රෂිකා හෙන්නායක ඔක්තෝබර් 13, කොළඹ LNW :
ශ්‍රී ලංකාවේ ඩිජිටල් පරිවර්තනය ශීඝ්‍රයෙන් ඉදිරියට යමින් පවතින අතර, රාජ්‍ය සේවා සැපයීම, මූල්‍ය අන්තර්කරණය සහ රාජ්‍ය මූල්‍ය පාලනය ඉහළ නැංවීමේ ප්‍රධාන සාධකයක් ලෙස මෙරට ව්‍යාප්ත වන ඩිජිටල් ගෙවීම් පද්ධතිය ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) විසින් ඇගයීමට ලක් කර ඇත.
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල විසින් නිකුත් කරන ලද “Shaping the Future of Asia: Opportunities and Challenges” වාර්තාව මගින්, රාජ්‍ය කටයුතු යාවත්කාලීන කිරීමට සහ රාජ්‍ය පරිපාලනයේ පාරදෘශ්‍යභාවය ශක්තිමත් කිරීමට ඩිජිටල් ගෙවීම් භාවිතා කළ හැකි ආකාරය පිළිබඳ කැපී පෙනෙන උදාහරණයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ GovPay වැඩසටහන පෙන්වා දී ඇත.
GovPay සහ රාජ්‍ය ගෙවීම් ඩිජිටල්කරණය
- ආරම්භය සහ භාවිතය: 2025 පෙබරවාරි මාසයේදී ආරම්භ කරන ලද GovPay යනු මධ්‍යගත ඩිජිටල් ගෙවීම් වේදිකාවකි. එමගින් පාරිභෝගිකයින්ට පලාත් පාලන ආයතන බදු, රථවාහන දඩ, බලපත්‍ර සහ අධ්‍යාපන ගාස්තු වැනි විවිධ රාජ්‍ය සේවාවන් සඳහා මාර්ගගත බැංකු පද්ධති (Online Banking) සහ ඩිජිටල් පසුම්බි (Digital Wallets) හරහා එසැණින් ගෙවීම් කිරීමට අවස්ථාව සැලසේ.
ලැබූ ප්‍රගතිය:2025 නොවැම්බර් වන විට, GovPay වේදිකාව හරහා රාජ්‍ය ආයතන 200 කට අධික සංඛ්‍යාවක් ආවරණය වන පරිදි රුපියල් බිලියන 1.4 ක් (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 4.6 ක් පමණ) වටිනා ගනුදෙනු 50,602 ක් සාර්ථකව සිදු කර ඇත.- තාක්ෂණික පදනම: GovPay ක්‍රියාත්මක වන්නේ LankaPay Online Payment Platform හරහා වන අතර, එමගින් රාජ්‍ය ආයතන ශ්‍රී ලංකාවේ ක්ෂණික අන්තර්-ක්‍රියාකාරී ගෙවීම් ජාලය වන CEFTS (Common Electronic Fund Transfer Switch) පද්ධතිය හා සම්බන්ධ කර ඇත.
ඩිජිටල් ගෙවීම්වලින් ලැබෙන ප්‍රතිලාභ
- පාරදෘශ්‍යභාවය සහ කාර්යක්ෂමතාව: මුදල් අතින් හුවමාරු වීම සහ පෞද්ගලිකව පැමිණ ගනුදෙනු කිරීම අවම කිරීම මගින් පාලන වියදම් අඩු වේ. එමෙන්ම, ගනුදෙනුවල පාරදෘශ්‍යභාවය සහ ස සටහන් තැබීමේ හැකියාව වැඩිවීම නිසා දූෂණය සහ රාජ්‍ය ආදායම් අහිමි වීම අවම වේ.
- මූල්‍ය පද්ධතිය ශක්තිමත් වීම: විධිමත් මූල්‍ය පද්ධතියෙන් බැහැරව පවතින මුදල් බැංකු පද්ධතියට එක් කිරීම මගින් බැංකු ක්ෂේත්‍රයේ ද්‍රවශීලතාව (Liquidity) වර්ධනය කිරීමට මෙය උපකාරී වේ.
- රාජ්‍ය ආදායම් එකතු කිරීම: 2017 සිට ශ්‍රී ලංකා රේගුව සහ දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව වැනි ප්‍රධාන ආයතන CEFTS හා සම්බන්ධ කර ඇත. 2024 අවසානය වන විට ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආයතන 8 ක සමස්ත රාජ්‍ය ආදායමෙන් 40% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් LankaPay හරහා ඩිජිටල් ක්‍රමයට එකතු කර ඇත.
CEFTS සහ LankaQR පද්ධති
- CEFTS: 2015 දී LankaPay මගින් ආරම්භ කරන ලද මෙම එසැණින් ගෙවීම් කිරීමේ පද්ධතිය, ඉන්දියාවේ UPI (Unified Payments Interface) පද්ධතියට සමාන වේ. මෙහි ඇති JustPay වේදිකාව මගින් ජංගම දුරකථන සහ වෙබ් අඩවි හරහා බිල්පත්, බදු, සහ වෙළඳ ගනුදෙනු සඳහා බැංකු ගිණුම් සෘජුව සම්බන්ධ කර ගෙවීම් කිරීමට පහසුකම් සලසයි.
- LankaQR සහ ජාත්‍යන්තර සබඳතා: 2018 දී හඳුන්වා දුන් LankaQR ජාතික QR සංකේත ප්‍රමිතිය මගින් ඕනෑම බැංකු ඇප් එකකින් ගෙවීම් කිරීමට මග පාදයි. 2024 දී LankaQR ඉන්දියාවේ UPI පද්ධතිය සමඟ සම්බන්ධ කළ අතර, ඊට අමතරව Alipay+ සහ UnionPay China සමඟ ද සබඳතා ගොඩනගා ගනිමින් සංචාරකයින් සඳහා ජාත්‍යන්තර ගෙවීම් පහසු කර ඇත.
අනාගත අභියෝග සහ ඉදිරි පියවර
- ඩිජිටල් සාක්ෂරතාව සහ ආරක්ෂාව: විශේෂයෙන්ම ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ඩිජිටල් මූල්‍ය සාක්ෂරතාව වර්ධනය කිරීම, සයිබර් ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සහ විශ්වාසනීය අන්තර්ජාල යටිතල පහසුකම් ලබා දීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
- ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත (SL-UDI): රාජ්‍ය දත්ත හුවමාරු වේදිකාව (National Data Exchange Platform) නිර්මාණය වෙමින් පවතින අතර, ශ්‍රී ලංකා අනන්‍ය ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් ව්‍යාපෘතිය (Sri Lanka Unique Digital Identity Project) 2026 තුන්වන කාර්තුවේදී ආරම්භ කිරීමට නියමිතය. Modular Open Source Identity Platform (MOSIP) මත පදනම් වන මෙම පද්ධතිය මගින් ජෛවමිතිය (Biometrics) සහ ජන විකාශන දත්ත ඇතුළත් කර රාජ්‍ය සේවා වංචා අවම කිරීමට නියමිතය.
අවසාන වශයෙන්, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල පෙන්වා දෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඩිජිටල් පරිවර්තනයේ සම්පූර්ණ ප්‍රතිලාභ ලබා ගැනීම සඳහා ශක්තිමත් දත්ත පාලන රාමු, පෞද්ගලිකත්ව ආරක්ෂණ නීති සහ නිරන්තර යටිතල පහසුකම් ආයෝජනය අත්‍යවශ්‍ය වන බවයි.
