රෂිකා හෙන්නායක ජනවාරි 21 , ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
2026 ලෝක ආර්ථික සමුළුවේදී කැනේඩියානු අග්රාමාත්ය Mark Carney විසින් සිදු කරන ලද තීරණාත්මක දේශනයක් පිළිබඳව විදෙස් මාධ්ය තොරතුරු වාර්තා කරයි.
ඇමරිකාව ප්රමුඛ කරගත් පැරණි ගෝලීය පද්ධතිය බිඳ වැටෙමින් පවතින බව පවසන ඔහු, ලෝක බලවතුන් අතර ඇති වන තරඟකාරීත්වය හමුවේ මධ්යම ප්රමාණයේ රටවල් මුහුණ දෙන අභියෝග මෙහිදී පෙන්වා දෙයි.
විශේෂයෙන්ම, ග්රීන්ලන්තය සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකාව දරන ස්ථාවරයට ඔහු සිය විරෝධය පළ කරන අතර, තනි තනිව ක්රියා කරනවා වෙනුවට කණ්ඩායමක් ලෙස එකතු වී කටයුතු කරන ලෙස ඔහු අනෙකුත් රටවලින් ඉල්ලා සිටියි.
බලවත් ජාතීන්ගේ තර්ජන හමුවේ යටත් වීමෙන් පමණක් ආරක්ෂාව තහවුරු නොවන බවත්, ජාත්යන්තර දේශපාලනය තුළ ක්රියාකාරී භූමිකාවක් ඉටු කිරීම අත්යවශ්ය බවත් ඔහු මෙහිදී අවධාරණය කරයි.
කැනඩාව සහ ඇමරිකාව අතර පවතින භූ දේශපාලනික නොසන්සුන්තාවය සහ ගෝලීය බල තුලනය වෙනස් වීම පිළිබඳවද විදෙස් මාධ්ය උපුටා දක්වයි.
කැනඩාව සහ අනෙකුත් රටවල් ඇමරිකානු බලපෑම්වලට මුහුණ දීමට සූදානම් වන්නේ කුමන ආකාරයකින්ද?
කැනඩාව සහ අනෙකුත් මධ්යම බලවතුන් (middle powers) ඇමරිකානු බලපෑම් සහ වර්තමාන ගෝලීය දේශපාලනික වෙනස්කම්වලට මුහුණ දීම සඳහා අනුගමනය කරන උපායමාර්ග
- සාමූහිකව ක්රියා කිරීම: කැනේඩියානු අගමැති මාර්ක් කාර්නි (Mark Carney) අවධාරණය කරන්නේ කැනඩාව වැනි මධ්යම බලවතුන් තනි තනිව තාප්ප බැඳගන්නවා වෙනුවට සාමූහිකව කටයුතු කළ යුතු බවයි,. මහා බලවතුන්ට තනිව ක්රියා කිරීමට අවශ්ය වෙළඳපල විශාලත්වය සහ යුධ ශක්තිය තිබුණද, මධ්යම බලවතුන් එසේ නොවන බැවින්, ඔවුන් “මේසය අසල (සාකච්ඡාවල) නොසිටියහොත්, ඔවුන් (අන් අයගේ) ආහාර වේලක් වනු ඇත” (on the menu) යනුවෙන් ඔහු අනතුරු අඟවයි.
- අනුකූලතාවය ආරක්ෂාව සහතික නොකිරීම: ප්රධාන බලවතුන් පවසන දේට එකඟ වීමෙන් හෝ අනුකූල වීමෙන් (compliance) පමණක් ආරක්ෂාව තහවුරු කර ගත නොහැකි බව කාර්නි පවසයි,. එබැවින් ඇමරිකාව ප්රමුඛ පැරණි නීති පද්ධතිය යථා තත්ත්වයට පත් වනු ඇතැයි යන “නොස්ටැල්ජියාව” (nostalgia) මත පදනම් නොවී, නව යථාර්ථයට හැඩගැසිය යුතු බව ඔහු පෙන්වා දෙයි,.
- කැරලිකාරී උපක්රම (Insurgency-style tactics): පුවත්පත් වාර්තාවලට අනුව, ඇමරිකාව විසින් කැනඩාව ආක්රමණය කිරීමේ අවස්ථාවක් ඇති වුවහොත්, ඊට මුහුණ දීම සඳහා ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සෝවියට් හා ඇමරිකානු හමුදාවන්ට එරෙහිව යොදාගත් කැරලිකාරී පන්නයේ යුධ උපක්රම (insurgency-style tactics) භාවිතා කිරීමට කැනේඩියානු රජය සැලසුම් කර ඇති බව සඳහොත් වේ. ඇමරිකානු හමුදාව ඉතා කෙටි කලකින් කැනඩාවේ මූලෝපායික ස්ථාන අත්පත් කරගත හැකි බැවින් මෙම ක්රමය කෙරෙහි අවධානය යොමු වී ඇත.
- රාජ්යතාන්ත්රික සීමා පැනවීම: ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් ග්රීන්ලන්තය අත්පත් කර ගැනීමට ගන්නා උත්සාහයන් හමුවේ, කැනඩාව ඩෙන්මාර්කය සහ ග්රීන්ලන්තය සමඟ ස්ථිරව පෙනී සිටියි. මෙය ඇමරිකානු ව්යාප්තවාදයට එරෙහිව මිත්ර රටවල් එක්ව අඳින ලද “රතු ඉරක්” ලෙස සැලකේ.
- ආර්ථික බලහත්කාරකම්වලට මුහුණ දීම: මහා බලවතුන් ආර්ථික ඒකාබද්ධතාවය බලහත්කාරකමක් (coercion) ලෙස භාවිතා කරන බැවින්, ඊට මුහුණ දීම සඳහා වඩාත් අභිලාෂකාමී වැඩපිළිවෙලක් අවශ්ය බව අගමැතිවරයා පෙන්වා දෙයි,.
කැනඩාව පවසන්නේ ඇමරිකාව ප්රමුඛ පැරණි ක්රමය බිඳ වැටී ඇති බවත්, එය නැවත ඇති නොවන බවත්ය. එබැවින් ඇමරිකානු බලපෑම්වලින් ආරක්ෂා වීමට නම් අනෙකුත් මධ්යම බලවතුන් සමඟ ශක්තිමත් සන්ධාන ගොඩනගා ගැනීම අත්යවශ්ය බව කැනඩාවේ මතයයි.
