රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 30 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ගාසා තීරයේ ‘ඉඩම් දිනය’ (Land Day)
1976 වසරේ ඉතිහාසගත පලස්තීන විරෝධතාවලදී ජීවිත පූජා කළවුන් අනුස්මරණය කරන දිනයක් ලෙස ආරම්භ වූ ‘ඉඩම් දිනය’ (Land Day), වර්තමානය වන විට සමස්තයක් ලෙස භූමියෙන් අතුගා දැමීමට එරෙහිව කෙරෙන මාරාන්තික තරගයක් බවට පරිවර්තනය වී ඇත. සෑම වසරකම මාර්තු 30 වැනිදාට යෙදෙන මෙම දිනය, වත්මන් ජනසංහාරක යුද්ධය (Genocidal War) හමුවේ පලස්තීනුවන් මුහුණ දෙන අලුත්ම සහ දරුණුතම අවතැන් වීමේ කටුක යථාර්ථය ලොවට හෙළි කරනු ලබයි. මෙය හුදු අතීතය සැමරීමක් නොව, භූ-දේශපාලනික ප්රතිව්යුහගත කිරීම් හමුවේ තම අනන්යතාවය රැකගැනීම සඳහා කෙරෙන මානුෂීය අරගලයකි.
වත්මන් යුදමය වාතාවරණය තුළ ගාසා තීරයේ භූමිය මත සිදුකර ඇති භෞතික වෙනස්කම් ඉතා දරුණුය. ඉශ්රායල හමුදාව විසින් පනවා ඇති ‘කහ රේඛාව’ (Yellow Line) නමින් හැඳින්වෙන හමුදාමය සීමා නිර්ණය කිරීම් මගින් ගාසා තීරයේ භූගෝලීය ස්වරූපය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කර ඇත.
- භූමිය පාලනය කිරීම: නවතම ඇස්තමේන්තුවලට අනුව, ගාසා තීරයේ මුළු භූමි ප්රමාණයෙන් 52% සිට 58% දක්වා ප්රමාණයක් දැන් ඉශ්රායල හමුදාවල සෘජු පාලනයට නතු වී ඇත.
- ගැඹුරු සීමා පැනවීම්: කහ පැහැති කොන්ක්රීට් බැම්මෙන් සලකුණු කර ඇති මෙම කලාපය, ගොඩබිම දෙසට කිලෝමීටර 2ක සිට කිලෝමීටර 7ක් දක්වා ගැඹුරට විහිදෙයි. මෙම කලාප ‘සටන් කලාප’ ලෙස නම් කර ඇති බැවින්, පලස්තීනුවන්ට තමන් සතු පාරම්පරික නිවාස සහ සරුසාර වගාබිම් වෙත ප්රවේශ වීම සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කර ඇත.
- භෞමික හැකිලීම: මෙම ක්රියාවලිය හරහා ගාසා වැසියන් පෙර ජීවත් වූ ප්රමාණයෙන් අඩකටත් වඩා අඩු භූමියක් තුළට බලහත්කාරයෙන් කොටු කර තිබේ. මෙය හුදු සීමාවක් නොව, මානුෂීය අර්බුදයක භෞතික සලකුණකි.
ඉතිහාසය සැමරීම වෙනුවට වර්තමාන පැවැත්ම සඳහා අරගලයක් වීම
අතීතයේදී ඉඩම් දිනය යනු 1948 හෝ 1967 වසරවල අහිමි වූ භූමිය වෙනුවෙන් කෙරෙන සංකේතාත්මක ‘නැවත පැමිණීමේ අයිතිය’ (Right of Return) ඉල්ලා සිටීමේ දිනයකි. එහෙත් අද වන විට එහි අර්ථය “අලුත් උදුරා දැමීමක්” (New Uprooting) දක්වා වර්ධනය වී ඇත. 68 හැවිරිදි බෂීර් හමූඩා (Bashir Hamouda) වැනි වැසියන්ට මෙය අතීත මතකයකට වඩා, මිනිත්තු කිහිපයකින් ගමන් කළ හැකි දුරින් පිහිටි තම නිවසට නැවත යාම සඳහා කෙරෙන දෛනික අරගලයකි.
“ඉඩම යනු හදවතයි. හදවතක් නැතිව මිනිසෙකුට ජීවත් විය හැකිද?”
හමූඩා පවසන පරිදි, ජාත්යන්තර ප්රජාවේ නිහඬතාවය හමුවේ ඔවුන්ට අහිමි වී ඇත්තේ දශක ගණනාවකට පෙර අහිමි වූ පාරම්පරික ගම්මාන පමණක් නොව, මීට මාස කිහිපයකට පෙර තමන් ජීවත් වූ, තමන්ගේම දෑතින් ඉදි කළ නිවෙස්ය.
ඉශ්රායලය විසින් ආහාර ආයුධයක් ලෙස භාවිතා කරන (Weaponization of food) පසුබිමක, ඉතිරිව ඇති කුඩා බිම් කැබැල්ලක හෝ වගා කිරීම පලස්තීනුවන්ගේ දෛනික ප්රතිරෝධයේ ප්රබලතම අවිය බවට පත්ව ඇත. සවුසාන් අල්-ජද්බා (Sawsan al-Jadba) ගේ කතාව මෙයට කදිම නිදසුනකි.
ඇයට 2008-2009 යුද්ධයේදී තම සැමියා අහිමි වූ අතර, වත්මන් ජනසංහාරක යුද්ධයේදී ඇගේ පුතුන් දෙදෙනෙකුද අහිමි වී තිබේ. 2025 ඔක්තෝබර් මාසයේදී ඇති වූ සටන් විරාමයෙන් පසුව ඇය තම ඉඩම පරීක්ෂා කිරීමට ගියද, ඇයට ඉතිරිව ඇත්තේ ඉශ්රායල පාලනයට නතු වූ ඉඩම්වලින් බේරුණු කුඩා බිම් කැබැල්ලක් පමණි.
- ආහාර සුරක්ෂිතතාවය: ඇය එහි වම්බටු, තක්කාලි සහ විවිධ පලා වර්ග වගා කරන්නේ තම පවුලේ පෝෂණය සඳහා පමණක් නොව, එය තම භූමිය සමඟ ඇති අවසන් බැඳීම ලෙස සලකමිනි.
- නොසැලෙන අභිමානය: ඇය මෙම කටුක තත්වය දකින්නේ තම ගෞරවය රැකගැනීමේ අරගලයක් ලෙසය.
“ඉඩම යනු ගෞරවය වැනිය. මගේ ඉඩමෙන් එක මීටරයක් හෝ ඉතිරිව තිබේ නම්, එහි රැඳී සිටීමට මම කළ හැකි උපරිමය කරන්නෙමි.”
පරම්පරාගත උරුමය සහ අනාගත බලාපොරොත්තුව
භූමිය භෞතිකව අහිමි කිරීම මගින් පලස්තීනුවන්ගේ උරුමය මකා දැමිය නොහැකි බව ගාසා වැසියන්ගේ විශ්වාසයයි. බෂීර් හමූඩා වැනි වැඩිහිටියන් තම මුනුපුරු මිනිපිරියන් 50 දෙනා සමඟ කූඩාරම් තුළ ජීවත් වෙමින්, ඔවුන්ට ඉඩමේ අගය කියා දෙන්නේ අනාගතය පිළිබඳ බලාපොරොත්තුව ජීවත් කරවීමටය. භෞමික අඛණ්ඩතාවය අහිමි වුවද, භූමිය පිළිබඳ හැඟීම පරම්පරාගතව දායාද කිරීම ඔවුන්ගේ අඛණ්ඩ පැවැත්මේ රහසයි.
