රෂිකා හෙන්නායක ජුනි 27, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ගෝලීය පාපන්දු ඉතිහාසයේ දැවැන්තම විප්ලවය සනිටුහන් කරමින්, කණ්ඩායම් 48කගේ සහභාගීත්වයෙන් පැවැත්වෙන 2026 FIFA ලෝක කුසලාන තරගාවලියේ මූලික වටය නිමාවට පත්ව ඇත්තේ ක්‍රීඩා ලෝලීන් මවිතයට පත් කරමිනි. මෙවර තරගාවලි ව්‍යුහය සහ ප්‍රවේශය මුළුමනින්ම වෙනස් කළ “කණ්ඩායම් 32 වටය” (Round of 32) හඳුන්වා දුන් ප්‍රථම අවස්ථාවයි. මූලික වටයේ උණුසුම මැද ප්‍රබල බලකණු ඇද වැටෙද්දී, නැගී එන කණ්ඩායම් අලුත් ඉතිහාසයක් ලියමින් සිටී.
"Round of 32" - ඉතිහාසයේ විශාලතම පිළිමලුන් පිටුදැකීමේ සටන් බිම
ලෝක කුසලානය කණ්ඩායම් 32 සිට 48 දක්වා ව්‍යාප්ත කිරීමත් සමඟ, මෙතෙක් පැවති සාම්ප්‍රදායික 16 දෙනාගේ වටයට පෙර අතිරේක පිළිමලුන් පිටුදැකීමේ වටයක් එක් වී තිබේ. මෙය තරගාවලියේ තීව්‍රතාවය සහ අවදානම දෙගුණ කරවන තීරණාත්මක පියවරකි.
මෙම වටය සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමේ ක්‍රියාවලිය පාපන්දු ක්ෂේත්‍රයේ නව උපායමාර්ගික විචල්‍යයන් ඇති කර තිබේ:
සමස්ත කාණ්ඩ 12න් ප්‍රථම සහ දෙවන ස්ථාන ලබා ගන්නා කණ්ඩායම් 24ක් සෘජුවම තේරී පත් වේ.
සෙසු කණ්ඩායම් අතරින් දක්ෂතා මත පදනම් වූ “හොඳම තෙවන ස්ථාන” හිමි කරගන්නා කණ්ඩායම් 8ක් අවසන් 32 දෙනා අතරට එක් වේ.
මෙම ව්‍යුහය හේතුවෙන් මූලික වටයේ අවසන් තත්පරය දක්වාම සෑම ගෝලයක්ම කණ්ඩායමක ඉරණම තීරණය කරන ප්‍රබල සාධකයක් බවට පත්ව තිබේ.
FIFA ආයතනය මෙවර තරගාවලිය සඳහා හඳුන්වා දුන් වඩාත්ම කතාබහට ලක්වූ වෙනස වන්නේ සම ප්‍රසාද ලකුණු ලබා ගන්නා කණ්ඩායම් ශ්‍රේණිගත කිරීමේ (Tie-breaker) නව නීතියයි. මෙතෙක් ප්‍රමුඛත්වය දුන් සාම්ප්‍රදායික ‘ගෝල පරතරය’ (Goal Difference) වෙනුවට, දැන් මුල්තැන ලැබෙන්නේ කණ්ඩායම් දෙකක් අතර පැවති ‘මුහුණට මුහුණ’ (Head-to-head) සටනේ ප්‍රතිඵලයටයි.
මෙම නව පියවරයන් මෙලෙස පෙළගස්වා ඇත:
පියවර 1: අදාළ කණ්ඩායම් අතර පැවති තරගවලදී ලබාගත් ප්‍රසාද ලකුණු, එම තරගවල ගෝල පරතරය සහ ලබාගත් වැඩිම ගෝල සංඛ්‍යාව මත පදනම් වූ Head-to-head දත්ත.
පියවර 2: ඉහත කරුණු සමාන නම් පමණක් මුළු කාණ්ඩයේ තරගවල ගෝල පරතරය, වැඩිම ගෝල සංඛ්‍යාව සහ කහ/රතු කාඩ්පත් මත පදනම් වූ විනය වාර්තාව සලකා බැලේ.
පියවර 3: තවදුරටත් තීරණයක් ගත නොහැකි නම්, නවතම FIFA ලෝක ශ්‍රේණිගත කිරීම් අනුව ජයග්‍රාහකයා තීරණය වේ.
මෙම වෙනස හරහා දුර්වල කණ්ඩායම්වලට එරෙහිව විශාල ගෝල සංඛ්‍යාවක් ලබාගෙන වාසි ලබාගැනීමේ ක්‍රමවේදය අභියෝගයට ලක් කර ඇති අතර, ප්‍රබල කණ්ඩායම් අතර සෘජු ගැටුමේ වටිනාකම ඉහළ නංවා ඇත.
වත්මන් ලෝක ශූර ආර්ජන්ටිනාව “J” කාණ්ඩයේ සියලු අභියෝග ජය ගනිමින් අතිශය ස්ථාවර මට්ටමක පසුවේ. මෙහිදී ලෝක පාපන්දු ඉතිහාසයේ අමරණීයම සලකුණ තැබීමට ලයනල් මෙසී සමත්ව තිබේ.
“ඔස්ට්‍රියාවට එරෙහිව ගෝල දෙකක් වාර්තා කරමින් ලයනල් මෙසී ලෝක කුසලාන ඉතිහාසයේ වැඩිම ගෝල ලාභියා (ගෝල 18) ලෙස අභිෂේක ලැබීය. ඔහු සිය මංගල ලෝක කුසලාන හෙට්‍රික් වාර්තාව ඇල්ජීරියාවට එරෙහිව වාර්තා කරමින් සිය ආධිපත්‍යය තවදුරටත් තහවුරු කළේය.”
ආර්ජන්ටිනාවේ මෙම ජයග්‍රාහී ගමන දෙස බලන විට, කණ්ඩායම් 32 වටයේදී ඔවුන් පරාජය කිරීම ඕනෑම ප්‍රතිවාදියෙකුට ප්‍රබල අභියෝගයක් වනු නොඅනුමානය.
2026 ලෝක කුසලානය යනු සම්ප්‍රදායික පාපන්දු බලකණුවලට පමණක් සීමා වූවක් නොවන බව නැගී එන ජාතීන් සනාථ කර ඇත. කුඩා රාජ්‍යයක් වන කේප් වර්ඩ් (Cape Verde) සිය මංගල ලෝක කුසලාන තරගාවලියේදීම කණ්ඩායම් 32 වටයට සුදුසුකම් ලැබීම පාපන්දු ලෝකයේ මවිතයට කරුණක් වී තිබේ.
එමෙන්ම, දකුණු අප්‍රිකාවේ “Bafana Bafana” කණ්ඩායම දකුණු කොරියාව 1-0ක් ලෙස පරාජය කරමින් සිය ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට පිළිමලුන් පිටුදැකීමේ වටයට සුදුසුකම් ලැබීම අප්‍රිකානු පාපන්දුවේ සුවිශේෂී ජයග්‍රහණයකි. මින් පැහැදිලි වන්නේ ලෝක පාපන්දු ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල පවතින පරතරය ක්‍රමයෙන් පටු වෙමින් පවතින බවයි.
ලෝක කුසලාන තරග බිම යනු අනාවැකි කිව නොහැකි ස්ථානයක් බව මෙවරත් තහවුරු විය. දෙවතාවක් ලෝක ශූරතාව දිනූ උරුගුවේ කණ්ඩායම මූලික වටයෙන්ම ඉවතට විසිවීම මෙන්ම, සත්කාරක රාජ්‍යයක් වන මෙක්සිකෝව හමුවේ 3-1ක් ලෙස පරාජය වූ චෙක් ජනරජයට (ලෝක ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල 40 වන ස්ථානය) තරගාවලියට සමුදීමට සිදු වීම ද කැපී පෙනේ.
අනෙක් අතට, තවත් සත්කාරක රාජ්‍යයක් වන කැනඩාව සිය අවසන් තරගය ස්විට්සර්ලන්තය හමුවේ පරාජය වුවද, ප්‍රසාද ලකුණු 4ක් ලබා ගනිමින් කණ්ඩායම් 32 වටයට සුදුසුකම් ලැබීමට සමත් විය. තරගාවලියට සුදුසුකම් ලැබූ කුඩාම රාජ්‍යය ලෙස වාර්තා තැබූ කුරකාඕ සහ 2022 සත්කාරක කටාර් රාජ්‍යය ද මෙවර මූලික වටයෙන්ම ඉවත් වූ කණ්ඩායම් අතර වේ.
ජූනි 28 සිට ජූලි 3 දක්වා ක්‍රියාත්මක වන කණ්ඩායම් 32 වටය, ලෝක කුසලාන ඉතිහාසයේ වැඩිම තරග සංඛ්‍යාවක් පැවැත්වෙන සහ තීරණාත්මකම අදියරයි. ප්‍රබල කණ්ඩායම් තම කීර්ති නාමය රැක ගැනීමට සටන් කරන අතරතුර, කුඩා කණ්ඩායම් “Giant Killers” ලෙසින් නව පෙරළියක් කිරීමට සැදී පැහැදී සිටිති.
