රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 25 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ලෝක බලවතුන් අතර පවතින උණුසුම් වාතාවරණය මධ්යයේ, ගෝලීය තෙල් වෙළඳපොළේ කැපී පෙනෙන උච්චාවචනයක් වාර්තා වී තිබේ. බ්රෙන්ට් බොරතෙල් (Brent crude) මිල 5% කින් පහත වැටී බැරලයක් ඩොලර් 99.29 ක් ලෙස සටහන් වූ අතර, ඇමරිකානු තෙල් මිල 5.5% කින් පහත වැටී ඩොලර් 88.41 ක් දක්වා අඩු විය. මෙම මිල පහත වැටීම තාවකාලික සහනයක් වුවද, පෙබරවාරි 28 දින ආරම්භ වූ යුදමය ගැටුම්වලට පෙර පැවති මට්ටමට වඩා තෙල් මිල තවමත් ඉහළ අගයක පවතින බව ආර්ථික විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති.
ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්ගේ ප්රකාශය
ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් යුද්ධය අවසන් කිරීම සඳහා වූ සාකච්ඡා "දැන්" සිදුවෙමින් පවතින බව ප්රකාශ කිරීමත් සමඟ ආයෝජක විශ්වාසය යම් දුරකට ඉහළ ගොස් ඇත. මෙම රාජ්ය තාන්ත්රික මැදිහත්වීම් සඳහා උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් සහ රාජ්ය ලේකම් මාර්කෝ රුබියෝ සෘජුවම සම්බන්ධ වී සිටින බව ට්රම්ප් සඳහන් කළේය. ඉරානයේ පාලන තන්ත්රයේ වෙනසක් (regime change) සිදුව ඇති බවත්, ඔවුන් කිසිදා න්යෂ්ටික අවියක් නිෂ්පාදනය නොකරන බවට එකඟ වී ඇති බවත් ඔහු තවදුරටත් කියා සිටියේය.
කෙසේ වෙතත්, ඉරාන නිලධාරීන් මෙම ප්රකාශයන් “ව්යාජ පුවත්” (Fake news) ලෙස හඳුන්වමින් වහාම ප්රතික්ෂේප කර ඇත. මෙය තනිකරම වෙළඳපොළ හැසිරවීමේ උත්සාහයක් බව ඔවුන්ගේ ස්ථාවරයයි. සිංගප්පූරු කළමනාකරණ විශ්ව විද්යාලයේ ගෝ ජිං රොන්ග් (Goh Jing Rong) පෙන්වා දෙන්නේ, තෙල් මිලෙහි මෙම පහත වැටීම තවදුරටත් පවත්වා ගැනීමට නම්, මැදපෙරදිගින් “විශ්වාසදායක අඛණ්ඩ ක්රියාමාර්ග” (Credible follow-through) වාර්තා විය යුතු බවයි.
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ නව නාවික නීති
ලෝකයේ දෛනික තෙල් සහ ස්වභාවික වායු ප්රවාහනයෙන් 20%ක්ම සිදුවන තීරණාත්මක හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය සම්බන්ධයෙන් ඉරානය නව කොන්දේසියක් පනවා ඇත. ඒ අනුව "සතුරු නොවන" (Non-hostile) නෞකා සඳහා පමණක් ආරක්ෂිතව ගමන් කිරීමට අවසර ලබා දෙන බව ඉරානය ප්රකාශ කර තිබේ. මෙම අවසරය ලබා ගැනීම සඳහා අදාළ නෞකා ඉරාන බලධාරීන් සමඟ සම්බන්ධීකරණය විය යුතු බව අවධාරණය කර ඇත.
ඉරාන එක්සත් ජාතීන්ගේ මෙහෙයුම විසින් මේ පිළිබඳව නිකුත් කළ ප්රකාශය දේශපාලනික වශයෙන් ඉතා තීරණාත්මක වේ:
“සතුරු නොවන නැව්වලට හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීමට අවසර දෙනු ලැබේ, එහෙත් ඒවා ඉරානයට එරෙහි ආක්රමණවලට සහාය නොදැක්විය යුතු අතර ප්රකාශිත ආරක්ෂක රෙගුලාසිවලට පූර්ණ ලෙස අනුකූල විය යුතුය.”
ඇමරිකාවේ "කරුණු 15ක රහසිගත සැලැස්ම" සහ පවතින සැකය
නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් සහ රොයිටර් පුවත් සේවා වාර්තා කරන පරිදි, ඇමරිකාව විසින් ඉරානය වෙත කරුණු 15කින් යුත් රහසිගත සාම සැලැස්මක් ඉදිරිපත් කර ඇත. මෙහි ප්රධාන කොන්දේසි ලෙස හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය නිදහස් නාවික කලාපයක් ලෙස ප්රකාශයට පත් කිරීම සහ ඉරානයට පනවා ඇති ආර්ථික සම්බාධක ඉවත් කිරීම ඇතුළත් වේ. මෙය කලාපීය ආතතිය සමනය කිරීමට ගත් ප්රබල උත්සාහයක් ලෙස සැලකේ.
කෙසේ වෙතත්, ජාත්යන්තර මාධ්ය ආයතනයක් වන බීබීසී (BBC) පුවත් සේවය සඳහන් කරන්නේ ඔවුන් මෙම ලේඛනය තවමත් දැක නොමැති බවයි. එබැවින් මෙම වාර්තා මෙතෙක් ස්වාධීන පාර්ශ්වයන් විසින් නිල වශයෙන් තහවුරු කර නොමැති බව අප මතක තබා ගත යුතුය. රාජ්ය තාන්ත්රික සාකච්ඡා පිළිබඳ මෙවැනි පුවත් අතරතුර පවා, ඉරානය සහ ඊශ්රායලය අතර මිසයිල ප්රහාර හුවමාරු වෙමින් පැවතීම වාතාවරණය තවදුරටත් සංකීර්ණ කරයි.
ගෝලීය මූල්ය දැවැන්තයෙකු වන බ්ලැක්රොක් (BlackRock) ආයතනයේ ප්රධානී ලැරී ෆින්ක් (Larry Fink) විසින් දරුණු අනතුරු ඇඟවීමක් කර ඇත. මැදපෙරදිග ගැටුම සමනය නොවී තෙල් මිල බැරලයකට ඩොලර් 150 සීමාව ඉක්මවා ගියහොත්, ලෝකය "දරුණු සහ තියුණු ආර්ථික අවපාතයකට" (Stark and steep recession) මුහුණ දෙනු ඇති බව ඔහු පවසයි. මෙය ඉදිරි වසර කිහිපය පුරාම ලෝක ආර්ථිකයට බලපෑම් කළ හැකි ප්රවණතාවකි.
මේ අතර ෂෙල් (Shell) සමාගමේ ප්රධානී වේල් සවාන් (Wael Sawan) පෙන්වා දෙන්නේ බලශක්ති හිඟයේ බලපෑම දැනටමත් දකුණු ආසියාවට එල්ල වී ඇති බවයි. මෙම තත්ත්වය පිළිවෙලින් ගිනිකොනදිග සහ ඊසානදිග ආසියාවට ව්යාප්ත වී, ලබන අප්රේල් මාසය වන විට යුරෝපයට දැඩි බලශක්ති හිඟයක් ඇති කළ හැකි බව ඔහු අවධාරණය කළේය. මෙය ශ්රී ලංකාව වැනි දකුණු ආසියාතික රටවලට ද සෘජුවම බලපාන කරුණකි.
මැදපෙරදිග ආතතිය යම් දුරකට සමනය වන බවට ලැබුණු ඉඟි ආසියානු කොටස් වෙළඳපොළ කෙරෙහි ධනාත්මක බලපෑමක් ඇති කළේය. ජපානයේ Nikkei 225 දර්ශකය සහ දකුණු කොරියාවේ Kospi දර්ශකය 2% කට වඩා වැඩි අගයකින් ඉහළ ගිය අතර, ඕස්ට්රේලියාවේ ASX 200 දර්ශකය 1.8% ක වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළේය. බලශක්ති සැපයුම සම්බන්ධයෙන් පවතින අවිනිශ්චිතතාවය හමුවේ වුවද, ආයෝජකයින් යම් බලාපොරොත්තුවක් තබා ඇති බව මෙයින් පැහැදිලි වේ.
මෙම රටවල් බොහොමයක් “ශුද්ධ බලශක්ති ආනයනකරුවන්” (net energy importers) වන අතර, ඔවුන්ගේ බලශක්ති අවශ්යතාවලින් විශාල ප්රමාණයක් සපුරා ගන්නේ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා පැමිණෙන තෙල් මගිනි. එබැවින් මෙම කලාපයේ නාවික නිදහස සුරැකීම ආසියානු කලාපයේ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය සඳහා තීරණාත්මක සාධකයක් වේ.
ගෝලීය බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව සහ රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය අතර පවතින්නේ ඉතා සියුම් සබඳතාවකි. තෙල් මිලෙහි වාර්තා වූ මෙම 5% ක පහත වැටීම වෙළඳපොළට යම් සහනයක් ලබා දුන්නද, එය තිරසාර වීමට නම් සාකච්ඡා මට්ටමින් ඔබ්බට ගිය සැබෑ සාමකාමී ක්රියාමාර්ග අත්යවශ්ය වේ.
