ආශිකා බ්‍රාහ්මණ
කොළඹ LNW:ඉරානයට එරෙහිව ආර්ථික පීඩන ව්‍යාපාරයක් ප්‍රකාශයට පත් කරමින් එක්සත් ජනපද භාණ්ඩාගාර ලේකම් ස්කොට් බෙසන්ට් ලොව පුරා ටෙහෙරානයේ මූල්‍ය අවශ්‍යතා ඉලක්ක කර තිබේ.
අනෙකුත් රටවල් සහ සමාගම් ටෙහෙරානය සමඟ ව්‍යාපාර කිරීම වැළැක්වීමේ අරමුණින්, තෙල් ඇතුළු ඉරානයේ සියලුම ආදායම් මාර්ග එක්සත් ජනපදය ඉලක්ක කරන බව බෙසන්ට් ඊයේ (24) පැවසීය.
“ලොව පුරා, අපගේ අරමුණ වන්නේ ටෙහෙරානය තනිව සිටින තුරු මෙම කුරිරු පාලනය පවත්වා ගෙන යන සෑම ආර්ථික ජීවන මාර්ගයක්ම කපා දැමීමයි,” යනුවෙන් ඔහු සඳහන් කරන ලදී.
ඒ අනුව බෙදුම් රේඛාවක් ඇති කරමින් ඇමරිකානු ප්‍රධානියා පවසන්නේ ලොව පුරා රටවල් එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර තෝරා ගැනීමක් කළ යුතු වන බවයි.
“කිසිවෙකු එක්සත් ජනපද සම්බාධකවලට ළඟාවිය නොහැකි මට්ටමක නොසිටින” බව බෙසන්ට් අවධාරණය කළේය.
රටවල් සහ ආයතන “ගනුදෙනු සඳහා පහසුකම් සපයන අතර ඉරාන තෙල් මුදල් බවට, මර්දනයට හරවන පරිසර පද්ධතියේ කොටසක් නම්, ඔවුන් ඉලක්ක කරනු ලැබේ” යනුවෙන් ඔහු පැවසීය.
එක්සත් ජනපදය ඉරානයට එරෙහිව නව සම්බාධක රැල්ලක් ප්‍රකාශයට පත් කළද, ඊයේ දිනය වන විටත් කිසිදු ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර ආර්ථික ආයතනයක් ඉලක්ක කර ගෙන නොමැත.
ලොව පුරා රටවල් සහ සමාගම් සඳහා දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් ලෙස බෙසන්ට් මෙම ප්‍රකාශය සිදුකර ඇති බව පෙනෙන්නට තිබේ.
මෙම ව්‍යාපාරය “Operation Economic Outcast” ලෙස නම් කර ඇත. බෙසන්ට් එය ” “economic D-day”” ලෙසද හැඳින්වූ අතර, එය දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී නාසි ජර්මනියට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා ප්‍රංශ වෙරළට ගොඩබසින මිත්‍ර පාක්ෂික හමුදා සමඟ සැසඳීය.
එක්සත් ජනපදය ඉරානයේ ව්‍යාපාරික හවුල්කරුවන්ට දඬුවම් කිරීම වෙනුවට ඔවුන්ට තර්ජනය කරන්නේ මන්දැයි ඇසූ විට, බෙසන්ට් මෙසේ පැවසීය:
“හොඳයි, අපි සෑම කෙනෙකුටම නරක හැසිරීමට පිළියම් යෙදීමට අවස්ථාව ලබා දෙනවා. ගෝලීය මූල්‍ය පද්ධතිය පුපුරවා හැරීමට මට අවශ්‍ය ඇයි?”
කෙසේවෙතත් එක්සත් ජනපද සහ ඊශ්‍රායල ප්‍රහාර මගින් උත්තරීතර නායක අලි කමේනි සහ තවත් ඉහළ නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකු මරා දමා ඇතත්, ඔවුන් ටෙහෙරානයේ පාලන පද්ධතිය ඉවත් කිරීමට අපොහොසත් වී ඇත.
එමෙන්ම ටෙහෙරානය කලාපය පුරා මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන් ප්‍රහාර මගින් එක්සත් ජනපද සහ ඊශ්‍රායල ප්‍රහාරවලට ප්‍රතිචාර දක්වා ඇති අතර ගෝලීය බලශක්තිය සඳහා ප්‍රධාන බෙදාහැරීමේ මාර්ගයක් වන හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය මත පාලනය තහවුරු කර තිබේ. එය ඉන්ධන සහ ගෑස් මිල ඉහළ යාමට හේතුවක් වී ඇත.
එමෙන්ම මෙම අර්බුදය සමථයකට පත්කිරීම සඳහා වූ රාජ්‍ය මැදිහත්වීම් කිහිපයක්ම අසාර්ථක වී පවතින පසුබිමක ඉරානයද පසු නොබැස සිටීම ඇමරිකාව එක්තරා අයුරකින් ලද පරාජයක් බවද විශේලේෂකයින් පෙන්වා දී තිබේ.
අනෙක් පසින් එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් “පාලන තන්ත්‍රය සමඟ ඔවුන්ගේ අන්තර්ක්‍රියා නතර කරන ලෙස නිශ්චිත ඉල්ලීම් සමඟ” ලෝක නායකයින්ට ඇමතුම් ලබා දෙමින් සිටින බව බෙසන්ට් පැවසීය.
“එක්සත් ජනපදය සමඟ සිටින අය අපගේ හවුල්කාරිත්වයේ ප්‍රතිලාභ නෙළා ගනු ඇත. ඉරාන තන්ත්‍රයට සම්බන්ධ වන අය හුදකලාවේ හවුල් වීමට අපේක්ෂා කළ යුතුය,” යනුවෙන් ඔහු අවධාරණය කර තිබේ.
නව සම්බාධක “ඉරානයේ වඩාත්ම වැදගත් ජීවනාලි පහක්” වන ඩිජිටල් වත්කම්, තාක්ෂණය, රත්‍රන්, ගුවන් සේවා සහ නැව්ගත කිරීම ඉලක්ක කරන බව එක්සත් ජනපද නිලධාරීන් සඳහන් කර ඇත.
මේ අතර එක්සත් ජනපදයේ මෙම පීඩන ක්‍රියාවලිය අලුත් දෙයක් නොවන බව ඊට ප්‍රතිචාර ලෙස ඉරාන විදේශ අමාත්‍ය අබ්බාස් අරග්චි අවධාරණය කළේය.
“ශ්‍රේෂ්ඨ ඉරාන ජනතාවට මුහුණ දීමේදී ඔවුන්ට වෙනත් විසඳුමක් ගැන සිතිය නොහැක, එබැවින් ඔවුන් නැවත නැවතත් එකම පැරණි සැලසුම් ඉදිරිපත් කළහ,” අරග්චි පැවසීය.
පෙන්ටගනයේ ප්‍රධානී පීට් හෙග්සෙත් සඳුදා පැවසුවේ ඉරානයට ආර්ථික පීඩනය හැසිරවිය නොහැකි බවත්, එහි න්‍යෂ්ටික වැඩසටහන සාකච්ඡා කිරීම සඳහා සාකච්ඡා මේසයට නැවත පැමිණීම හැර “වෙනත් විකල්පයක්” නොමැති බවත් අවධාරණය කරමිනි.
කෙසේවෙතත් පෙබරවාරි මාසයේ දී එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය න්‍යෂ්ටික සාකච්ඡා අතරතුර ඉරානයට එරෙහිව යුද්ධය දියත් කළහ.
මාස ගණනක යුද්ධයකින් සහ වරින් වර එල්ල වන ප්‍රහාරවලින් පසු සටන්වල විවේකයක් මධ්‍යයේ ට්‍රම්ප් පරිපාලනය ආර්ථික දඬුවම් වෙත හැරෙමින් සිටින නමුත්, ඉරානයට එරෙහිව තවදුරටත් එක්සත් ජනපද ප්‍රහාර එල්ල කිරීම හෙග්සෙත් ප්‍රතික්ෂේප කර නැත.
