පුවත අසන්න
පුවත නරඹන්න
ඕවින්දි විෂ්මිකා
පෙබරවාරි 23, කොළඹ (LNW): පසුගිය දිනයන්හී කොළඹ මහධිකරණය විසින් නීතිමය වශයෙන් නිදහස් කර ඇති ස්ටැන්ඩ්-අප් කොමඩියන් නටාෂා එදිරිසූරිය සම්බන්ධයෙන් සමාජ මාධ්ය වේදිකා හරහා විවිධ මාර්ගගත හිරිහැර,අසත්ය චෝදනා සහ විවේචනාත්මක ප්රහාර රැල්ලක් සංසරණය වෙමින් පවතී.ඒ අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ (CID) හිටපු ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙකු විසින් විධිමත් ලිඛිත සමාවක් ඉදිරිපත් කර තිබියදීත්ය.
මෙම මතභේදය ආරම්භ වූයේ 2023 මැයි මාසයේදී ඇය “Modibhimanaya”(Fool’s Pride) නම් කොමඩි වැඩසටහනකදී බෞද්ධ හා ක්රිස්තියානි ආගම පිළිබඳ අපහාසකර ප්රකාශ කර ඇති බවට චෝදනා කරමින් අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීමත් සමගය. ඇය ශ්රී ලංකා දණ්ඩ නීති සංග්රහයේ 291A සහ 291B වගන්ති යටතේත් ජාතික, වාර්ගික හෝ ආගමික වෛරය ප්රවර්ධනය කිරීම පිළිබඳ ICCPR පනතේ 3(1) වගන්තිය යටතේත් චෝදනා ලැබීය.
කෙසේවෙතත් 2023 ජූලි මාසයේදී කොළඹ මහාධිකරණය තීරණය කළේ ඇයගේ ප්රකාශ ICCPR පනත යටතේ “වෛරය උත්තේජනය කිරීම” ලෙස සැලකීමට අවශ්ය නීතිමය සීමාව සපුරා නොමැති බවයි. මහාධිකරණ විනිසුරු ආදිත්ය පටබැඳිගේ අවධාරණය කළේ නීතිය භාෂණයේ සහ ප්රකාශනයේ නිදහස පිළිබඳ ව්යවස්ථාමය සහතිකයට අනුකූලව අර්ථ නිරූපණය කළ යුතු බවයි.තවද අධිකරණය විසින් ඇයගේ ප්රකාශ හේතුවෙන් කිසිදු ප්රචණ්ඩත්වයක් හෝ වෛර ක්රියාවක් ප්රවර්ධනය වූ බවට සාක්ෂි නොමැති බව ද පෙන්වා දෙන ලදී.ඒ අනුව ඇයට ඇප ලබා දෙන ලදී.
ඇය අත්අඩංගුවට ගෙන රඳවා තබා ගැනීමේ නීත්යානුකූලභාවය අභියෝගයට ලක් කරමින් එදිරිසූරිය විසින් ගොනු කරන ලද මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක් හරහා මෙම කාරණය පසුව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට පැමිණියේය. එම ක්රියාදාමයන් අතරතුර CID හි සයිබර් අපරාධ සහ බුද්ධි විශ්ලේෂණ ඒකකයේ හිටපු භාර නිලධාරියා ඇය අත්අඩංගුවට ගෙන රිමාන්ඩ් කිරීම සම්බන්ධයෙන් “දැඩි කණගාටුව” ප්රකාශ කරමින් ලිඛිත සමාව අයැද සිටියේය.
අනාගතයේදී ICCPR පනත යටතේ අනිසි ලෙස අත්අඩංගුවට ගැනීම් වැළැක්වීම සඳහා පැහැදිලි කිරීමේ මාර්ගෝපදේශ චක්රලේඛයක් නිකුත් කිරීමට නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව ද කටයුතු කළේය. අගවිනිසුරු පී. පද්මන් සූරසේන මහතා විවෘත අධිකරණයේදී එම යෝජනාව ප්රශංසාවට ලක් කළ අතර එම කරුණු සැලකිල්ලට ගනිමින් නඩුව අවසන් කරන ලදී.
අධිකරණ තීන්දුවෙන් පසුවත් සමාජ මාධ්ය අපහාස
කණගාටුවට කරුණක් නම් නීතිමය වශයෙන් නිදහස් වී ඇති පසුබිමක වුවත් සමාජ මාධ්යවල ඇය “වැරදිකාරියක්” ලෙස හඳුන්වමින් මහාධිකරණ තීන්දුව ප්රශ්න කරමින් සහ ඇයගේ පුද්ගලික චරිතයට පහර දෙන ප්රකාශ අන්තර්ජාලය හරහා තවමත් පළවෙමින් පවතී. මෙවැනි බොහෝ ප්රකාශ ව්යාජ හෝ අනන්යතා රහිත ගිණුම් හරහා ප්රචාරය වන බව ද පෙනී යයි.
නීතිවේදීන් පෙන්වා දෙන්නේ අධිකරණ තීන්දු සමඟ එකඟ නොවීමට පුරවැසියන්ට අයිතියක් තිබුණද නිසි අධිකරණයක් වෙනත් ආකාරයකින් තීන්දු කළ පසුත් පුද්ගලයෙකු අපරාධකරුවෙකු ලෙස නැවත නැවතත් හංවඩු ගැසීම හෝ එවැනි ප්රකාශ අසත්ය සහ කීර්ති නාමයට හානිකර නම් අපහාස(Defamation)විධි විධාන යටතේ ගැටළුවක් විය හැකි බවයි.
අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ නිදහස ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් ආරක්ෂා කර ඇතත් එය සීමා රහිත නොවේ.ද්වේෂ සහගත චේතනාවෙන් අසත්ය කරුණු ප්රචාරය කිරීම, අධිකරණ තීන්දුවක් පිළිබඳ වැරදි තොරතුරු පතුරුවා හැරීම හෝ අඛණ්ඩව අපහාසකාරී ප්රකාශන සිදු කිරීම නීතිමය වශයෙන් ප්රතිවිපාක හිමිවීමට හේතු විය හැකිය.
අධිකරණයට අපහාස කිරීම (Contempt of Court)
සමහර ආකාරයේ මාර්ගගත විවරණ අධිකරණයේ අධිකාරියට හානි කළ හැකිද යන ප්රශ්නය ද පවතී. ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 105(3) වගන්තියට අනුව ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට තමන්ට හෝ අනෙකුත් අධිකරණයන්ට අපහාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් දඩුවම් කිරීමට බලය ඇත.
සාධාරණ විවේචනවලින් ඔබ්බට ගොස් හිතාමතාම අධිකරණයක් අපකීර්තියට පත් කරන,අධිකරණ තීන්දුවක් වැරදි ලෙස නිරූපණය කරන හෝ යුක්තිය පසිඳලීම පිළිබඳ මහජන විශ්වාසය ඛාදනය කිරීමට උත්සාහ කරන අදහස් දැක්වීම්, එවැනි හැසිරීමක් අපහාසයක් විය හැකිය. නීතිවිරෝධී විය හැකිය.
ප්රජාතන්ත්රවාදී සමාජයක විනිශ්චයන් පිළිබඳ තර්කානුකූල විවේචනය නීත්යානුකූල වුවද අධිකරණ තීන්දුවක් අසත්ය ලෙස විකෘති කරන හෝ අධිකරණය කෙරෙහි සතුරුකම දිරිමත් කරන ද්වේෂසහගත ව්යාපාර නීතිමය සීමාවන් ඉක්මවා යා හැකිය.
මාර්ගගත ආරක්ෂණ පනත යටතේ නීතිමය මඟ
පවත්නා අපහාස සහ අපහාස විධිවිධානවලට අමතරව ශ්රී ලංකාවේ මෑතකදී පනවන ලද 2024 අංක 9 දරන මාර්ගගත ආරක්ෂණ පනත මඟින් මාර්ගගත හැසිරීම නීති විරෝධී භූමියකට ඇතුළු වන නීතිමය ආධාරයක් ලෙස භාවිත කළ හැකිය.
මෙම පනත මගින් “තහනම් ප්රකාශ” ලෙස සැලකෙන අසත්ය, හානිකර හෝ හිරිහැරකාරී අන්තර්ජාල ප්රකාශ සම්බන්ධයෙන් ක්රියාමාර්ග ගත හැකිය. හානියක් කිරීමේ අරමුණින් කරන ලද අසත්ය ප්රකාශ, හිරිහැරයට සමාන සන්නිවේදනයන් සහ අධිකරණයට අපහාසයක් විය හැකි අන්තර්ගතයන් මේවාට ඇතුළත් විය හැකිය.
යම් පුද්ගලයෙකු දැනුවත්ව අසත්ය කරුණු ප්රචාරය කරන්නේ නම්, හිරිහැර කිරීමේ අරමුණින් පණිවිඩ ප්රචාරය කරන්නේ නම්, හෝ අධිකරණ තීන්දුවක් විකෘති කර ජනතාව ව්යාකූල කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ නම් එවැනි ක්රියා මෙම පනතේ විෂය පථයට අයත් විය හැකිය. නීතිමය සීමාවන් සපුරා ඇත්නම්, හානිකර අරමුණු සඳහා ව්යාජ හෝ නිර්නාමික ගිණුම් භාවිතා කළාද නැද්ද යන්න මත එම පුද්ගලයින්ව පහසුවෙන්ම විමර්ශනයන්ගෙන් ආරක්ෂා නොකරයි.
මෙම පනත යටතේ විමර්ශනය කිරීමට, ඉවත් කිරීමේ නියෝග නිකුත් කිරීමට සහ බරපතල අවස්ථාවන්හිදී නඩු පැවරීමට කරුණු යොමු කිරීමට බලය ඇති මාර්ගගත ආරක්ෂණ කොමිසමට පැමිණිලි කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, නීත්යානුකූල ප්රකාශන නිදහස උල්ලංඝනය වීම වළක්වා ගැනීම සඳහා නීතිය ප්රවේශමෙන් ක්රියාත්මක කළ යුතුය. තීන්දුවක් සමඟ එකඟ නොවීම බැලුබැල්මටම වරදක් නොවේ; ප්රධානතම සාධක වන්නේ අසත්යතාව, අභිප්රාය සහ ප්රදර්ශනය කළ හැකි හානියයි.
නීතිමය පිළියම්
අන්තර්ජාල කථනය විවේචනයෙන් හිරිහැරයක් හෝ අපහාසයක් බවට පත්වන විට නීතිමය පිළියම් කිහිපයක් ලබා ගත හැකිය. බලපෑමට ලක් වූ පුද්ගලයින්ට කීර්ති නාමයට හානි කිරීම සම්බන්ධයෙන් සිවිල් අපහාස වෙනුවෙන් හිමිකම් පෑමට හැකිය. ද්වේෂසහගත ඩිජිටල් ප්රකාශනය සම්බන්ධයෙන් සයිබර් අපරාධ බලධාරීන්ට පැමිණිලි කළ හැකිය. අධිකරණ අධිකාරියට හානි කරන අවස්ථාවන්හිදී අපහාස කිරීමේ ක්රියාමාර්ග සලකා බැලිය හැකිය. ඊට අමතරව, අන්තර්ගතය තහනම් ප්රකාශනවල ව්යවස්ථාපිත අර්ථ දැක්වීම සපුරාලන විට මාර්ගගත ආරක්ෂණ කොමිසමට ක්රියා කළ හැකිය.
ප්රජාතන්ත්රවාදයේ වගකීම
නිසැක වශයෙන්ම මෙම තත්වය ඩිජිටල් යුගයේ පුළුල් අභියෝගයක් පිළිබිඹු කරයි. ව්යවස්ථාපිත ප්රජාතන්ත්රවාදයක අපරාධ වගකීම තීරණය කිරීම අධිකරණය සමඟ රඳා පවතී. මහජන විවාදය අත්යවශ්ය වේ නමුත් එය නීතිමය සීමාවන් තුළ ක්රියාත්මක විය යුතුය.
මහාධිකරණයක් නීතිමය සීමාවන් සපුරා නොමැති බවට නීතිමය තීරණයක් ලබා දී ඇති විටක සහ රාජ්ය නිලධාරියෙකු ක්රියා පටිපාටිමය වැරදි සඳහා විධිමත් ලෙස සමාව අයැද සිටින විටක ඔප්පු නොකළ හෝ අසත්ය චෝදනා මත පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව අපහාසකාරී ප්රචාරයන් දිගින් දිගටම සිදු කිරීම ප්රජාතන්ත්රවාදී සංවාදය ඉක්මවා යන ක්රියාවක් විය හැකිය.එවැනි හැසිරීම අදාළ පුද්ගලයාට හානි කරනවා පමණක් නොව නීතියේ ආධිපත්යය සහ අධිකරණ ආයතනවල අධිකාරිය පිළිබඳ මහජන විශ්වාසය ද ඛාදනය කළ හැකිය.
නීති විශ්ලේෂකයින් නිරීක්ෂණය කරන පරිදි අධිකරණ තීන්දුවලට ගරු කිරීම සඳහා නිශ්ශබ්දතාවයක් හෝ එකඟතාවයක් අවශ්ය නොවේ – නමුත් මහජන කතිකාව සත්යවාදී, වගකිවයුතු සහ නීතියේ සීමාවන් තුළ පැවතීම ද අත්යවශය වේ.
