රෂිකා හෙන්නායක අප්රේල් 06 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
සැතපුම් දහස් ගණනක් ඈතින් පිහිටි මැදපෙරදිග කලාපයේ ඇවිලෙන යුද ගින්නක රශ්මිය, ගිනිකොනදිග ආසියාවේ වියට්නාම වැසියෙකුගේ මුළුතැන්ගෙයට හෝ සාක්කුවට බලපානු ඇතැයි අප සාමාන්යයෙන් නොසිතන්නෙමු. එහෙත්, වර්තමාන ගෝලීය බලශක්ති සැපයුම් ජාලය කෙතරම් සංකීර්ණ හා බිඳෙනසුලුද යන්න වියට්නාමයේ වත්මන් අර්බුදය මැනවින් කියාපායි. ඉරානය මුල් කරගත් ගැටුම් හේතුවෙන් ලෝකයේ එක් පසෙක නැගෙන යුද රළ, තවත් පසෙක සාමාන්ය ජනතාවගේ ජීවනෝපාය සහ දෛනික ආහාර වේල පවා උඩුයටිකුරු කරමින් පවතී.
ආදායමෙන් අඩක් ඉන්ධන සඳහා
වියට්නාමයේ 'Be' වැනි ප්රවාහන සේවා යෙදුම් හරහා ජීවිකාව ගෙන යන 'ගිග්' (Gig) සේවකයන් අද වන විට බරපතල ආර්ථික උගුලක සිරවී සිටිති. මෙහි ඇති වඩාත්ම උත්ප්රාසාත්මක සහ වේදනාකාරී කරුණ නම්, මෙම සේවකයන් වැඩිපුර වැඩ කරන තරමට ඔවුන්ගේ ශුද්ධ ලාභය වේගයෙන් පහත වැටීමයි.
- ආර්ථික යථාර්ථය: හෝ චි මිං නගරයේ යතුරුපැදි ධාවකයෙකු වන න්ගුයෙන් (Nguyen) දිනකට පැය 8ක් සේවය කර උපයන ඩොන්ග් 240,000ක (9.11)** ආදායමෙන් ඩොන්ග් 120,000ක්ම **(4.56) වැය කිරීමට සිදුවන්නේ ඉන්ධන සඳහාය.
- විශ්ලේෂණය: ගිග් සේවකයන් තමන්ගේම ඉන්ධන පිරිවැය දරාගත යුතු බැවින්, ඉන්ධන මිල ඉහළ යන විට ඔවුන් දුවන සෑම අමතර කිලෝමීටරයක් සඳහාම වැයවන පිරිවැය ඔවුන්ගේ ආන්තික ලාභයට වඩා වේගයෙන් ඉහළ යයි. අවම වැටුප් හෝ කම්කරු ආරක්ෂාවක් නොමැති මෙම පිරිසට, මෙය ජයගත නොහැකි ‘ණය උගුලක්’ බවට පත්ව ඇත.
“නගරය තුළ ජීවත් වීමට මේ මුදල මට කොහෙත්ම ප්රමාණවත් නැහැ.” — න්ගුයෙන්.
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ අවහිරය සහ වියට්නාමයේ බලශක්ති අනාරක්ෂිතභාවය
වියට්නාමයේ ඉන්ධන මිල මෙලෙස ඉහළ යාමට ප්රධාන හේතුව වී ඇත්තේ ඉරානය විසින් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) අවහිර කිරීමයි. මෙය වියට්නාමයේ බලශක්ති සැපයුම් දාමයේ ඇති අතිශය සංවේදී දුර්වලතාවය මතුකරන්නකි.
- දත්ත විශ්ලේෂණය: වියට්නාමය තමන්ට අවශ්ය බොරතෙල් ප්රමාණයෙන් 80%ක්ම ආනයනය කරන්නේ කුවේට් රාජ්යයෙනි. හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය යනු මෙම තෙල් නැව් ගමන් කරන ප්රධානතම මාර්ගයයි.
- මිල ඉහළ යාම: මෙම සැපයුම් අවහිර වීම නිසා වියට්නාමයේ ඩීසල් මිල දෙගුණයකින් (100% කින්) ඉහළ ගොස් ඇති අතර පෙට්රල් මිල 30%කින් ඉහළ ගොස් ඇත.
- රාජ්ය මැදිහත්වීම: තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා වියට්නාම රජය ඉන්ධන මත පනවා තිබූ පරිසර බදු (Environmental Tax) තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට පියවර ගෙන ඇති නමුත්, ගෝලීය කම්පනය හමුවේ එය ප්රමාණවත් සහනයක් වී නොමැත.
ආපසු දර ලිපට
ඉන්ධන අර්බුදය හුදෙක් ආර්ථික දත්තවලට සීමා නොවී, වියට්නාම වැසියන්ගේ සමාජ සහ පවුල් සබඳතාවලට පවා මරු පහරක් එල්ල කර ඇත. මෙය දශක ගණනාවක සංවර්ධනය ආපස්සට හැරවීමක් බඳුය.
- දර ලිප භාවිතය: පිසින ගෑස් මිල දෙගුණ වීම නිසා අඩු ආදායම්ලාභී පවුල් නැවතත් දර ලිප භාවිතයට යොමු වී ඇති බව ‘Saigon Children’s Charity’ හි උයෙන් ෆාම් (Uyen Pham) පෙන්වා දෙයි. මෙය හුදෙක් පහසුව කැප කිරීමක් නොව, සෞඛ්යමය සහ කාලීන වශයෙන් ජීවන තත්ත්වයේ දැවැන්ත පසුබෑමකි.
- පවුල් සබඳතා බිඳවැටීම: ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නිසා නගරවල සේවය කරන දෙමාපියන්ට ගම්බිම්වල සිටින සිය දරුවන් බැලීමට යාමට නොහැකි වී ඇත. ප්රවාහන වියදම ඔවුන්ගේ දෛනික වේතනය ඉක්මවා යාම නිසා පවුල් අතර ඇති දුරස්ථභාවය තවදුරටත් වැඩි වී තිබේ.
- ධීවර හා ප්රවාහන අර්බුදය: බින් තුවාන් (Binh Thuan) ප්රදේශයේ ධීවරයන්ට තම අස්වැන්න සඳහා ලැබෙන මිල ඩොන්ග් 800,000 සිට 650,000 ($30 සිට $24 දක්වා) දක්වා අඩු වී ඇත්තේ ඉන්ධන පිරිවැය නිසා වෙළෙඳුන් මිල කප්පාදු කරන බැවිනි. මේ අතර, බස් රථ සහායක අන් දාඕ (Anh Dao) පවසන්නේ ඉන්ධන මිල ඉහළ ගියද, ගිවිසුම්ගත බැඳීම් නිසා පාඩු පිට වුවද බස් රථ ධාවනය කිරීමට සිදුව ඇති බවයි.
මෙම අර්බුදය හමුවේ වියට්නාමය දැන් සිය බලශක්ති ස්වෛරීභාවය (Strategic Autonomy) පිළිබඳ දැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත. ආනයනික ඉන්ධන මත යැපීම ජාතික ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් බව දැන් ප්රත්යක්ෂ වී තිබේ.
- න්ගි සෝන් පිරිපහදුවේ අර්බුදය: වියට්නාමයේ පෙට්රල් අවශ්යතාවයෙන් 40%ක් සපුරාලන න්ගි සෝන් (Nghi Son) පිරිපහදුව සතු බොරතෙල් තොග මැයි මස අවසන් වන විට අවසන් වීමේ අවදානමක් පවතී. මෙය රටේ බලශක්ති ක්ෂේත්රයට එල්ල වී ඇති ‘සජීවී බෝම්බයක්’ බඳුය.
- Vingroup හි උපායමාර්ගික වෙනස: වියට්නාමයේ විශාලතම සමාගමක් වන Vingroup, ඉහළ ඉන්ධන මිල සහ අවදානම සලකා, විශාල ද්රව ස්වභාවික වායු (LNG) බලාගාර ඉදිකිරීමේ සැලසුම් වහාම නතර කර ඒ වෙනුවට පුනර්ජනනීය බලශක්ති ව්යාපෘති සඳහා සිය ආයෝජන යොමු කිරීමට තීරණය කර ඇත. මෙය ගෝලීය වෙළඳපොළේ අනපේක්ෂිත වෙනස්වීම් හමුවේ ව්යාපාරික ක්ෂේත්රය ගන්නා ලද නිර්භීත තීරණයකි.
වියට්නාමයේ අත්දැකීම අපට මතක් කර දෙන්නේ අප ජීවත් වන්නේ එකිනෙකට දැඩි ලෙස බද්ධ වූ ලෝකයක බවයි. ලෝකයේ කුමන හෝ කෙළවරක සිදුවන දේශපාලන අස්ථාවරත්වයක්, තවත් කෙළවරක සිටින සාමාන්ය මිනිසෙකුගේ ජීවන අරගලය තීරණය කරයි. ගෝලීය දේශපාලනය සහ ප්රාදේශීය පැවැත්ම යනු වෙන් කළ නොහැකි ලෙස එකිනෙකට බැඳී පවතින සාධක දෙකකි.
