එදා, 2022දී, ලංකාවට තෙල් ප්රශ්නයක් තිබුණා. අද, 2026දී, නැවතත් තෙල් ප්රශ්නයක් ඇති වී තිබෙනවා. නමුත් එදා තෙල් ප්රශ්නය සහ අද තෙල් ප්රශ්නය ප්රශ්න දෙකක්.
මේ තෙල් ප්රශ්න දෙකේ වෙනස ජනාධිපති දිසානායක විසින්ම නිවැරදිව විස්තර කර තිබෙනවා. එදා තෙල් තිබුණත් තෙල් මිල දී ගන්න ඩොලර් තිබුණේ නැහැ. අද ඩොලර් තිබුණත් මිල දී ගන්න තෙල් නැහැ. ඒ නිසා මේ ප්රශ්න දෙක වෙනස් ප්රශ්න දෙකක්.
අද ප්රශ්නයට විසඳුමක් සේ මේ වන විට ලබා දී තිබෙන්නේ එදා ප්රශ්නයට ලබා දුන් QR කෝඩ් විසඳුමමයි. ඒ විසඳුම එදා පැවති ප්රශ්නයට හොඳම විසඳුම. නමුත් ප්රශ්නයේ ස්වභාවය වෙනස් වෙද්දී පරණ ප්රශ්නයකට දීපු විසඳුම අලුත් ප්රශ්නයට හරියටම ගැලපෙන්නේ නැහැ. ඒ නිසා අද ප්රශ්නයට එදා විසඳුම දීමෙන් ප්රශ්නයේ එක් කොටසක් විසඳෙන නමුත් ඒ හේතුවෙන් වෙනත් ප්රශ්න උග්ර වීම නොවැලැක්විය හැකියි.
එදා ඩොලර් ප්රශ්නයට හේතු වී තිබුණේ විශාල ලෙස සල්ලි අච්චු ගැසීම නිසා ඇති වී තිබුණු අධි ඉල්ලුම. ඒ හේතුවෙන් විශාල උද්ධමන ප්රශ්නයක්ද ඇති වී තිබුණා. ප්රශ්නයට විසඳුමක් ලෙස පොලී අනුපාතික ඉහළ දමා, ආර්ථිකය හකුළා, ඉල්ලුම පාලනය කළ යුතුව තිබුණා. QR කෝඩ් විසඳුම හරහා, තෙල් පෝලිම් ප්රශ්නය විසඳෙනවාට අමතරව, මේ වැඩෙත් වුනා. එය ඒ වෙලාවේ කළ යුතුව තිබුණු දේ.
නමුත් අද තත්ත්වය වෙනස්. මේ වෙද්දී උද්ධමන ප්රශ්නයක් නැහැ. මේ ප්රශ්නය ඇති වන තුරුම ආණ්ඩුව උත්සාහ කරමින් සිටියේ ආර්ථිකය හැකි පමණ ප්රසාරණය කරගන්නයි. දැන් ඒ අදහස වෙනස් වෙලානම් එය වෙනම කරුණක්. නමුත් එය එසේයැයි මා හිතන්නේ නැහැ.
එදා වගේම අදත් QR කෝඩ් විසඳුම හරහා, තෙල් පෝලිම් ප්රශ්නය විසඳා ගන්න පුළුවන්. නමුත් ඒ එක්කම සිදු වන අනෙක් දේ රටේ ආර්ථිකය හැකිළෙන එකයි. චේතනාන්විතව එවැන්නක් කරන්නේනම් ප්රශ්නයක් නැහැ. නමුත් මම දකින විදිහට රජයට එවැනි අවශ්යතාවයක් නැහැ.
රටක ආර්ථිකය ප්රසාරණය වෙන්න ඉන්ධන අවශ්යයි. ඉන්ධන සැපයුම සීමා වෙද්දී ආර්ථිකය හැකිලෙනවා. එදා අවශ්ය වී තිබුණේ ඩොලර් ප්රශ්නයට තාවකාලික පිළියමක් ලෙස ඉල්ලුමට ඉඩ නොදෙමින් ඉන්ධන සැපයුම සීමා කරන්න වුනත්, අද අවශ්යතාවය වන්නේ ඉල්ලුම හා ගැලපෙන සේ ඉන්ධන සැපයුම වැඩි කර ගැනීමයි.
එදා QR කෝඩ් විසඳුම ඉදිරිපත් කළේ ඩොලර් ප්රශ්නය යම් තරමකින් හෝ විසඳා ගන්නා තුරු තාවකාලික පිළියමක් ලෙස පමණයි. ඉන් පසුව, QR කෝඩ් තව දුරටත් අවශ්ය වුනේ නැහැ. ඒ එක්කම මිල සූත්ර විසඳුමද ක්රියාත්මක කෙරුණා.
ඒ වෙලාවේ මිල සූත්ර විසඳුමද ක්රියාත්මක කළේද නිශ්චිත ප්රශ්නයකට නිශ්චිත පිළියමක් ලෙසයි. මෙහි අරමුණ වූයේ තෙල් සංස්ථාවේ පිරිවැය හා මිල ගලපා තෙල් සංස්ථාවේ පාඩුව ඉවත් කිරීම. ඉන් පසුව, මිල සූත්රය ක්රියාත්මක වූ පසුගිය කාලයේ දැන් මෙන් යුද තත්ත්වයක් තිබුනේ නැහැ. මාසයක කාලයක් ඇතුළත ලෝක වෙළඳපොළේ ඉන්ධන මිල විශාල ලෙස වෙනස් වූයේද නැහැ. ඒ නිසා, මාසයකට වරක් මිල ගැලපීම ප්රමාණවත් වුනා.
දැන් තත්ත්වය වෙනස්. දවසින් දවස ලෝක තෙල් මිල වෙනස් වෙනවා. මේ තත්ත්වය තුළ මාසයකට වරක් මිල ගැලපීම ප්රමාණවත් විසඳුමක් නෙමෙයි. ඒ නිසා, QR කෝඩ් විසඳුම වගේම මෙතෙක් ක්රියාත්මක වූ මිල සූත්ර විසඳුමද අලුත් ප්රශ්නයට ප්රමාණවත් විසඳුම් නෙමෙයි.
තෙල් වෙළඳපොළෙහි වත්මන් ප්රශ්නය ඩොලරය හිර කරගෙන සිටීම නිසා විණිමය වෙළඳපොළෙහි ඇති වූ තත්ත්වයට සමාන තත්ත්වයක්. ඒ ප්රශ්නයට විසඳුම ඩොලරය පා කිරීම වූ අයුරින්ම මේ ප්රශ්නයට විසඳුම වන්නේ තෙල් මිල පා කිරීමයි.
කෙසේ වුවත් විණිමය වෙළඳපොළෙහි මෙන් දේශීය තෙල් වෙළඳපොළෙහි සැපයුම්කරුවන් විශාල ප්රමාණයක් නැහැ. ඒ නිසා පා කරන විසඳුම ඒ විදිහටම ක්රියාත්මක කරන්න බැහැ. විණිමය අනුපාතය හා අදාළව තිබුණු අනෙක් විකල්ප විසඳුම වෙනත් මුදල් ඒකකයකට පෙග් කරන එකයි. එවිට ඒ මුදල් ඒකකය පාවෙන නිසා මේ මුදල් ඒකකයත් ඒ මුදල් ඒකකය සමඟ පාවී ප්රශ්නය විසඳෙනවා.
රට ඇතුළේ ප්රමාණවත් තරඟයක් නැතත්, ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල පාවෙනවා. ඒ නිසා තෙල් සංස්ථාවේ මිල ලෝක තෙල් මිල හා පෙග් කළ ගමන් ප්රශ්නයෙන් ලොකු කොටසක් විසඳෙනවා. ඉන් පසුව, අනෙක් තරඟකරුවන්ට නිදහසේ මිල තීරණය කරන්න ඉඩ දී රට ඇතුළේ ඉල්ලුම හා සැපයුම ගැලපෙන මිල පහසුවෙන්ම හොයා ගන්න පුළුවන්.
මේ වැඩෙන් ආරම්භයේදී තෙල් මිල තරමක් ඉහළ යා හැකියි. නමුත් අඩු උද්ධමනයක් තිබෙන මේ වගේ වෙලාවක එය ප්රශ්නයක් නොවනවා වගේම ආර්ථිකය ප්රසාරණය වීමට උදවුවක්ද වෙනවා. වෙළඳපොළ පිළිබඳව සැකයක් ඇත්නම් දැනට ක්රියාත්මක QR ක්රමය ඒ විදිහටම තියාගෙන ලබා දෙන තෙල් ප්රමාණය ටිකෙන් ටික වැඩි කරන්න පුළුවන්. මේ වගේ දෙයක් නොකළොත් නැවතත් ආර්ථිකය හැකිළෙන්න තිබෙන ඉඩකඩ බැහැර කරන්න බැහැ.
~ ඉකොනොමැට්ටා
