රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 23, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
පුවත අසන්න මෙතැනින්..
පුවත නරඹන්න මෙතැනින්..
අද 2026 පෙබරවාරි 24 වන විට, රුසියාව විසින් යුක්රේනය ආක්රමණය කර බිහිසුණු වසර හතරක් සපිරෙයි. මෙය දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව යුරෝපය මුහුණ දුන් විශාලතම මෙන්ම, රුසියාව සිය ඉතිහාසයේ මුහුණ දුන් මාරාන්තිකම යුද ගැටුම ලෙස ඉතිහාසයට එක්ව හමාරය.
සංඛ්යාලේඛනවලින් ඔබ්බට ගිය, ලෝකයේ බල තුලනය සහ භූ දේශපාලනික අවස්ථිතිභාවය උඩුයටිකුරු කළ මෙම බිහිසුණු යථාර්ථය දෙස අප ජාත්යන්තර දේශපාලන විශ්ලේෂණාත්මක ඇසකින් ගැඹුරින් බැලිය යුතුය. වසර හතරක විනාශයෙන් පසු ලෝකය අද පවතින්නේ කෙබඳු තැනකද? අප මදක් විමසා බලමු.
මිලියන දෙකක මිලිටරි හානිය: ඉතිහාසය නොදුටු මහා විනාශයක්
යුද්ධයක දරුණු බව මැනිය හැකි සැබෑ නිර්ණායකය වන්නේ අහිමි වූ මානව ජීවිත සංඛ්යාවයි. ඇස්තමේන්තුවලට අනුව, මෙම සිව් වසර තුළ දෙපාර්ශවයේම සමස්ත මිලිටරි හානිය (තුවාල ලැබූ සහ මියගිය සංඛ්යාව) මිලියන දෙකක් පමණ වේ. රුසියානු හමුදාවන්ට සිදු වූ හානිය මිලියන 1.25ක් ඉක්මවා ඇති අතර, ඉන් අවම වශයෙන් 325,000ක්ම මියගිය සෙබළුන් (fatalities) බව වර්තා වේ. 2026 ජනවාරි මාසයේදී පමණක් රුසියානු පාර්ශවයේ හානිය 31,680ක් ලෙස සටහන් විය.
මෙම අසාමාන්ය ජීවිත හානිය පිළිබඳව උපායමාර්ගික හා ජාත්යන්තර අධ්යයන මධ්යස්ථානය (CSIS) සිය වාර්තාවේ මෙසේ සඳහන් වෙයි.
"මෙම සංඛ්යාලේඛන අතිශය අසාමාන්යයි. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව කිසිදු ප්රධාන රාජ්යයක් මෙතරම් විශාල ජීවිත හානියකට හෝ තුවාල ලැබූවන්ගේ සංඛ්යාවකට කිසිදු යුද්ධයකදී මුහුණ දී නැත."
යුක්රේන පාර්ශවයෙන් ද සෙබළුන් 140,000ක් පමණ මියගොස් ඇති අතර, ඔවුන්ගේ සමස්ත මිලිටරි හානිය 600,000ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය හුදු සංඛ්යාලේඛනයක් නොව, යුරෝපයේ ශ්රම බලකාය සහ අනාගත පරම්පරාව අතුගා දැමූ ඛේදවාචකයකි.
සිතියමෙන් මැකී ගිය ප්රදේශ සහ "ශීත කළ යුද්ධයක" (Frozen War) ලක්ෂණ
2022 මාර්තු මාසයේදී රුසියාව යුක්රේන භූමියෙන් 26%ක් අත්පත් කරගෙන සිටියද, 2025 දෙසැම්බර් වන විට එය 19.3% දක්වා (වර්ග කිලෝමීටර් 116,000ක් පමණ) පහත වැටී ඇත. කෙසේ වෙතත්, පසුගිය වසර තුනක කාලය පුරා සිතියමේ විශාල වෙනසක් සිදු නොවී යුද පෙරමුණ එකතැන පල්වීම (Stalemate) කැපී පෙනේ.
මෙම භූ දේශපාලනික අවස්ථිතිභාවයට ප්රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ රුසියාව සිය “සංයුක්ත අවි සහ ඒකාබද්ධ යුධ මෙහෙයුම්” (combined arms and joint warfare) ක්රියාත්මක කිරීමේදී දැක්වූ අසාර්ථකත්වයයි. ඒ වෙනුවට යුක්රේනය විසින් ක්රියාත්මක කළ ඉතා සාර්ථක “විශද ආරක්ෂණ උපායමාර්ගය” (defense-in-depth strategy) හේතුවෙන් යුද්ධය වර්තමානය වන විට ආරක්ෂක පාර්ශවයට වාසිදායක තත්ත්වයකට පත්ව ඇත. මෙය විශාල ජීවිත පූජා කරමින් ඉතා සුළු භූමි ප්රමාණයක් සඳහා සටන් කරන බිහිසුණු තත්ත්වයකි.
අහිමි වූ පරම්පරාව: සංස්කෘතික අනන්යතාවය මකා දැමීම
යුද්ධය යනු භූමිය අත්පත් කර ගැනීමක් පමණක් නොව, මානව ශිෂ්ටාචාරයන් විනාශ කිරීමකි. යුක්රේනයේ සමස්ත ජනගහනයෙන් හතරෙන් එකකට (මිලියන 10කට වඩා වැඩි පිරිසකට) උන්හිටි තැන් අහිමි වී ඇත. සරණාගතයින් මිලියන 5.9ක් විදේශගත වී ඇති අතර, තවත් මිලියන 5ක් රුසියානු පාලනය යටතේ ජීවත් වෙති.
මෙහි වඩාත්ම අඳුරු පැතිකඩ වන්නේ, යුක්රේන දරුවන් 19,000කට වැඩි පිරිසක් රුසියාව විසින් බලහත්කාරයෙන් පැහැරගෙන ගොස් “රුසියානුවන් ලෙස යළි අධ්යාපනය ලබා දීමට” (re-educated as Russians) කටයුතු කිරීමයි. මෙතෙක් ආපසු ගෙන්වා ගැනීමට හැකි වී ඇත්තේ දරුවන් 1,238ක් පමණි. මෙය ජාත්යන්තර නීතිය හමුවේ බරපතල අපරාධයක් වන අතර, යුක්රේන සංස්කෘතික අනන්යතාවය මකා දැමීමට දරන උත්සාහයකි.
මූල්ය දායකත්වයේ පෙරළිය: ඇමරිකානු පසුබැසීම සහ යුරෝපයේ ස්වාධීනත්වය
2025 ජනවාරි මාසයේදී ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ඇමරිකානු ජනාධිපති ලෙස දිවුරුම් දීමෙන් පසු, ජාත්යන්තර දේශපාලනයේ දැවැන්ත පෙරළියක් සිදු විය. ඇමරිකානු සහය 99%කින් කපා හැරීමත් සමඟ, යුද්ධයේ මූල්ය බර යුරෝපය මත පැටවුණි. මෙය යුරෝපා සංගමයේ ස්වයං පාලනය සහ ආරක්ෂක තීරණ පිළිබඳ තීරණාත්මක සංක්රාන්ති සමයක් විය.
- 2025 වසරේදී ඇමරිකානු ආධාර ඩොලර් බිලියන 0.4ක් දක්වා පහත වැටුණි.
- මෙම හිඩැස පියවීමට යුරෝපය සිය දායකත්වය තුනෙන් දෙකකින් (2/3) වැඩි කළ අතර, පසුගිය වසරේ පමණක් ඩොලර් බිලියන 70ක මූල්ය හා මිලිටරි ආධාර සපයා ඇත.
රුසියානු වත්කම්: යුද්ධයට අරමුදල් සපයන රුසියාවේම ධනය
බටහිර රටවල් රුසියානු ආර්ථිකයට එල්ල කළ පීඩනය දැන් නව මානයකට එළඹ ඇත. රුසියාවේම අත්හිටුවන ලද වත්කම් යුක්රේනයේ ආරක්ෂාව සහ නැවත ගොඩනැගීම සඳහා යොදා ගැනීම මෙහි විශේෂත්වයයි.
- මහ බැංකු වත්කම්: බටහිර බැංකුවල අත්හිටුවා ඇති රුසියානු මහ බැංකුවේ ඩොලර් බිලියන 300ක වත්කම්වලින් ලැබෙන ලාභයෙන් 90%ක් යුක්රේනයේ මිලිටරි අවශ්යතා සඳහාත්, 10%ක් ප්රතිසංස්කරණ කටයුතු සඳහාත් වෙන් කර ඇත.
- පුද්ගලික වත්කම්: රුසියානු ප්රභූන් (elites) මත පීඩනය වැඩි කරමින්, යුරෝපා සංගමය විසින් රුසියානු ප්රකෝටිපතියන් සතු ඩොලර් බිලියන 33ක පුද්ගලික වත්කම් ද අත්හිටුවා ඇත.
සිව් වසරක බිහිසුණු විනාශයකින් පසුවත්, යුද්ධය අවසන් වන ලකුණු තවමත් ක්ෂිතිජයේ පෙනෙන්නට නැත. 2025 වසර සිවිල් වැසියන්ට මාරාන්තිකම වසර වූ අතර, එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ මෙම ගැටුම තවදුරටත් මානුෂීය ව්යසනයක් දෙසට ගමන් කරන ආකාරයයි.
