රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 21, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
2030 වන විට යුරෝපා සංගමයේ සාමාජිකත්වය ලැබීමේ උදාර සිහිනය හඹායන ඇල්බේනියාව, මේ වන විට අභ්යන්තර දේශපාලන අර්බුදයක දැඩි ලෙස සිරවී සිටී.
අගනුවර වන ටිරානා හි වීදි කඳුළු ගෑස්, ජල ප්රහාර සහ මෝලොටොව් කොක්ටේල් ප්රහාරවලින් වැසී ගොස් ඇත්තේ එරට අගමැති එඩි රාමාගේ (Edi Rama) රජයට එරෙහිව එල්ල වී ඇති බරපතල දූෂණ චෝදනා හේතුවෙනි. ජාත්යන්තර ප්රජාවේ අවධානය මේ වන විට ටිරානා වෙත යොමුව ඇත්තේ, වීදි මට්ටමේ ප්රචණ්ඩත්වය සහ ඉහළ පෙළේ දූෂණ විමර්ශන හමුවේ ඇල්බේනියාවේ ප්රජාතන්ත්රවාදී ගමන් මඟ තීරණාත්මක අභියෝගයකට ලක්ව ඇති බැවිනි.
රාමා පාලනයේ තීරණාත්මක සංධිස්ථානය
අගමැති රාමාගේ පාලන තන්ත්රය දැඩි පීඩනයකට ලක්වීමට මූලිකම හේතුව වූයේ ඔහුගේ සමීපතම සගයෙකු වන නියෝජ්ය අගමැතිනී බෙලින්ඩා බලුකූ (Belinda Balluku) දූෂණ චෝදනා මත ඉකුත් දෙසැම්බර් මාසයේදී වැඩතහනමට ලක්වීමයි. විශේෂ අභිචෝදක ඒකකය මගින් ක්රියාත්මක කරන ලද මෙම පරීක්ෂණය රජයේ ඉහළම තලයේ පවතින දූෂණ හෙළිදරව් කළ අතර, රාමා රජයේ හිටපු අමාත්යවරුන් කිහිපදෙනෙකු ද මේ වන විට විමර්ශනවල ඉලක්ක බවට පත්ව තිබේ. පාලක පක්ෂයේ අභ්යන්තර කවය මෙලෙස බිඳවැටීම මහජන විශ්වාසය දැඩි ලෙස පළුදු කිරීමට හේතු වී ඇත.
විරෝධතාවලදී අදහස් දැක්වූ විපක්ෂ දේශපාලන නායක සාලි බෙරිෂා (Sali Berisha) රජයට එරෙහිව සිය ස්ථාවරය මෙසේ ප්රකාශ කළේය.
Sali Berisha
"රට දිළිඳුකමට සහ දූෂණයට ඇද දැමූ එඩි රාමාගෙන් අපි ඇල්බේනියාව බේරා ගන්නවා. ඔවුන් හිරුට මුවාවී සැඟවුණත්, අපි ඔවුන්ව සොයාගෙන නීතියේ උපරිම බලයෙන් දඬුවම් කරන බව මතක තබා ගත යුතුයි."
වටලෑමට ලක්වූ අගනුවර: පෙබරවාරි 20 ගැටුම්
2026 පෙබරවාරි 20 වන දින ටිරානා අගනුවර වීදි සැබෑ සටන් බිමක් බවට පත් විය. විරෝධතාකරුවන් දහස් ගණනක් අගමැති කාර්යාලය සහ පාර්ලිමේන්තුව වටලමින් මෝලොටොව් කොක්ටේල් සහ ගිනිකෙළි ප්රහාර එල්ල කළහ. පොලිසිය මෙම තත්ත්වය පාලනය කිරීමට කඳුළු ගෑස් සහ ජල ප්රහාරක භාවිතා කළ අතර, වීදි සටන් පැය දෙකකට ආසන්න කාලයක් අඛණ්ඩව පැවතිණි. විරෝධතාකරුවන් රිද්මයානුකූලව “රාමා, මෙතනින් යනු!” (Rama, go away) සහ “රාමා හිරගෙට!” (Rama in jail) යනුවෙන් හඬ නගමින් සිය අතෘප්තිය ප්රකාශ කළහ. මෙම ගැටුම්වලදී පුද්ගලයන් 30-40ත් අතර සංඛ්යාවක් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති අතර, මෙම දැඩි ප්රචණ්ඩත්වය සරල ප්රතිපත්තිමය මතභේදයකින් ඔබ්බට ගිය, දශක ගණනාවක දේශපාලන වෛරයක ප්රතිඵලයකි.
2030 යුරෝපා සංගම් පරස්පරය
ඇල්බේනියානු රජයේ ප්රධානතම දේශපාලන ඉලක්කය වන්නේ 2030 වන විට යුරෝපා සංගමයට (EU) ඇතුළත් වීමයි. කෙසේ වෙතත්, වර්තමාන රජයට එරෙහිව එල්ල වන සංවිධානාත්මක අපරාධ සහ ඉහළ පෙළේ දූෂණ චෝදනා මෙම මාවතට බරපතල බාධාවකි. එඩි රාමාගේ සමාජවාදී පක්ෂය පාර්ලිමේන්තුව තුළ පහසු බහුතරයක් හිමිකරගෙන සිටියද, මෙලෙස ජනතාව වීදි බැසීම රජයේ සැබෑ මහජන පදනම පිළිබඳ ප්රශ්නාර්ථ මතු කරයි. රජය ජාත්යන්තර ප්රජාව ඉදිරියේ ප්රතිසංස්කරණ ගැන කතා කළද, රටේ පවතින අභ්යන්තර අස්ථාවරත්වය සහ දූෂණ චෝදනා යුරෝපා සංගම් සිහිනය යථාර්ථයක් වීමට ඇති ඉඩකඩ අහුරා දමමින් පවතී.
රාජ්ය ප්රතිචාරය: විප්ලවයක්ද නැතහොත් අපරාධයක්ද?
මහජන විරෝධය හමුවේ රජය සිය මර්දනකාරී ස්ථාවරය සාධාරණීකරණය කරයි. ස්වදේශ කටයුතු අමාත්ය ඇල්බානා කොකියු (Albana Kociu) විරෝධතාකරුවන්ගේ ක්රියාවන් දැඩි ලෙස හෙළා දකිමින් ප්රකාශ කළේ, මෙය “පොදු දේපළ විනාශ කිරීමක්” (Vandalism) සහ පොලිසියට පහර දීමක් බැවින් එය බරපතල අපරාධයක් ලෙස සලකන බවයි. ඇල්බේනියානු දේශපාලනය අන්ත දෙකකට බෙදී ඇති ආකාරය මෙයින් මැනවින් පැහැදිලි වේ; විපක්ෂය මෙය “ජනතා විප්ලවයක්” ලෙස දකින අතර රජය මෙය “සාපරාධී මැර ක්රියාවක්” ලෙස හඳුන්වයි. මෙම ගැඹුරු දේශපාලන ධ්රැවීකරණය රටේ ආයතනික පද්ධතිය තවදුරටත් දුර්වල කරමින් තිබේ.
ඇල්බේනියාවේ වත්මන් දේශපාලන අර්බුදය හුදු බල අරගලයක් පමණක් නොව, රාජ්ය පාලනයේ විනිවිදභාවය සහ වගවීම පිළිබඳ ජනතාව නගන ප්රබල විරෝධයකි. ඉහළ මට්ටමේ දූෂණ විමර්ශන සහ වීදි මට්ටමේ ප්රචණ්ඩ විරෝධතා අතර මැදිවී ඇති ඇල්බේනියාවේ අනාගතය තීරණය වන්නේ රජය මෙම චෝදනාවලට ලබා දෙන විසඳුම් මතය. රජය සිය ස්ථාවරය සාධාරණීකරණය කිරීමට උත්සාහ කළද, පවතින දේශපාලන වාතාවරණය පෙන්වා දෙන්නේ ආයතනික මට්ටමින් මූලික වෙනසක් සිදු නොවන්නේ නම් 2030 ඉලක්ක සපුරා ගැනීම දුෂ්කර වනු ඇති බවයි.
