෙන ඇත. මින් පෙර සඳහන් වූ කරුණුවලට අමතරව, පලස්තීන අධිකාරියේ මූල්ය ක්රියාකාරකම් ද මෙහිදී දැඩි දෝෂදර්ශනයට ලක්ව තිබේ. එම හේතු මෙසේය…
- ලබාදුන් පොරොන්දු ප්රකාරව අභ්යන්තර ප්රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමට අපොහොසත් වීම.
- සෘජු සාකච්ඡාවලින් බැහැරව රාජ්ය පිළිගැනීම සඳහා ජාත්යන්තර සහය සෙවීම.
- ඉශ්රායෙලය සමඟ පවතින ගැටුම් ජාත්යන්තර අධිකරණ වෙත රැගෙන යාම.
- ඇමරිකාව සහ ඉශ්රායෙලය විසින් ප්රහාරකයින් ලෙස හංවඩු ගසා ඇති පුද්ගලයින්ට සහ ඔවුන්ගේ පවුල් වෙත මූල්ය ආධාර සැපයීම.
රාජ්ය දෙපාර්තමේන්තු නිවේදනයේ මෙසේ සඳහන් වේ:
“තමන් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට වූ පොරොන්දු ප්රකාරව ප්රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමට අපොහොසත් වීම සහ සාමය සඳහා ඇති අපේක්ෂාවන් අඩාල කරන ක්රියාකාරකම් හේතුවෙන්, පලස්තීන විමුක්ති සංවිධානයේ (PLO) සාමාජිකයින්ට සහ පලස්තීන අධිකාරියේ (PA) නිලධාරීන්ට වීසා ලබා නොදීමට ගත් තීරණය ඇමරිකාව තවදුරටත් දීර්ඝ කරනු ලබයි.”
ඉහළ පෙළේ නායකයින්ට තහංචි පනවා තිබුණද, පලස්තීන දූත මණ්ඩලයේ සාමාන්ය කාර්ය මණ්ඩලයට “වීසා නිදහස් කිරීමේ සහනය” (Waiver) යටතේ රැඳී සිටීමට අවසර දී ඇත. මෙය එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථාන ගිවිසුම (UN Headquarters Agreement) යටතේ ඇමරිකාව සතු ජාත්යන්තර බැඳීමකි. මෙහි ඇති පරස්පර විරෝධී බව වන්නේ, ඇමරිකාව සිය ජාත්යන්තර නීතිමය වගකීම් ඉටු කරන අතරම, තෝරාගත් පුද්ගලයින්ට පමණක් තහංචි පැනවීම හරහා පලස්තීන පාර්ශවය මත සිය දේශපාලන පීඩනය තීව්ර කිරීමට උත්සාහ කිරීමයි.
බටහිර ලෝකයේ වෙනස්වන ස්ථාවරය සහ පලස්තීන හඬ යටපත් කිරීම
2026 සැප්තැම්බර් මාසය වන විට බ්රිතාන්යය, ප්රංශය සහ කැනඩාව වැනි ප්රබල බටහිර රාජ්යයන් පලස්තීන රාජ්යය පිළිගැනීමට පියවර ගෙන ඇති පසුබිමක ඇමරිකාවේ මෙම තීරණය කැපී පෙනෙයි. ජනාධිපති අබ්බාස්ගේ මෙවර දේශනය සැලසුම් කර තිබුණේ ගාසා තීරයේ මානුෂීය ව්යසනය සහ බටහිර ඉවුරේ සිදුවන නීති විරෝධී පදිංචි කිරීම් මෙන්ම “සංහාරාත්මක පදිංචිකරුවන්ගේ ප්රචණ්ඩක්රියා” (Settler Pogroms) පිළිබඳව ලෝක අවධානය යොමු කිරීමටය. ලෝක ප්රජාව පලස්තීන අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙළගැසෙද්දී, ඇමරිකාව තවමත් පැරණි සීමා පැනවීම්වල රැඳී සිටීම ඔවුන් ජාත්යන්තරව හුදෙකලා වීමට හේතුවක් විය හැකිය.
වීසා තහනම පිළිබඳ දැඩි විවේචන එල්ල වන්නේ ඇමරිකාව අනුගමනය කරන ද්විත්ව ප්රමිතිය හේතුවෙනි. ගාසා තීරයේ සිදුවූ යුද අපරාධ සම්බන්ධයෙන් ජාත්යන්තර අපරාධ අධිකරණය (ICC) මගින් වරෙන්තු නිකුත් කර ඇති ඉශ්රායෙල් අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු වැනි නායකයින්ට ඇමරිකාවට පැමිණීමට කිසිදු බාධාවක් නැත. පලස්තීන නියෝජිතයින්ට පමණක් මෙලෙස සීමා පැනවීම හරහා සාධාරණ සාම සාකච්ඡාකරුවෙකු ලෙස ඇමරිකාව කෙරෙහි පවතින ජාත්යන්තර විශ්වාසය තවදුරටත් පළුදු වී තිබේ.
ඇමරිකාව විසින් පනවා ඇති මෙම වීසා තහනම, පලස්තීන රාජ්යත්වය උදෙසා වන ජාත්යන්තර ගම්යතාවයට එල්ල කරන ලද සෘජු බාධාවකි. රාජ්යතාන්ත්රික සන්නිවේදනය මෙලෙස හිතාමතා අවහිර කිරීම, මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින අර්බුදය තවදුරටත් උග්ර කිරීමට හේතු වනු ඇත.
