රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 21 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

ඉලොන් මස්ක් සහ ට්විටර් ගනුදෙනුව: වචනයක ප්‍රබලත්වය සහ එහි නීතිමය ප්‍රතිවිපාක

එක් ට්විටර් පණිවිඩයකට (Tweet) ගෝලීය වෙළඳපොළක් සෙලවිය හැකිද? තාක්ෂණික ලෝකයේ දැවැන්තයෙකු වන ඉලොන් මස්ක් සම්බන්ධයෙන් සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ෆෙඩරල් අධිකරණයේදී මෑතකදී නිමාවට පත් වූ නීතිමය ක්‍රියාවලිය මගින් මේ සඳහා පැහැදිලි පිළිතුරක් සපයා ඇත. 2022 වසරේදී ට්විටර් (දැන් X) සමාගම අත්පත් කර ගැනීමේ ක්‍රියාවලියේදී මස්ක් විසින් සිදු කරන ලද ප්‍රකාශ හේතුවෙන් තමන්ට දැඩි මූල්‍ය අලාභයක් සිදු වූ බව පවසමින් ආයෝජකයින් පිරිසක් ඔහුට එරෙහිව සාමූහික නඩුකරයක් (Class Action) ගොනු කර තිබුණි. මෙම නඩුව විභාග කළ ජූරි සභාව විසින් ඒකමතික තීරණයක් ලබා දෙමින් ප්‍රකාශ කළේ, මස්ක් විසින් ආයෝජකයින්ව හිතාමතාම නොමඟ යවන සුළු ප්‍රකාශ සිදු කර ඇති බවයි.

“මම මෝඩ ට්විටර් පණිවිඩ නිකුත් කළා” – මස්ක්ගේ පාපොච්චාරණය

අධිකරණය හමුවේ සාක්ෂි ලබා දෙමින් ඉලොන් මස්ක් තර්ක කළේ තමා කිසිවිටෙකත් ආයෝජකයින් නොමඟ යැවීමට උත්සාහ නොකළ බවයි. මිනිසුන් ඔහුගේ ට්විටර් පණිවිඩ සහ අදහස් දැක්වීම් ඉතා ගැඹුරින් කියවා (read too much into comments) ඒවා වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කර ගන්නා බව පවසමින් ඔහු නීතිඥයින් සමඟ වාද කළේය. කෙසේ වෙතත්, සාක්ෂි විමසීමේදී ඔහු විසින් සිදු කළ එක් ප්‍රකාශයක් විශේෂ අවධානයට ලක් විය.

“මෙය මා මෝඩ ට්විටර් පණිවිඩ නිකුත් කළේද යන්න පිළිබඳ නඩුවක් නම්, මම වරදකරු බව පවසමි.”

මස්ක් මෙහිදී පෙන්වා දීමට උත්සාහ කළේ තමාගේ පණිවිඩ ඇතැම් විට අනුවණ සහගත විය හැකි වුවත්, ඒවා නීති විරෝධී ලෙස වෙළඳපොළ හැසිරවීමේ හෝ ආයෝජකයින් රැවටීමේ චේතනාවෙන් කළ ඒවා නොවන බවයි.

ආයෝජකයින්ට සිදු වූ සැබෑ මූල්‍ය අලාභය

මස්ක්ගේ මෙම ප්‍රකාශ හුදු වචනවලට පමණක් සීමා නොවී, ආයෝජකයින්ට සැබෑ මූල්‍යමය බලපෑමක් එල්ල කළ බව අධිකරණයේදී සනාථ විය. මෙහිදී විශේෂම කරුණ වන්නේ, මස්ක්ගේ ප්‍රකාශ හේතුවෙන් ට්විටර් කොටස් මිල එක් කොටසකට ඩොලර් 3 සිට ඩොලර් 8 දක්වා පරාසයකින් කෘත්‍රිමව පහත වැටී (artificially lowered) ඇති බවට ජූරි සභාව නිගමනය කිරීමයි. මෙය සාමාන්‍ය මිල උච්චාවචනයක් නොව, ඔහුගේ ප්‍රකාශ මගින් වෙළඳපොළ මත පටවන ලද අනිසි බලපෑමකි.

මෙම තත්ත්වය හමුවේ ඔරිගන්හි කුඩා ව්‍යාපාරිකයෙකු වූ බ්‍රයන් බෙල්ග්‍රේව් (Brian Belgrave) වැනි ආයෝජකයින් දැඩි ලෙස පීඩාවට පත් විය. මස්ක් විසින් ට්විටර් මිලදී ගැනීමේ ගනුදෙනුවෙන් ඉවත් වන බවට කළ ප්‍රකාශ විශ්වාස කළ බෙල්ග්‍රේව්, තවදුරටත් පාඩු සිදුවීම වළක්වා ගැනීමට තමා සතු කොටස් දහස් ගණනක් විකුණා දැමීය. අවසානයේ මස්ක් මුල් එකඟතාවයට අනුව ට්විටර් සමාගම මිලදී ගත් විට (කොටසකට ඩොලර් 54.20 බැගින්), බෙල්ග්‍රේව් වැනි ආයෝජකයින්ට තමන් විකුණා දැමූ මිල සහ වෙළඳපොළ මිල අතර වූ විශාල පරතරය නිසා දැඩි පාඩුවක් විඳීමට සිදු විය. තම කලකිරීම ප්‍රකාශ කරමින් ඔහු පැවසුවේ, “මාව අමාරුවේ දැම්මා. මට වංචා කළා.” යනුවෙනි.

මස්ක් මීට පෙර 2023 වසරේදී ටෙස්ලා (Tesla) කොටස් හිමියන් විසින් පවරන ලද මෙවැනිම නඩුවකින් ජයග්‍රහණය කිරීමට සමත් වුවද, මෙම ට්විටර් නඩුවේ තීන්දුව ඔහුට ප්‍රබල පරාජයක් ගෙන දුන්නේය.

“බොට්” ගිණුම් පිළිබඳ මතභේදය සහ ජූරි තීරණය

ට්විටර් සමාගමේ පවතින ව්‍යාජ ගිණුම් හෙවත් “බොට්” (Bots) ගිණුම් සංඛ්‍යාව පිළිබඳව මස්ක් සිදු කළ ප්‍රකාශ මෙම නඩුවේ කේන්ද්‍රීය කරුණක් විය. ඔහු එම ගැටලුව පදනම් කරගෙන ට්විටර් ගනුදෙනුව තාවකාලිකව නතර කර ඇති බව (On hold) ප්‍රකාශ කළේය.

කෙසේ වෙතත්, ජූරි සභාවේ නිගමනය වූයේ මස්ක්ගේ මෙම ප්‍රකාශ හිතාමතාම සිදු කරන ලද නොමඟ යවන සුළු (intentionally misleading) ප්‍රකාශ බවයි. ඔහු මෙම “බොට්” ගැටලුව සහ ගනුදෙනුව නතර කිරීම පිළිබඳව කළ ප්‍රකාශ හරහා හිතාමතාම කොටස් මිල පහත දැමීමට උත්සාහ කර ඇති බව ජූරි සභාව තීරණය කළේය. අවසානයේ ට්විටර් සමාගම විසින් ගොනු කළ නඩුවක් හමුවේ මස්ක්ට මුල් එකඟතාවයට අනුවම ඩොලර් බිලියන 44 ක මුදලකට සමාගම මිලදී ගැනීමට සිදු විය.

වෙළඳපොළ හැසිරවීමේ වගකීම (The Clear Message)

මෙම නඩු තීන්දුව මගින් ව්‍යාපාරික ලෝකයට සහ ප්‍රබල පුද්ගලයින්ට ඉතා පැහැදිලි පණිවිඩයක් ලබා දෙන බව ව්‍යාපාරික නඩුකර පිළිබඳ විශේෂඥ නීතිඥයෙකු වන මොන්ටේ මැන් (Monte Mann) පවසයි. වගකීම් විරහිත ලෙස ප්‍රකාශ නිකුත් කරමින් කොටස් වෙළඳපොළට බලපෑම් කරන්නන් හට එහි වගකීමෙන් මිදී යාමට නොහැකි බව ඔහු අවධාරණය කරයි.

"ඔබ ඔබේ වචනවලින් වෙළඳපොළ හසුරවන්නේ නම්, එහි ප්‍රතිවිපාකවල වගකීම ඔබ දැරිය යුතුය."

මෙම ඒකමතික තීන්දුවත් සමඟ, නඩුවට සම්බන්ධ වූ “සාමූහිකයේ” (class) සිටින සෑම ආයෝජකයෙකුටම ඔවුන් ලැබූ පාඩුව වෙනුවෙන් ඩොලර් දහස් ගණනක වන්දි මුදලක් ලබා ගැනීමට නීතිමය මාවත විවර වී තිබේ.

ඉලොන් මස්ක්ට එරෙහිව ලැබුණු මෙම ඒකමතික ජූරි තීරණය සමාජ මාධ්‍ය යුගයේ නව නීතිමය හැරවුම් ලක්ෂයකි. ලොව ධනවත්ම පුද්ගලයා වුවද, තමා සතු සමාජ මාධ්‍ය අවකාශය හුදු අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ වේදිකාවක් පමණක් නොවන බවත්, එය මූල්‍ය වෙළඳපොළට බලපෑම් කරන විට දැඩි නීතිමය වගකීමකට යටත් වන බවත් මෙහිදී තහවුරු වූ බව අනාවරණ වේ.