රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 05,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ඉරාන-ඇමෙරිකානු ගැටුමේ ලොවට සැඟවූ අසීමිත යුද ශක්තිය
2025 පෙබරවාරි 28 වන දින සිට ඉරානය ඉලක්ක කරගනිමින් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය දියත් කරන ලද ඒකාබද්ධ මෙහෙයුම් ලෝක සාමයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කර ඇත.
එහිදී, ඇමෙරිකානු මධ්යම සේනා විධානය (U.S. Central Command) විසින් භාවිත කරන ලද අවි පද්ධති 5ක් පිළිබඳව වාර්තා වේ.
ලුකාස් ඩ්රෝන යානා සහThe Mirror Strategy
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සිය මැදපෙරදිග මෙහෙයුම් ඉතිහාසයේ ප්රථම වතාවට ‘ලුකාස්’ (Lucas) නම් වූ ඩ්රෝන යානා භාවිත කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ. ඇරිසෝනා පදනම් කරගත් ස්පෙක්ට්රෙවර්ක්ස් (Spectrevworks) සමාගම විසින් නිපදවන ලද මෙම යානාවල ඇති සුවිශේෂීත්වය වන්නේ ඒවා ඉරානය සතු ‘ෂාහෙඩ්’ (Shahed) ඩ්රෝන යානාවලට සමාන අයුරින් නිර්මාණය කර තිබීමයි.
සතුරාගේම තාක්ෂණයට සමාන, අඩු පිරිවැය සහිත ඩ්රෝන යානා විශාල ප්රමාණයක් යොදාගැනීම හරහා සතුරාගේ ගුවන් ආරක්ෂණ පද්ධති අන්දමන්ද කිරීමටත්, පිරිවැය අතින් සතුරා දුර්වල කිරීමටත් ඇමෙරිකාව උත්සාහ කරයි. මෙය හුදු ප්රහාරයකට වඩා සතුරාගේ ආරක්ෂක වළලු මර්දනය කිරීම සඳහා භාවිත කරන මනෝවිද්යාත්මක සහ තාක්ෂණික උපක්රමයකි.
උපායමාර්ගික බෝම්බ හෙළන යානා: B-2 ස්පිරිට් සහ B-1 ලාන්සර්
ඉරානයේ භූගත ඉලක්ක සහ න්යෂ්ටික මධ්යස්ථාන විනාශ කිරීමේ ප්රධාන වගකීම පැවරී ඇත්තේ ඇමෙරිකාවේ දිගු දුර බෝම්බ හෙළන යානා වෙතයි. නෝත්රොප් ග්රුමන් සමාගමේ B-2 ස්පිරිට් (B-2 Spirit) යානය මෙහිදී ප්රමුඛ වේ. රාඩාර් පද්ධතිවලට හසු නොවන ‘ස්ටෙල්ත්’ (Stealth) තාක්ෂණයෙන් යුත් මෙම යානයේ රහසිගත බව පිළිබඳව වාර්තාවල මෙසේ සඳහන් වේ.
"එය රේඩාර් තිරයේ කුඩා කුරුල්ලෙකු හා සමානව දිස්වන බවට වාර්තා වන අතර, එය සාම්ප්රදායික රේඩාර්වලට හසු නොවන තරම් ය."
2025 ජූනි මාසයේදී ඇමෙරිකාවේ වයිට්මෑන් ගුවන් හමුදා කඳවුරේ සිට ඉරානය දක්වා පැය 37ක අඛණ්ඩ පියාසර මෙහෙයුමක් සිදු කිරීමට මෙම යානා සමත් විය. තාක්ෂණික වශයෙන් ගත් කල, මෙම යානයට පොළොව විදගෙන යන ‘බංකර් බස්ටර්’ (Bunker Buster) ලෙස හැඳින්වෙන GBU-57A/B බෝම්බ යුගලයක් රැගෙන යා හැකි අතර, එම බෝම්බ දෙකේ මුළු බර රාත්තල් 60,000ක් (කිලෝග්රෑම් 27,200) පමණ වේ. මීට අමතරව, 2025 මැයි මාසයේදී ඉරානයේ භූගත මිසයිල ගබඩාවලට ප්රහාර එල්ල කිරීමට කිලෝග්රෑම් 34,000ක බෝම්බ රැගෙන යා හැකි රොක්වෙල් B-1 ලාන්සර් (B-1 Lancer) යානා 3ක් ද යොදා ගැනුණි.
THAAD සහ පේට්රියට්: බහු-ස්තර මිසයිල ආරක්ෂණ පවුර
සතුරාගේ මිසයිල ප්රහාර හමුවේ ඊශ්රායලය සහ කලාපීය ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා ඇමෙරිකාව Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) පද්ධතිය ස්ථානගත කර ඇත. ඩොලර් බිලියන 1.25ක අධික පිරිවැයකින් යුත් මෙම පද්ධතිය සැලසුම් කර ඇත්තේ කෙටි සහ මධ්යම පරාසයේ බැලස්ටික් මිසයිල ඒවායේ අවසන් ගමන් පථයේදීම විනාශ කර දැමීමටයි.
විශ්ලේෂණාත්මකව බැලීමේදී, THAAD පද්ධතිය පමණක් නොව, එය පේට්රියට් (Patriot) මිසයිල ආරක්ෂණ පද්ධතිය සමඟ ඒකාබද්ධව ක්රියා කිරීම හරහා “බහු-ස්තර ආරක්ෂණ වළල්ලක්” (Multi-layered defense) නිර්මාණය කරයි. පේට්රියට් පද්ධතිය කිලෝමීටර් 160ක පරාසයක ක්රියාත්මක වන අතර, THAAD පද්ධතිය වායුගෝලයෙන් පිටතදී පවා මිසයිල හඳුනාගෙන විනාශ කිරීමට සමත් වේ. මෙය මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින ඇමෙරිකානු ආරක්ෂක මූලෝපායේ කොඳු නාරටිය බඳුය.
නාවික බලඇණි සහ ඉලෙක්ට්රොනික යුද ශක්තිය
ඇමෙරිකානු නාවික බලයේ ප්රමුඛයා වන USS ඒබ්රහම් ලින්කන් (USS Abraham Lincoln) සහ ලොව විශාලතම ගුවන් යානා ප්රවාහන නෞකාව වන USS ජෙරාල්ඩ් ආර්. ෆෝඩ් මැදපෙරදිග කලාපයේ ස්ථානගත කිරීම හරහා ප්රබල මූලෝපායික සංඥාවක් නිකුත් කෙරේ. න්යෂ්ටික බලයෙන් ක්රියාත්මක වන මෙම නෞකා සේවකයින් 5,600කට අධික පිරිසකින් සහ ප්රහාරක ජෙට් යානා 90කින් පමණ සමන්විත ‘පාවෙන යුද නගර’ ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, තාක්ෂණික ලේඛකයෙකු ලෙස මා අවධාරණය කරන්නේ මෙම නෞකාවල පවතින ඉලෙක්ට්රොනික යුද ශක්තියයි (Electronic Warfare). සතුරාගේ රේඩාර් සහ සන්නිවේදන පද්ධති අක්රිය කළ හැකි ‘ජෑමර්’ (Jammer) පද්ධති සහිත EA-18 Growler වර්ගයේ ගුවන් යානා මේ සඳහා යොදා ගැනේ. මෙය සතුරාගේ ඇස් සහ කන් අන්ධ කරන මූලෝපායික පියවරකි.
නිරවද්ය ප්රහාරක පද්ධති: HIMARS සහ MQ-9 රීපර්
ගොඩබිම මෙහෙයුම් වලදී M-142 (HIMARS) රොකට් පද්ධතිය සුවිශේෂී කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ඩොලර් මිලියන 20ක් වටිනා මෙම පද්ධතියේ ඇති ප්රධාන තාක්ෂණික වාසිය වන්නේ එහි ඇති ජංගමශීලී බවයි. C-17 ග්ලෝබ්මාස්ටර්, C-5 ගැලැක්සි හෝ C-130 හර්කියුලිස් වැනි භාණ්ඩ ප්රවාහන ගුවන් යානා මගින් මෙම පද්ධති ඉතා ඉක්මනින් ඕනෑම ස්ථානයකට ප්රවාහනය කිරීමට හැකියාව පවතී.
ගුවනින් එල්ල කරන නිරවද්ය ප්රහාර සඳහා MQ-9 රීපර් (Reaper) ඩ්රෝන යානා භාවිත වේ. අඩි 50,000ක උසක සිට පැය 27කට වඩා වැඩි කාලයක් අඛණ්ඩව පියාසර කළ හැකි මෙම යානය කිලෝග්රෑම් 1746ක මිසයිල රැගෙන යාමට සමත්ය. 2020 වසරේදී කසෙම් සොලෙයිමානි ඝාතනය කිරීමට යොදාගත් මෙම තාක්ෂණය, වර්තමාන ගැටුමේදී ද සතුරාගේ ඉහළ පෙළේ ඉලක්ක “ශල්යකර්මයක් බඳු නිරවද්යතාවයකින්” විනාශ කිරීමට යොදා ගනී.
ඉරානයට එරෙහි මෙම දැවැන්ත මෙහෙයුම් සඳහා ඇමෙරිකානු හමුදා සාමාජිකයින් 50,000කට අධික පිරිසක් සහ ප්රහාරක ගුවන් යානා 200කට අධික ප්රමාණයක් සක්රීයව දායක වී සිටිති. මෙතෙක් සිදු කළ ප්රහාරවලදී ඉරානය තුළ ඉලක්ක 2,000කට අධික සංඛ්යාවකට හානි සිදු කර ඇති බව වාර්තා වේ. ස්ටෙල්ත් තාක්ෂණය, බහු-ස්තර මිසයිල ආරක්ෂණ පද්ධති සහ නියමුවන් රහිත ඩ්රෝන තාක්ෂණය යුද්ධයේ මුහුණුවර සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කර ඇත.
