රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 11, කොළඹ LNW :
ශ්රී ලංකාව පසුගිය කාලසීමාව පුරා මුහුණ දුන් අතිශය දුෂ්කර ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු, මේ වන විට සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වයක් අත්පත් කරගෙන තිබීම සුබදායක ලකුණකි. කෙසේ වෙතත්, මෙම ස්ථාවරත්වය යනු දීර්ඝ ගමනක ආරම්භය මිස ජයග්රහණයේ අවසානය නොවන බව අප වටහා ගත යුතුය.
කොළඹ පෝර්ට් සිටි (Port City) පරිශ්රයේදී පැවැති ශ්රී ලංකා අධ්යක්ෂවරුන්ගේ ආයතනයේ (SLID) විශේෂ සංසදයේදී, AIA සමූහයේ සභාපති සහ HSBC හෝල්ඩින්ග්ස් (HSBC Holdings) හි හිටපු සමූහ සභාපති ශ්රීමත් මාර්ක් ටකර් (Sir Mark Tucker) කළ ප්රධාන දේශනය මෙරට අනාගතය පිළිබඳව තීරණාත්මක විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කළේය. ලෝක මට්ටමේ මූල්ය දැවැන්තයෙකු වන ඔහුගේ පණිවිඩය පැහැදිලිය: ශ්රී ලංකාව දැන් “අර්බුද කළමනාකරණයෙන්” ඔබ්බට ගොස් “තිරසාර වර්ධනයක්” කරා යන වඩාත් සංකීර්ණ මාවතට අවතීර්ණ විය යුතුය.
තත්ත්වයන්ට (Conditions) වඩා හැකියාවන් (Capabilities) වැදගත් වීම
ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීම සඳහා උද්ධමනය පාලනය කිරීම හෝ විනිමය අනුපාත ස්ථාවර කිරීම වැනි “තත්ත්වයන්” (Conditions) නිර්මාණය කිරීම අත්යවශ්ය මූලික පියවරකි. නමුත් ශ්රීමත් මාර්ක් ටකර් පෙන්වා දෙන්නේ ආර්ථික වර්ධනයේ මීළඟ අදියර සඳහා හුදු ස්ථාවරත්වයට එහා ගිය “හැකියාවන්” (Capabilities) වර්ධනය කර ගැනීම අත්යවශ්ය බවයි. ඩිජිටල් යටිතල පහසුකම්, සුවිශේෂී නිපුණතා සහිත ශ්රම බලකාය සහ විනිවිදභාවය වැනි සාධක මෙහිදී ප්රධාන වේ.
“ශ්රී ලංකාව ස්ථාවරත්වය කරා ගෙන යන දුෂ්කර කාර්යය ඉටු කර ඇත. නමුත් ස්ථාවරත්වය පමණක් ප්රාග්ධනය නැවත ගෙන එන්නේ නැත… වර්ධනයේ මීළඟ අදියර රඳා පවතින්නේ හුදු තත්ත්වයන් මත නොව, හැකියාවන් (Capabilities) මතය.”
රාජ්ය අංශයට පමණක් කළ නොහැකි කාර්යය: පෞද්ගලික ප්රාග්ධනයේ අවශ්යතාවය
තිරසාර සහ මහා පරිමාණ ආර්ථික වර්ධනයක් සඳහා අවශ්ය වන ප්රාග්ධනය සැපයීමට රජයේ සම්පත් පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ. විශේෂයෙන්ම යටිතල පහසුකම් සහ බලශක්ති ක්ෂේත්රයේ දැවැන්ත වර්ධනයක් සඳහා පෞද්ගලික අංශයේ ප්රාග්ධනය (Private Capital) විශාල වශයෙන් ආකර්ෂණය කර ගත යුතුය.
මෙහිදී විශ්රාම වැටුප් අරමුදල් සහ රක්ෂණ සමාගම් වැනි ආයතනික ආයෝජකයින්ට දිගුකාලීන ව්යාපෘති සඳහා දායක විය හැකි ආකාරය ගැන ඔහු අවධාරණය කළේය. ඒ සඳහා විනිවිදභාවයකින් යුත්, විශ්වාසදායක රාජ්ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්ව (PPP) රාමුවක් සකස් කිරීම රජයේ වගකීමකි.
විශ්වාසය (Trust): ප්රාග්ධනය ගලා එන මාවත
ඕනෑම ආයෝජනයක පදනම වන්නේ “විශ්වාසය” යි. ආයෝජකයින් තම ප්රාග්ධනය යොදවන්නේ අදාළ රටේ පවතින යහපාලනය (Governance) සහ ප්රතිපත්තිමය ස්ථාවරත්වය පිළිබඳ විශ්වාසය තැබිය හැකි නම් පමණි.
ශ්රී ලංකාව මින් ඉදිරියට තම තරඟකාරිත්වය ඉහළ නංවා ගැනීමට නම් බදු ප්රතිපත්ති (Tax), ශ්රම නීති (Labour) සහ භූමි පරිහරණ (Land use) යන ක්ෂේත්රවල පැහැදිලි ප්රතිසංස්කරණ සිදු කළ යුතු බව ශ්රීමත් මාර්ක් ටකර් පෙන්වා දෙයි. ව්යාපෘති හදිසියේ අවලංගු වීම් සහ නීතිමය රාමු නිතර වෙනස් වීම මගින් නිර්මාණය වන “ක්රියාත්මක කිරීමේ අවදානම” (Execution Risk) ආයෝජකයින් අධෛර්යමත් කරන ප්රධාන සාධකයකි.
“නමුත් ප්රාග්ධනය ගලා යන්නේ විශ්වාසය පවතින තැනට පමණි.”
වර්තමාන ලෝකයේ ගෝලීයකරණය අභාවයට යමින් පවතින බවට ඇතැමුන් තර්ක කළද, සැබවින්ම සිදුවන්නේ ගෝලීයකරණය නව හැඩතල ගැන්වීමකට (Reconfiguration) ලක්වීමයි. දත්තවලට අනුව 2025 වසරේදී ලෝක වෙළඳාම 7% කින් වර්ධනය වී ඇති අතර එහි වටිනාකම ප්රථම වතාවට ඩොලර් ට්රිලියන 35 ඉක්මවා ඇත.
මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ ලෝක ආර්ථිකයේ කේන්ද්රස්ථානය ඉන්දියන් සාගර කලාපය දෙසට වේගයෙන් ගමන් කිරීමයි. ශ්රී ලංකාවේ භූගෝලීය පිහිටීම මෙම නව වෙළඳ රටාව තුළ සුවිශේෂී වාසියක් සපයයි. මෙම “පරම්පරාවකට වරක් උදාවන” අවස්ථාවෙන් ඵල නෙලා ගැනීමට නම් කලාපීය ජාලයන් සමඟ ඩිජිටල් ලෙස බද්ධ වීම අත්යවශ්ය වේ.
ඩයස්පෝරාවේ ශක්තිය සහ AIA හි දශක හතරක සාක්ෂිය
විදේශගත ශ්රී ලාංකිකයින් හෙවත් ඩයස්පෝරාව යනු හුදෙක් විදේශ ප්රේෂණ සපයන්නන් පමණක් නොව, ඔවුන් මෙරටට අවශ්ය තාක්ෂණික දැනුම සහ ව්යවසායකත්ව කුසලතාවයන් ගෙන එන ප්රබල මූලාශ්රයකි.
ශ්රී ලංකාවේ ඇති විභවය පිළිබඳව AIA සමූහය තැබූ විශ්වාසය පිළිබඳව ද මෙහිදී සිහිපත් කෙරිණි. 2012 වසරේදී මෙරට රක්ෂණ සමාගමක් අත්පත් කරගනිමින් AIA සිදු කළ මහා පරිමාණ ආයෝජනය, ශ්රී ලංකාවේ මානව සම්පත සහ වර්ධන හැකියාව කෙරෙහි ජාත්යන්තර ආයතනයක් තැබූ දිගුකාලීන විශ්වාසයට කදිම නිදසුනකි. අද වන විට දශක හතරක අත්දැකීම් ඇති AIA ආයතනය මෙරට ආර්ථිකයේ ශක්තිමත් හවුල්කරුවෙකු බවට පත්ව ඇත.
ශ්රී ලංකාව "අර්බුද කළමනාකරණයෙන්" සාර්ථකව නික්මී ඇතත්, සැබෑ තරඟය ආරම්භ වන්නේ දැන්ය. ස්ථාවරත්වය මත පදනම් වූ, හැකියාවන්ගෙන් පිරිපුන් සහ විශ්වාසය තැබිය හැකි ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීම සඳහා රජය මෙන්ම පෞද්ගලික අංශය ද එක්ව ක්රියා කළ යුතුය.
