රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 29 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ජර්මනියේ අතිශය ජනප්රිය රූපවාහිනී නිවේදිකාවක සහ නිළියක වන 44 හැවිරිදි කොලියන් ෆර්නැන්ඩස් (Collien Fernandes) හැම්බර්ග් නුවර විරෝධතාවයකට සහභාගී වූයේ වෙඩි නොවදින ඇඳුමකින් (bulletproof vest) සැරසීගෙන ය. මරණ තර්ජන හමුවේ පොලිස් ආරක්ෂාව සහිතව, කඳුළු පිරි දෑසින් ඇය කළ මෙම පෙනී සිටීම පෞද්ගලික ඛේදවාචකයක් පමණක් නොව, කෘතිම බුද්ධිය (AI) අවභාවිත කරමින් සිදුකරන “Deepfake” අසභ්ය වීඩියෝ මගින් නූතන සමාජය තුළ කාන්තාවන් මුහුණ දෙන දැවැන්ත අනාරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ සංකේතයකි.
“ඩිජිටල් මාධ්ය විශ්ලේෂකයෙකු ලෙස මා දකින්නේ මෙය තාක්ෂණික දියුණුව සහ මානුෂීය අයිතිවාසිකම් අතර පවතින “සමාජ-තාක්ෂණික පරතරයේ” (socio-technical gap) බයානකම ප්රතිඵලය ලෙසයි. ඇල්ගොරිතම මගින් අතිශය තාත්වික ලෙස නිර්මාණය කෙරෙන මෙම ව්යාජ අන්තර්ගතයන්, ඩිජිටල් අවකාශය තුළ පුද්ගල ගෞරවය “ඩිජිටල් පියසටහන්” (digital footprints) ලෙස සදාකාලිකව විනාශ කිරීමේ හැකියාව දරයි.
මෙම සිදුවීම හරහා ජර්මනිය වැනි දියුණු රටක පවා ඩිජිටල් හිංසනය සම්බන්ධ නීතිමය රාමුව කෙතරම් පසුගාමී ද යන්න හෙළිදරව් වී තිබේ. වර්තමාන ජර්මානු නීතිය යටතේ Deepfake අසභ්ය වීඩියෝවක් “නිර්මාණය කිරීම” (creation) සෘජු අපරාධයක් ලෙස අර්ථකථනය නොකෙරේ. නීතිමය ක්රියාමාර්ග ගත හැක්කේ එවැනි දර්ශනයක් “බෙදා හැරීම” (distribution) මගින් පුද්ගල ප්රතිරූපයට හානි කිරීමේ පදනම මත පමණි. මෙම නීතිමය බෙලහීනතාවය හේතුවෙන් ඩිජිටල් අපරාධකරුවන්ට දඬුවම් ලැබීමෙන් තොරව ක්රියා කිරීමට අවස්ථාව සැලසී ඇත.
මෙම නීතිමය හිඩැස පිළිබඳව ෆර්නැන්ඩස් කළ විග්රහය ඩිජිටල් යුගයේ පවතින ව්යුහාත්මක අසාධාරණය මනාව පෙන්නුම් කරයි:
“ජර්මනිය ‘අපරාධකරුවන්ගේ පාරාදීසයක්’ ලෙස හැඳින්විය හැකියි. මන්ද එහි පවතින ස්ත්රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වූ ප්රචණ්ඩත්වයට එරෙහි නීති වෙනත් රටවලට වඩා අතිශය දුර්වල මට්ටමක පවතින බැවිනි.”
මෙම සිදුවීමේ වඩාත් ආන්දෝලනාත්මක පාර්ශවය වන්නේ ෆර්නැන්ඩස් විසින් සිය හිටපු සැමියා වන ප්රසිද්ධ මාධ්යවේදී ක්රිස්ටියන් උල්මන් (Christian Ulmen) හට එල්ල කර ඇති චෝදනායි. ඇය පවසන පරිදි, 2024 නත්තල් දිනයේදී උල්මන් විසින් ඇයගේ රුව සහිත ව්යාජ අසභ්ය වීඩියෝ අන්තර්ජාලය පුරා පතුරුවා හැරි බවට ඇය ඉදිරියේ පාපොච්චාරණය කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, ක්රිස්ටියන් උල්මන් සිය නීතිඥයින් මාර්ගයෙන් මෙම චෝදනා තරයේ ප්රතික්ෂේප කරයි. ඔහු පවසන්නේ තමන් කිසිදු අවස්ථාවක එවැනි නිර්මාණයන් සිදුකර හෝ බෙදා හැර නොමැති බවයි. නීතිමය දෘෂ්ටිකෝණයකින් බලන කල, දැනට ඔහුට එරෙහිව නිල වශයෙන් නඩු පවරා නොමැති බැවින්, “නිවැරදිකරු යැයි උපකල්පනය කිරීමේ මූලධර්මය” (Presumption of innocence) යටතේ ඔහු නීතිමය ආරක්ෂාව ලබයි. මෙය ඩිජිටල් අපරාධ විද්යාවේ පවතින සංකීර්ණත්වය – එනම් සාක්ෂි හඳුනාගැනීම සහ ඔප්පු කිරීමේ අපහසුතාව – මනාව පිළිඹිබු කරන්නකි.
චාන්සලර්වරයාගේ මතභේදාත්මක ප්රකාශය
මෙම සිද්ධිය හමුවේ ජර්මානු චාන්සලර් ෆ්රීඩ්රික් මර්ස් (Friedrich Merz) මුහුණ දී ඇති දේශපාලන පීඩනය සුළුපටු නොවේ. 2026 වසරේදී මෙම සිදුවීම පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවේදී අදහස් දක්වමින් චාන්සලර්වරයා කළ ප්රකාශය දැඩි විවේචනයට ලක් විය. ඔහු කියා සිටියේ කාන්තාවන්ට එරෙහි ඩිජිටල් සහ භෞතික ප්රචණ්ඩත්වය ඉහළ යාමට සංක්රමණික සහ විදේශීය කණ්ඩායම් විශාල වශයෙන් වගකිව යුතු බවයි.
මෙම ප්රකාශය දේශපාලන අරමුණු සහිත “අවධානය වෙනතකට යොමු කිරීමක්” ලෙස හඳුන්වමින් විරුද්ධ පක්ෂයේ ක්ලාරා බුංගර් (Clara Bünger) එය දැඩිව විවේචනය කළාය. ඇය පෙන්වා දුන්නේ:
- කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්රචණ්ඩත්වය සංක්රමණික ගැටලුවක් ලෙස හංවඩු ගැසීම මගින් සමාජයේ මුල් බැස ඇති “ව්යුහාත්මක ප්රචණ්ඩත්වය” (structural violence) සුළු කොට තකන බවයි.
- තාක්ෂණය හරහා සිදුවන හිංසනය ඕනෑම සමාජ ස්ථරයකින් මතු විය හැකි අතර, එය ජාතිවාදී පදනමකින් විග්රහ කිරීම සැබෑ ගැටලුව යටපත් කිරීමක් බව ඇය අවධාරණය කළාය.
ෆර්නැන්ඩස්ට සිදුවූ අසාධාරණයට එරෙහිව ජර්මනියේ දේශපාලන, ව්යාපාරික සහ කලා ක්ෂේත්ර නියෝජනය කරන ප්රබල කාන්තාවන් 250 දෙනෙකු එක්ව “ඉල්ලීම් 10ක්” (10 demands) ඉදිරිපත් කර ඇත. ඔවුන්ගේ ප්රධාන ඉල්ලීම වන්නේ කැමැත්තකින් තොරව ලිංගිකමය Deepfake වීඩියෝ නිර්මාණය කිරීම “අපරාධයක්” ලෙස නීතිගත කිරීමයි.
මෙම ව්යාපාරයට නායකත්වය දෙන ප්රධාන පුද්ගලයින් අතර පහත අය කැපී පෙනේ:
- බාබෙල් බාස් (Bärbel Bas): මධ්ය-වාම SPD පක්ෂයේ කම්කරු අමාත්ය.
- ලුයිසා නියුබෝවර් (Luisa Neubauer): ප්රසිද්ධ දේශගුණික විපර්යාස ක්රියාකාරිනිය.
- ඉක්කිමෙල් (Ikkimel): ජනප්රිය රැප් ගායිකාව.
මෙම දැඩි සමාජ පීඩනය හමුවේ අධිකරණ අමාත්ය ස්ටෙෆනි හුබිග් (Stefanie Hubig) නව නීතිමය ප්රතිසංස්කරණ යෝජනා කර ඇත. එමගින් Deepfake අසභ්ය නිර්මාණ සිදුකරන්නන්ට වසර දෙකක් දක්වා සිරදඬුවම් නියම කිරීමට හැකිවනු ඇත. මෙය ඩිජිටල් අඛණ්ඩතාව (digital integrity) ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ගත් තීරණාත්මක පියවරකි.
ඩිජිටල් හිංසනයේ මානුෂීය බලපෑම
තාක්ෂණික විශ්ලේෂණයකින් ඔබ්බට ගිය විට, මෙහි මානුෂීය බලපෑම අතිශය තිගැස්සෙන සුලුය. ෆර්නැන්ඩස් මෙම අත්දැකීම විස්තර කළේ "එය මරණ පණිවිඩයක් ලැබුණාක් වැනි විය" යනුවෙනි. ව්යාජ ලෙස නිර්මාණය කළ අසභ්ය රූප රාමුවක්, සැබෑ පුද්ගලයෙකුගේ ආත්ම අභිමානය සහ මානසික සෞඛ්යය කෙතරම් දරුණු ලෙස බිඳ දමන්නේද යන්න මෙයින් පැහැදිලි වේ.මෙය හුදෙකලා සිදුවීමක් නොවන බව 2024 වසරේ පොලිස් වාර්තා සනාථ කරයි. ජර්මනිය තුළ කාන්තාවන්ට එරෙහි ඩිජිටල් අපරාධ සහ භෞතික හිංසනයන් ඉතිහාසයේ වාර්තාගත ඉහළම මට්ටමකට පැමිණ ඇති අතර, එය ඩිජිටල් අවකාශයේ පවතින අරාජිකත්වය මනාව පිළිඹිබු කරයි.
තාක්ෂණයේ වේගවත් පිම්ම හමුවේ නීතිය සහ ප්රතිපත්ති සම්පාදනය මන්දගාමී වීම, කොලියන් ෆර්නැන්ඩස් වැනි අහිංසක වින්දිතයන් නිර්මාණය කිරීමට මග පාදයි. ඩිජිටල් යුගයේ ගෞරවනීය ලෙස ජීවත් වීමට ඇති අයිතිය සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා නීති පද්ධතීන් යාවත්කාලීන වීම තවදුරටත් ප්රමාද කළ නොහැකි අවශ්යතාවකි.
