රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 04,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
මේ වනවිට මැදපෙරදිග කලාපය තුළ මතු වී ඇති යුදමය අර්බුදය, හුදෙක් දේශීය දේශසීමා අරගලයකින් ඔබ්බට ගිය, සාම්ප්රදායික බල අරගලය අභිබවා යන ලෝක දෘෂ්ටීන් දෙකක ගැටුමක් බවට පරිවර්තනය වී ඇත.
ඇමරිකානු සහ ඊශ්රායල ඒකාබද්ධ ප්රහාර හමුවේ ලෝක බලවතුන් වන රුසියාව සහ චීනය දක්වන දැඩි ස්ථාවරය හුදු රාජ්යතාන්ත්රික විරෝධතාවක් පමණක් නොවේ. එය බටහිර ‘භූ-දේශපාලනික උපායමාර්ග’ සහ ආසියානු බලවතුන්ගේ ‘රාජ්යතාන්ත්රික පිරීහීම’ පිළිබඳ බරපතල කියවා ගැනීමකි. මෙම අර්බුදය හරහා නූතන ගෝලීය ආරක්ෂක ව්යුහය බිඳවැටීමේ අවදානමක් පවතින බව ප්රවීණ විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
න්යෂ්ටික අවි පිළිබඳ පරස්පර විරෝධය (The Nuclear Paradox)
රුසියානු විදේශ අමාත්ය සර්ජි ලැව්රොව් මෙම අර්බුදයේ ඇති මාරාන්තික පරස්පර විරෝධය (Paradox) ඉතා පැහැදිලිව විග්රහ කරයි. ඔහුගේ තර්කය වන්නේ න්යෂ්ටික ව්යාප්තිය වැළැක්වීමේ මුවාවෙන් එල්ල කරන මෙම ප්රහාර, සැබවින්ම ඉරානය න්යෂ්ටික බෝම්බයක් කරා තල්ලු කිරීමට හේතු වන බවයි. මැදපෙරදිග කලාපයේ එකම න්යෂ්ටික බලවතා ලෙස පුළුල්ව පිළිගැනෙන ඊශ්රායලය, තවත් රටක් එවැනි බලයක් අත්කර ගැනීම වැළැක්වීමට උත්සාහ කළද, රුසියාව පෙන්වා දෙන්නේ ඉරානය න්යෂ්ටික අවි නිපදවන බවට මෙතෙක් කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැති බවයි.
ලැව්රොව් ඉදිරිපත් කරන “ප්රතිශක්තිකරණ තර්කය” (Deterrence Logic) පහත පරිදි වේ.
“මක්නිසාද යත් ඇමරිකාව න්යෂ්ටික බෝම්බ ඇති අයට පහර නොදෙන බැවිනි.”
මෙමගින් ලෝකයට දෙන පණිවිඩය වන්නේ, යම් රටක් බටහිර ආක්රමණයකින් ආරක්ෂා වීමට නම් න්යෂ්ටික අවි සන්තක කර ගැනීම එකම විසඳුම බවයි. මෙය න්යෂ්ටික ව්යාප්තිය වැළැක්වීම වෙනුවට එය වඩාත් උනන්දු කරවන භයානක ප්රවණතාවකි.
සාකච්ඡා මාර්ගය අතරමග ඇනහිටීම (Interrupted Diplomacy)
චීන විදේශ අමාත්ය වැන්ග් යී විසින් ඊශ්රායල විදේශ අමාත්ය ගිඩියන් සාර් වෙත දන්වා සිටියේ, වොෂින්ටනය සහ ටෙහෙරානය අතර ඊශ්රායලයේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ ගැටලු පවා ඇතුළත් වූ සාර්ථක සාකච්ඡා වට කිහිපයක් පවතිද්දී මෙම ප්රහාරය එල්ල වීම අතිශය අවාසනාවන්ත බවයි. චීනය මෙම අර්බුදය සමනය කිරීම සඳහා ඉරානය, ඕමානය සහ ප්රංශය යන රටවල විදේශ අමාත්යවරුන් සමග ද සම්බන්ධ වෙමින් විශාල රාජ්යතාන්ත්රික මෙහෙයුමක නිරත විය.
චීනයේ ස්ථාවරය වන්නේ බලහත්කාරය මගින් ගැටලු විසඳිය නොහැකි බවත්, එයින් සිදුවන්නේ තවත් දිගුකාලීන බරපතල ප්රශ්න ඇති වීම පමණක් බවත්ය. පාලනයෙන් තොරව ගැටුම උත්සන්න වීම වැළැක්වීම සඳහා යුධ මෙහෙයුම් වහාම නතර කළ යුතු බව වැන්ග් යී අවධාරණය කළේය.
ප්රහාරයේ සැබෑ අරමුණ ‘පාලන තන්ත්රය වෙනස් කිරීම’ ද? (Allegations of Regime Change)
රුසියානු විදේශ අමාත්යාංශය මෙම හමුදාමය ක්රියාමාර්ගය හඳුන්වන්නේ ස්වෛරී එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රටකට එල්ල කරන ලද “පූර්ව සැලසුම් සහගත සහ නොකෝප කරවන ලද (Premeditated and unprovoked) ආක්රමණයක්” ලෙසයි. රුසියාවේ බරපතල චෝදනාව වන්නේ සබඳතා සාමාන්යකරණය කිරීමේ මුවාවෙන් ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය උත්සාහ කරන්නේ ඉරානයේ “පාලන තන්ත්රය වෙනස් කිරීමට” (Regime Change) බවයි.
රාජ්යතාන්ත්රික සාකච්ඡා යනු මෙම සැබෑ ආක්රමණික අරමුණ වසා ගැනීමට යොදාගත් තාවකාලික ආවරණයක් පමණක් බව මොස්කව් පාලනය විශ්වාස කරයි. මෙම චෝදනාව මගින් පෙන්වා දෙන්නේ නූතන ලෝක දේශපාලනය තුළ ජාත්යන්තර නීතියට වඩා මිලිටරිමය ආධිපත්යය ප්රමුඛ වී ඇති ආකාරයයි.
කලාපීය න්යෂ්ටික තරඟයක අවදානම (The Regional Domino Effect)
පාලන තන්ත්රය වෙනස් කිරීමේ මෙම උත්සාහය, කලාපය පුරා “පාලනය කළ නොහැකි දාම ප්රතික්රියාවක්” නිර්මාණය කළ හැකි බවට රුසියාව අනතුරු අඟවයි. ඉරානයට එල්ල වූ ප්රහාරය හමුවේ අසල්වැසි අරාබි රටවල් ද තම ආරක්ෂාව උදෙසා න්යෂ්ටික අවි ලබා ගැනීමට පෙළඹීමේ දැඩි අවදානමක් පවතී.
රුසියානු විදේශ අමාත්යාංශය අවධාරණය කරන්නේ මෙය “මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද අර්බුදයක්” (Manmade crisis) බවයි. මෙහි අවසාන ප්රතිඵලය මානුෂීය සහ ආර්ථික ව්යසනයක් පමණක් නොව, මුළු කලාපයම විකිරණශීලී ව්යසනයක් (Radiological disaster) කරා ඇදී යාම විය හැක. මෙම අනපේක්ෂිත ප්රචණ්ඩත්වයේ සියලු වගකීම ප්රහාරය දියත් කළ පාර්ශවයන් සතු බව රුසියාවේ ස්ථාවරයයි.
රුසියාව සහ චීනය ඉදිරිපත් කරන මෙම විශ්ලේෂණයන් මගින් පෙන්වා දෙන්නේ, මැදපෙරදිග අර්බුදය හුදු දේශීය යුද්ධයක් නොව, ගෝලීය බල තුලනය පිළිබඳ තීරණාත්මක සංධිස්ථානයක් බවයි. ඇමරිකා-ඊශ්රායල යුධමය ප්රවේශයට එදිරිව රුසියානු-චීන රාජ්යතාන්ත්රික ප්රවේශය අතර පවතින මෙම දැවැන්ත පරතරය ලෝකය වඩාත් අස්ථාවර තැනකට තල්ලු කරමින් තිබේ.
