නේපාලයේ බිලියනපති බිනෝද් චවුද්රිගේ ජීවිතය සහ වෘත්තීය ගමනේ සොඳුරු සටහන්...
ඔහු ප්රකට චවුද්රි සමූහ ව්යාපාරයේ (CG) සභාපතිවරයා වන අතර, ‘වයි වයි’ නූඩ්ල්ස් සන්නාමය හරහා ජාත්යන්තර කීර්තියක් අත්කර ගෙන ඇත.
ව්යාපාරික කටයුතුවලට අමතරව, ඔහු නේපාල පාර්ලිමේන්තුව නියෝජනය කරන සක්රීය දේශපාලනඥයෙකු සහ භූමිකම්පා සහන සේවා වැනි කටයුතුවල නිරත වන පුණ්යවන්තයෙකු ලෙසද හැඳින්වේ.
මෙම ලිපිය තුළින් මා අදහස් කරන්නේ, ඔහුගේ පවුල් පසුබිම, ඔහු රචනා කළ ස්වයං චරිතාපදානය සහ ඔහුට හිමිවූ විවිධ සම්මාන පිළිබඳවද අවධානය යොමු කිරීමටයි.
විනෝද් චෞද්රි නේපාලයේ පළමු බිලියනපතියා ලෙස සිය ව්යාපාරික අධිරාජ්යය ගොඩනැගුවේ කෙසේද?
විනෝද් චෞද්රි නේපාලයේ පළමු ඩොලර් බිලියනපතියා ලෙස සිය ව්යාපාරික අධිරාජ්යය ගොඩනැගුවේ පරම්පරාගත ව්යාපාරික පදනමක් මත සිය තරුණ කාලයේ සිටම දැක්වූ සුවිශේෂී ව්යවසායකත්ව හැකියාවන් උපයෝගී කරගනිමිනි. ඔහු සිය ව්යාපාරික ගමන ආරම්භ කළ ආකාරය සහ එය වර්ධනය කළ ආකාරය පහත පරිදි සාරාංශ කළ හැකිය.
මුල් අවධිය සහ පවුල් පසුබිම
විනෝද් චෞද්රිගේ සීයා වූ භුරාමල් දාස් චෞද්රි රෙදිපිළි ව්යාපාරයක් ආරම්භ කළ ව්යවසායකයෙකු වූ අතර, ඔහුගේ පියා වූ ලුන්කරන් දාස් චෞද්රි එම ව්යාපාරය තවදුරටත් දියුණු කර ජාත්යන්තර වෙළඳ ආයතන සහ ඉදිකිරීම් සමාගමක් පිහිටුවීය,. වයස අවුරුදු 18 දී සිය පියාගේ අසනීප තත්ත්වය හේතුවෙන් විනෝද් චෞද්රිට තම උසස් අධ්යාපන කටයුතු පසෙකලා පවුලේ ව්යාපාරයට සම්බන්ධ වීමට සිදු විය.
ව්යාපාරික අධිරාජ්යයේ ආරම්භය
ඔහුගේ පළමු ස්වාධීන ව්යාපාරය වූයේ 1973 දී ආරම්භ කළ “Copper Floor” නම් ඩිස්කොතේක් (discothèque) සමාගමයි. මෙය බෙහෙවින් සාර්ථක වූ අතර ඉන් ඉගෙන ගත් පාඩම් ව්යාපාර ලෝකයේ ඉදිරියට යාමට ඔහුට මනා පිටුවහලක් විය,. අනතුරුව 1979 දී ඔහු ජපන් ඉලෙක්ට්රොනික සමාගමක් වන National Panasonic සමඟ ගිවිසුමකට එළඹුණු අතර එය ඔහුගේ පළමු බහුජාතික ගනුදෙනුව විය. එසේම ඔහු ජපන් Suzuki මෝටර් රථ නේපාලයට ආනයනය කිරීමේ අයිතිය ද දක්ෂ ලෙස ලබා ගත්තේය.
වයි වයි (Wai Wai) නූඩ්ල්ස් සහ සාර්ථකත්වය
චෞද්රි සමූහයේ (Chaudhary Group) වඩාත්ම සාර්ථක නිෂ්පාදනය වූයේ 1984 දී නේපාලයට හඳුන්වා දුන් Wai Wai ක්ෂණික නූඩ්ල්ස් ය. තායිලන්තයේ සිට පැමිණෙන පුද්ගලයින් නූඩ්ල්ස් පැකට් රැගෙන එන ආකාරය නිරීක්ෂණය කළ ඔහු, ඒ සඳහා නේපාලයේ ඇති ඉල්ලුම වටහාගෙන තායිලන්ත සමාගමක් සමඟ එක්ව මෙම නිෂ්පාදනය ආරම්භ කළේය,. අද වන විට මෙය ඉන්දියාවේ පවා 20% ක වෙළඳපල කොටසක් හිමිකරගෙන ඇත.
ගෝලීය ව්යාප්තිය සහ විවිධාංගීකරණය
ඔහු සිය ව්යාපාරික කටයුතු නේපාලයෙන් පිටතට ද ව්යාප්ත කළේය:
- 1990 දී සිංගප්පූරුවේ Cinnovation Group ආරම්භ කළ අතර එය හෝටල්, නිවාඩු නිකේතන, දේපළ වෙළඳාම් සහ මූල්ය සේවා වැනි ක්ෂේත්ර රැසක නිරත වේ.
- 1995 දී ඔහු ඩුබායි රජය සතුව තිබූ Nabil Bank හි පාලන කොටස් මිලදී ගත්තේය.
- ඔහු Taj Hotels Group වැනි ප්රමුඛ පෙළේ ආයතන සමඟ ඒකාබද්ධ ව්යාපාර සඳහා ද උනන්දුවක් දැක්වීය.
දේශපාලන සහ සමාජ සබඳතා
තම ව්යාපාරික බලපත්ර ලබා ගැනීමට සහ රැකවරණය ලබා ගැනීමට ඔහු එවකට සිටි බලවත් දේශපාලන චරිත සහ රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයන් (ධිරේන්ද්ර ෂා වැනි) සමඟ සමීප සබඳතා පැවැත්වීය. පසුව ඔහු නේපාලයේ ප්රධාන දේශපාලන පක්ෂ සමඟ එක්ව දේශපාලනයට ද අවතීර්ණ විය,.
විනෝද් චෞද්රිගේ මෙම දශක හතරක කැපවීම සහ වෙහෙස මහන්සිය හේතුවෙන් 2013 වසරේදී ඔහු ෆෝබ්ස් (Forbes) සඟරාව මගින් නේපාලයේ ප්රථම බිලියනපතියා ලෙස නිල වශයෙන් පිළිගනු ලැබීය. ඔහුට අනුව මෙය පරම්පරා හතරක දහඩිය සහ මහන්සියේ ප්රතිඵලයකි.විනෝද් චෞද්රි නේපාලයේ පළමු බිලියනපතියා ලෙස සිය ව්යාපාරික අධිරාජ්යය ගොඩනැගුවේ කෙසේද?විනෝද් චෞද්රි නේපාලයේ ප්රථම සහ එකම බිලියනපතියා ලෙස සිය ව්යාපාරික අධිරාජ්යය ගොඩනැගුවේ පරම්පරා තුනක ව්යාපාරික උරුමයක් මත පදනම් වෙමිනි. ඔහු සිය ව්යාපාරික ගමන ආරම්භ කළ ආකාරය සහ එය සාර්ථක කරගත් ආකාරය පිළිබඳ තොරතුරු පහත දැක්වේ:
මුල් අවධිය සහ ව්යාපාරයට පිවිසීම:
- ඔහුගේ සීයා වන භුරාමල් දාස් චෞද්රි 19 වන සියවසේදී ඉන්දියාවේ සිට නේපාලයට සංක්රමණය වී රෙදිපිළි ව්යාපාරයක් ආරම්භ කළේය. පසුව ඔහුගේ පියා වන ලුන්කරන් දාස් චෞද්රි, රෙදිපිළි ව්යාපාරය තවදුරටත් සංවර්ධනය කර ‘අරුන් එම්පෝරියම්’ නමින් සාර්ථක සිල්ලර වෙළඳසැලක් සහ ඉදිකිරීම් සමාගමක් පිහිටුවීය.
- වයස අවුරුදු 18 දී ඉන්දියාවේ වරලත් ගණකාධිකරණය හැදෑරීමට සැලසුම් කර තිබුණද, තම පියාගේ හෘද රෝගී තත්ත්වය හේතුවෙන් පවුලේ ව්යාපාරය භාර ගැනීමට ඔහුට සිදු විය.
ප්රථම ස්වාධීන ව්යාපාර සහ ව්යාප්තිය:
- ඔහුගේ පළමු ස්වාධීන ව්යාපාරය වූයේ 1973 දී ආරම්භ කළ ‘කොපර් ෆ්ලෝර්’ (Copper Floor) නම් ඩිස්කෝ සමාජශාලාවයි. මෙය බෙහෙවින් සාර්ථක වූ අතර ව්යාපාර පිළිබඳ බොහෝ දේ ඉගෙන ගැනීමට එය ඔහුට මහෝපකාරී විය.
- 1979 දී ඔහු ජපන් ඉලෙක්ට්රොනික සමාගමක් වන නැෂනල් පැනසොනික් (National Panasonic) සමඟ සිය පළමු බහුජාතික ගිවිසුමට එළඹුණි.
වයි වයි (Wai Wai) නූඩ්ල්ස් සහ සාර්ථකත්වය
- ඔහුගේ ව්යාපාරික අධිරාජ්යයේ වඩාත්ම සාර්ථක සන්නාමය වූයේ 1984 දී නේපාලයට හඳුන්වා දුන් වයි වයි ක්ෂණික නූඩ්ල්ස් වර්ගයයි. තායිලන්තයේ සිට එන පුද්ගලයන් නූඩ්ල්ස් පැකට් රැගෙන එනු දැකීමෙන් ඔහුට මෙම අදහස ලැබුණු අතර, තායිලන්ත සමාගමක් සමඟ එක්ව එය නිෂ්පාදනය කිරීම ආරම්භ කළේය. අද වන විට එය ඉන්දියාවේ පවා 20% ක වෙළඳපල කොටසක් හිමිකරගෙන ඇත.
ව්යාපාර විවිධාංගීකරණය:
- චෞද්රි සිය ව්යාපාර ජාලය හෝටල් සහ නිවාඩු නිකේතන, සිල්ලර වෙළඳාම, නිෂ්පාදන, නිශ්චල දේපල, සිමෙන්ති සහ මූල්ය සේවා වැනි විවිධ ක්ෂේත්ර කරා ව්යාප්ත කළේය.
- 1990 දී ඔහු සිංගප්පූරුවේ සිනොවේෂන් ගෲප් (Cinnovation Group) ආරම්භ කළ අතර, 1995 දී ඩුබායි රජය සතු නබිල් බැංකුවේ (Nabil Bank) පාලන කොටස් මිලදී ගත්තේය.
2013 වසරේදී ඔහු ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියනයක ශුද්ධ වත්කමක් සහිතව නේපාලයේ ප්රථම බිලියනපතියා ලෙස ෆෝබ්ස් (Forbes) සඟරාව විසින් හඳුනා ගන්නා ලදී. වර්තමානයේ චෞද්රි සමූහ ව්යාපාරය (CG) රටවල් 19 ක විසිරී ඇති අතර, පුද්ගලයන් 7,000 කට අධික පිරිසක් එහි සේවය කරති. ඔහු සම්බන්ධ වී සිටින දේශපාලන ක්රියාකාරකම් සහ එහි බලපෑම කුමක්ද? බිනෝද් චෞද්රි නේපාලයේ ප්රමුඛ ව්යාපාරිකයෙකු මෙන්ම දේශපාලනික වශයෙන් ඉතා ක්රියාකාරී පුද්ගලයෙකි. ඔහුගේ දේශපාලන ගමන සහ එහි බලපෑම පිළිබඳ තොරතුරු මූලාශ්ර ඇසුරින් පහත පරිදි විග්රහ කළ හැකිය:
දේශපාලන ක්රියාකාරකම්:
- මුල් අවධිය: 1979 වසරේදී සිය පළමු බහුජාතික ව්යාපාරික බලපත්රය ලබා ගැනීම සඳහා එවකට පාලකයා වූ සූර්ය බහදූර් තාපාගේ දේශපාලන ව්යාපාරයට මූල්යමය වශයෙන් ආධාර කරමින් ඔහු දේශපාලනයට සම්බන්ධ විය.
- රාජාණ්ඩුව සමඟ සබඳතා: නේපාලයේ රාජාණ්ඩුව පැවති සමයේ ඔහු ධිරේන්ද්ර ෂා කුමරු සමඟ සමීප ව්යාපාරික සබඳතා පැවැත්වීය. ඔහු ප්රකාශ කර ඇත්තේ ලාභ ලැබීමට වඩා සිය ව්යාපාරවල ආරක්ෂාව (Protection) වෙනුවෙන් එම සබඳතාව පැවැත්වූ බවයි.
- CPN-UML පක්ෂය: 1990 ජනතා ව්යාපාරයෙන් පසු ඔහු නේපාලයේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (CPN-UML) සමඟ සමීප විය. 1994 දී එම පක්ෂයේ ආර්ථික ප්රතිපත්ති කෙටුම්පත් කිරීමට ඔහු දායක වූ අතර, 2008 දී එම පක්ෂය නියෝජනය කරමින් ව්යවස්ථාදායක සභාවට තේරී පත් විය.
- නේපාල කොංග්රසය (Nepali Congress): 2017 වසරේ සිට ඔහු ෂේර් බහදූර් ඩියුබා නායකත්වය දෙන නේපාල කොංග්රස් පක්ෂයට සම්බන්ධ විය. ඔහු දැනට පරාසි 1 (Parasi 1) කොට්ඨාසය නියෝජනය කරන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරයෙකි.
දේශපාලන බලපෑම:
- ආර්ථික ප්රතිපත්ති සකස් කිරීම: නේපාලයේ ආර්ථික වර්ධනය මත පදනම් වූ දේශපාලනයක් ඇති කිරීම ඔහුගේ ප්රධාන අරමුණක් වී ඇත. නේපාලය ආයෝජන හිතකාමී රටක් බවට පත් කිරීමටත්, ආයෝජකයින් තුළ විශ්වාසය ගොඩනැගීමටත් ඔහු දේශපාලනිකව පෙනී සිටියි.
- ව්යාපාරික ආරක්ෂාව සහ වරප්රසාද: විවිධ පාලකයන් සමඟ පැවැත්වූ සමීප සබඳතා හරහා සිය ව්යාපාර අධිරාජ්යය රැක ගැනීමටත්, අවශ්ය බලපත්ර ලබා ගැනීමටත් ඔහුට හැකියාව ලැබුණි.
- විවාද සහ චෝදනා: ඔහුගේ දේශපාලන බලය ව්යාපාරික වාසි තකා භාවිත කරන බවට චෝදනා එල්ල වී ඇත. විශේෂයෙන් රජයට අයත් බන්ස්බාරි සපත්තු කර්මාන්ත ශාලාවට (Bansbari Shoe Factory) අයත් ඉඩම් පෞද්ගලීකරණය කර අත්පත් කර ගැනීම සහ බදු පැහැර හැරීම් සම්බන්ධයෙන් ඔහු විමර්ශනයට ලක්ව ඇත.
- ජාත්යන්තර බලපෑම: ‘Pandora Papers’ ලේඛන හරහා හෙළි වූ පරිදි, නේපාලයේ පවතින නීතිමය සීමාවන් මඟ හරිමින් විදේශීය වත්කම් පවත්වාගෙන යාමට ඔහුගේ දේශපාලන සබඳතා රුකුලක් වූ බවට ද මත පළ වී තිබේ.
සමස්තයක් ලෙස, බිනෝද් චෞද්රිගේ දේශපාලන ජීවිතය ඔහුගේ ව්යාපාරික සාර්ථකත්වයට මෙන්ම විවිධ දේශපාලන සහ ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ සඳහා සෘජු බලපෑමක් එල්ල කර ඇත.බිනෝද් චෞද්රිගේ ව්යාපාරික සාර්ථකත්වය, නායකත්වය සහ පරිත්යාගශීලී සේවාවන් අගයමින් ජාත්යන්තර මට්ටමේ සම්මාන සහ ගෞරව නාම කිහිපයක්ම ඔහුට පිරිනමා ඇත:
- Asian Man of the Year Award: 2016 වසරේදී ඔහුට මෙම සම්මානය හිමි විය.
- Frost & Sullivan Growth, Innovation and Leadership (GIL) Award: 2016 වසරේදීම වර්ධනය, නවෝත්පාදනය සහ නායකත්වය වෙනුවෙන් පිරිනමන මෙම සම්මානයෙන් ඔහු පිදුම් ලැබීය.
- Lifetime Achievement Award: 2019 වසරේදී ‘Hotelivate’ ආයතනය විසින් ඔහුට මෙම ජීවිත කාලයටම එක් වරක් පිදෙන සම්මානය පිරිනමන ලදී.
- ගෞරව ආචාර්ය උපාධිය: ඔහුගේ කැපී පෙනෙන පරිත්යාගශීලී සේවාවන් අගය කරමින් 2015 වසරේදී ඉන්දියාවේ ශ්රී ශ්රී විශ්වවිද්යාලය (Sri Sri University) මගින් ඔහුට ගෞරව ආචාර්ය උපාධියක් පිරිනමන ලදී.
- ෆෝබ්ස් (Forbes) පිළිගැනීම: 2013 වසරේදී ෆෝබ්ස් සඟරාව ඔහුව නේපාලයේ ප්රථම බිලියනපතියා ලෙස නම් කිරීම ඔහු සලකනුයේ තමාට ලැබුණු ‘නොබෙල් ත්යාගය’ ලෙසයි. මෙය දශක හතරක කාලයක් ඔහු කළ කැපවීමට ලැබුණු ජාත්යන්තර පිළිගැනීමක් ලෙස ඔහු පෙන්වා දෙයි.
මීට අමතරව, 2015 වසරේදී ඔහු 'Forbes Asia' සඟරාවේ කවරයේ ද පෙනී සිටියේය.බිනෝද් චෞද්රි විසින් 1995 වසරේදී පිහිටුවන ලද චෞද්රි පදනම (Chaudhary Foundation) හරහා සිදුකරන ප්රධාන සමාජ සේවා කටයුතු පිළිබඳ තොරතුරු මෙසේ දැක්විය හැක.
- භූමිකම්පා සහන සේවා: 2015 අප්රේල් මාසයේ නේපාලයට බලපෑ දරුණු භූමිකම්පාවෙන් පසු සහන සේවා සැපයීම සඳහා පදනම සක්රීයව දායක විය. එහිදී කත්මණ්ඩු නුවර සහන සේවා කටයුතු සංවිධානය කිරීමටත්, නේපාලයේ දිස්ත්රික්ක 12 ක විපතට පත් වූවන්ට උපකාර කිරීම සඳහා සෞඛ්ය සේවකයින් යෙදවීමටත් ඔහු කටයුතු කළේය.
- ප්රතිසංස්කරණ කටයුතු: භූමිකම්පාවෙන් විනාශ වූ නිවාස සහ පාසල් නැවත ගොඩනැගීම සඳහා ඔහු ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 2.5 කට අධික මුදලක් පරිත්යාග කර ඇත. මීට අමතරව, ධාදිං (Dhading) ප්රදේශයේ කුම්පූර් (Kumpur) ගම්මානයේ විපතට පත් වූවන් වෙනුවෙන් තාවකාලික නිවාස 166 ක් ලබා දීමට පදනම කටයුතු කළේය.
- ආහාර සහ අත්යවශ්ය ද්රව්ය සැපයීම: චෞද්රි සමූහ ව්යාපාරය සහ පදනම එක්ව වයි වයි (Wai Wai) නූඩ්ල්ස් පැකට් 500,000 ක්, පළතුරු යුෂ පැකට් දහස් ගණනක් මෙන්ම ආහාර සහ ජලය විපතට පත් වූවන් අතර බෙදා දෙන ලදී.
- තිරසාර සංවර්ධන ඉලක්ක (SDGs): නේපාලය තුළ තිරසාර සංවර්ධන ඉලක්ක ප්රවර්ධනය කිරීම සහ ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා චෞද්රි පදනම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (UNDP) සමඟ ගිවිසුමකට එළඹ ඇත.
- ජාත්යන්තර පිළිගැනීම: ඔහුගේ මෙම සුවිශේෂී පරිත්යාගශීලී සේවාවන් අගය කරමින් 2015 වසරේදී ඉන්දියාවේ ශ්රී ශ්රී විශ්වවිද්යාලය (Sri Sri University) මගින් ඔහුට ගෞරව ආචාර්ය උපාධියක් පිරිනමන ලදී.
චෞද්රි පදනම නේපාලයේ ජාතික ප්රතිසංස්කරණ අධිකාරිය සමඟ එක්ව රට ගොඩනැගීමේ මෙහෙයුම් සඳහා සක්රීයව දායක වීමට ද කැමැත්ත පළ කර ඇත.ඔහුගේ පදනම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුම කුමක්ද? බිනෝද් චෞද්රිගේ පෞද්ගලික පුණ්යායතනය වන චෞද්රි පදනම (Chaudhary Foundation), නේපාලය තුළ තිරසාර සංවර්ධන ඉලක්ක (Sustainable Development Goals - SDGs) ප්රවර්ධනය කිරීම සහ ඒවා ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන (UNDP) සමඟ ගිවිසුමකට එළඹ තිබේ.
1995 වසරේදී පිහිටුවන ලද මෙම පදනම සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන අතර ඇති කරගත් මෙම හවුල්කාරිත්වයේ ප්රධාන අරමුණ වන්නේ නේපාලයේ සංවර්ධන කටයුතු තිරසාර ඉලක්ක කරා මෙහෙයවීමයි. මීට අමතරව, 2015 භූමිකම්පාවෙන් පසු නේපාලය නැවත ගොඩනැගීමේ මෙහෙයුම් සඳහා සහාය වීමට ද මෙම පදනම සක්රීයව දායක වන බව කිව යුතුය.
