රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 04, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
පැනමා ඇල මාර්ගයේ ප්රධාන වරායන් දෙකක් මෙහෙයවීම සඳහා හොංකොං සමාගමක් සතු වූ බලපත්රය එරට ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් අවලංගු කිරීමත් සමඟ රාජ්යතාන්ත්රික අර්බුදයක් හටගෙන ඇති බව ව්දෙස් මාධ්ය උපුටා දක්වයි.
ඇමරිකානු රජයෙන් එල්ල වූ දැඩි බලපෑම් හමුවේ ගත් මෙම තීරණයට එරෙහිව චීන රජය සිය දැඩි විරෝධය පළ කර ඇති අතර පැනමාවට දේශපාලන හා ආර්ථිකමය වශයෙන් දැඩි ප්රතිවිපාක වලට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇති බවට අනතුරු අඟවා ඇත.
අදාළ සමාගම මේ වන විට ජාත්යන්තර බේරුම්කරණ ක්රියාවලියක් ආරම්භ කර ඇති අතර පැනමා රජය විසින් එම වරායන්හි මෙහෙයුම් කටයුතු තාවකාලිකව ඩෙන්මාර්ක සමාගමකට පවරා තිබේ.
ගෝලීය වෙළඳාමට අතිශය වැදගත් වන මෙම ජල මාර්ගයේ පාලනය සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකාව සහ චීනය අතර පවතින භූ-දේශපාලනික තරඟකාරීත්වය මෙයින් මනාව පිළිබිඹු වේ.
ප්රදේශයේ ආරක්ෂාව සහ ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ ගැටළු පැනනැගීම හේතුවෙන් මෙම සිදුවීම ජාත්යන්තර අවධානයට ලක්ව ඇති බව විදෙස් මාධ්ය වැඩිදුරටත් සඳහන් කරයි.
මෙම වරාය ගිවිසුම අවලංගු කිරීම නිසා පැනමාවට එල්ල විය හැකි ආර්ථික සහ දේශපාලනික බලපෑම් මොනවාද?
පැනමා ඇළේ වරායන් දෙකක් මෙහෙයවීම සඳහා හොංකොං හි CK Hutchison සමාගම සමඟ තිබූ ගිවිසුම පැනමා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් අවලංගු කිරීම හේතුවෙන් එම රටට එල්ල විය හැකි ආර්ථික සහ දේශපාලනික බලපෑම්
අන්තර්ජාතික බේරුම්කරණ ක්රියාදාමයන්
ගිවිසුම අවලංගු කිරීමට එරෙහිව CK Hutchison සමාගම දැනටමත් පැනමාවට එරෙහිව අන්තර්ජාතික බේරුම්කරණ නඩු කටයුතු ආරම්භ කර ඇත
බරපතල මූල්ය පිරිවැය
මෙම තීරණය දිගටම ක්රියාත්මක කළහොත් පැනමාවට “බරපතල ආර්ථික මිලක්” ගෙවීමට සිදුවන බවට චීනය අනතුරු අඟවා තිබේ.
මෙහෙයුම් වෙනස්වීම්
මෙම තීරණයත් සමඟ වරායන් දෙකෙහි මෙහෙයුම් කටයුතු තාවකාලිකව ඩෙන්මාර්කයේ Maersk සමාගම වෙත පැවරීමට පැනමා සමුද්රීය අධිකාරියට සිදු විය.
දේශපාලනික බලපෑම්
චීනය සමඟ සබඳතා පළුදු වීම
පැනමාවේ මෙම තීරණය “අභූත,” “ලැජ්ජා සහගත” සහ “අනුකම්පා සහගත” එකක් ලෙස චීන රජය හඳුන්වා දී ඇත. තමන්ට එල්ල වන අසාධාරණයන් හමුවේ ජාත්යන්තර ආර්ථික අනුපිළිවෙල ආරක්ෂා කිරීමට අවශ්ය “මෙවලම් සහ ශක්තිය” තමන් සතුව ඇති බව චීනය අවධාරණය කරයි.
භූ-දේශපාලනික පීඩනය සහ ස්වෛරීභාවය පිළිබඳ ගැටලු
ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් පැනමා ඇළ චීන පාලනයට නතු වී ඇති බව පවසමින් කළ බලපෑම් හමුවේ පැනමාව මෙම තීරණය ගෙන ඇති බව මූලාශ්ර පවසයි. පැනමාව ඇමරිකාවේ “බියගැන්වීමේ උපක්රම” වලට සහ අත්තනෝමතික බලයට (hegemonic power) යටත් වී ඇති බවට චීනය චෝදනා කරයි.
දේශපාලනික පිරිවැය
මෙම ක්රියාව නිසා පැනමාවට දේශපාලනික වශයෙන් ද ඉහළ මිලක් ගෙවීමට සිදුවන බවට චීන බලධාරීන් අනතුරු අඟවා ඇත.
මෙම තත්ත්වය ඇමරිකාව සහ චීනය අතර පවතින බල අරගලයක ප්රතිඵලයක් ලෙස ද දැකිය හැකි අතර, ඇමරිකානු නියෝජිත මන්ත්රී මණ්ඩලයේ චීනය පිළිබඳ කමිටුවේ සභාපතිවරයා මෙම තීරණය "ඇමරිකාවේ ජයග්රහණයක්" ලෙස හඳුන්වා දී ඇත.
