By Legal Eagle 🦅
මෑතකදී මීගමුව බන්ධනාගාරයේ සිදු වූ අවාසනාවන්ත ඛේදවාචකය, අපේ බන්ධනාගාර පද්ධතියේ බරපතළ දුර්වලතාවක් රටටම හෙළිදරව් කළේය. රැඳවියන් 900 දෙනෙකු පමණ රඳවා තැබීමට සැලසුම් කළ බන්ධනාගාරයක, 2,400කට ආසන්න පිරිසක් රඳවා සිටි බව හෙළි විය. එවැනි තදබදයක් තුළ රෝග ව්‍යාප්තිය, අපිරිසිදු පරිසරය, අසනීපදායක සනීපාරක්ෂක පහසුකම්, ප්‍රමිතියෙන් තොර ආහාර, ප්‍රමාණවත් වෛද්‍ය පහසුකම් නොමැතිවීම, ව්‍යායාම සඳහා ඇති සීමිත ඉඩකඩ සහ දැඩි මානසික පීඩනය වැනි තත්ත්වයන් ඇතිවීම නොවැළැක්විය හැකිය.
මෙය බන්ධනාගාර පරිපාලනයේ පමණක් අසාර්ථකත්වයක් නොවේ. එය සමස්ත යුක්ති පද්ධතියම මුහුණ දිය යුතු ප්‍රශ්නයකි.
සෑම දිනකම මහේස්ත්‍රාත්වරුන් සහ විනිසුරුවරුන් සැකකරුවන් රිමාන්ඩ් භාරයට පත් කරති. වැරදිකරුවන්ට සිරදඬුවම් නියම කරති. එහෙත් ඔවුන්ගේ වගකීම බන්ධනාගාරයේ දොරටුවෙන් අවසන් නොවිය යුතුය. අධිකරණය විසින් පුද්ගලයන් යොමු කරන ස්ථාන, මනුෂ්‍ය ගෞරවයට ගැළපෙන අවම ජීවන තත්ත්වයන්වත් සපුරාලීමට නොහැකි නම්, එයින් යුක්තිය පිළිබඳ සමාජයේ විශ්වාසයද පළුදු වේ.
එබැවින් සැලකිල්ලට ගත යුතු ප්‍රායෝගික යෝජනාවක් ඇත. පුද්ගලයන් රිමාන්ඩ් භාරයට හෝ සිරගත කිරීමට නියෝග කරන මහේස්ත්‍රාත්වරුන් සහ විනිසුරුවරුන්, අවම වශයෙන් මාස තුනකට වරක් තම අධිකරණ බල ප්‍රදේශයට අදාළ බන්ධනාගාර නිරීක්ෂණය කළ යුතුය. එම නිරීක්ෂණයෙන් අනතුරුව, එම බන්ධනාගාර මිනිසුන් රඳවා තැබීමට සුදුසු මූලික ප්‍රමිතීන් සපුරාලන්නේද යන්න පිළිබඳ කෙටි වාර්තාවක් අධිකරණ අමාත්‍යාංශයට ඉදිරිපත් කළ යුතු අතර, එහි පිටපතක් මාධ්‍ය වෙතද නිකුත් කළ යුතුය.
එවැනි ක්‍රමවේදයක් මඟින් ස්වාධීන අධීක්ෂණයක් ඇති වනු ඇත. බන්ධනාගාර පරිපාලනයේ වගවීම වැඩිදියුණු වනු ඇත. අමාත්‍යාංශයට පවතින අඩුපාඩු පිළිබඳ නිවැරදි තොරතුරු ලැබෙනු ඇත. එසේම, නීතිය ක්‍රියාත්මක වන්නේ දඬුවම් නියම කිරීමෙන් පමණක් නොව, එම දඬුවම මනුෂ්‍ය ගෞරවයට අනුකූලව ක්‍රියාත්මක වන බව සහතික කිරීමෙනුත් බවට ජනතාවට විශ්වාසයක් ඇතිවනු ඇත.
අධිකරණය විසින් නියම කරන්නේ නිදහස අහිමි කිරීමයි. අමානුෂික ජීවන තත්ත්වයන්ට යටත් කිරීම නොවේ. කිසිදු විනිසුරුවරයෙක් රෝග, කුසගින්න, අපිරිසිදුකම හෝ මනුෂ්‍ය ගෞරවය විනාශ කරන තත්ත්වයන් විඳදරා ගැනීමට දඬුවම් නියම නොකරයි.
රටක ශිෂ්ටාචාරයේ සැබෑ මිනුම් දණ්ඩ වන්නේ, එය තමන්ගේ බලය යටතේ සිටින මිනිසුන්ට සලකන ආකාරයයි. සිරකරුවන්ට නිදහස අහිමි විය හැකි නමුත්, ඔවුන්ගේ මනුෂ්‍යත්වය අහිමි නොවේ. බන්ධනාගාර බිත්ති මත ලියා ඇති “සිරකරුවෝ ද මනුෂ්‍යයෝය” යන වාක්‍යය වටිනා අදහසකි. එහෙත් එය බිත්තියක ලියා තැබීමෙන් පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. එය ක්‍රියාවෙන් ඔප්පු කළ යුතුය.
මීගමුවේ ඛේදවාචකයෙන් අප ඉගෙන ගත යුතු වැදගත්ම පාඩම නම්, යුක්තිය අධිකරණ ශාලාවේ දොරටුවෙන් අවසන් නොවන බවයි. එය බන්ධනාගාර කුටිය දක්වාම විහිදිය යුතුය.
