රෂිකා හෙන්නායක අප්රේල් 06 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
Artemis II මෙහෙයුමේ යෙදී සිටින ගගනගාමීන් මේ වන විට ඉතිහාසයේ මිනිසෙකු ගමන් කළ දුරම දුර ගමන් කරමින් සිටියි. තම යානයේ පසුපස බලන කන්නාඩියෙන් (rear-view mirror) පෙනෙන පෘථිවිය ක්රමයෙන් කුඩා වී යන අයුරු දකින ඔවුන්ට, මෙතෙක් කාලයක් ටෙක්සාස්හි හූස්ටන් පාලක මධ්යස්ථානය සමඟ පැවති සබඳතාව සැබෑ අස්වැසිල්ලක් විය. පාලක මධ්යස්ථානයෙන් ඇසෙන හුරුපුරුදු කටහඬවල්, තම නිවහන වන පෘථිවිය සමඟ ඔවුන්ව බැඳ තබන එකම සැනසිලිදායක සබඳතාවයි. එහෙත්, ඉතා කෙටි කලකින් එම සබඳතාව තාවකාලිකව සහමුලින්ම බිඳ වැටෙන, අභ්යවකාශයේ අතිමහත් නිහඬතාවෙන් වෙලී ගිය අතිශය හුදකලා හෝරාවකට ඔවුන් මුහුණ දීමට සූදානම් වෙයි.
විනාඩි 40ක නිහඬතාවය සහ හුදකලාව
Artemis II යානය සඳෙහි පිටුපස (Far side) ප්රදේශයට පිවිසෙනවාත් සමඟ, බ්රිතාන්ය සම්මත වේලාවෙන් සඳුදා රාත්රී 23:47 ට පමණ පෘථිවිය සමඟ පවතින සියලුම සන්නිවේදන සබඳතා අහිමි වනු ඇත. මෙම සබඳතා බිඳ වැටීම කිසියම් තාක්ෂණික දෝෂයක් නොව, සඳෙහි දැවැන්ත ස්කන්ධය මගින් පෘථිවිය සහ යානය අතර පවතින රේඩියෝ සහ ලේසර් සංඥා භෞතිකව අවහිර කිරීම නිසා සිදුවන්නකි.
එම විනාඩි 40ක කාලය තුළ ගගනගාමීන් සිව්දෙනා සඳෙහි සෙවනැල්ල මධ්යයේ, පෘථිවියෙන් වෙන්ව අතිශය ප්රගාඪ හුදකලාවකට සහ නිහඬතාවකට මුහුණ දෙනු ඇත. මෙම සුවිශේෂී මොහොත ගැන අදහස් දක්වමින් Artemis II නියමු වික්ටර් ග්ලෝවර් (Victor Glover) ප්රකාශ කළේ මෙය මුළු ලෝකයම ආධ්යාත්මිකව එක්විය යුතු අවස්ථාවක් බවයි:
“අපි සඳ පිටුපස සිටින විට, සැමගෙන් වෙන්ව සිටින විට, අපි එය අවස්ථාවක් කර ගනිමු. අපි යාඥා කරමු, බලාපොරොත්තු තබා ගනිමු; අපට නැවතත් කණ්ඩායම සමඟ සබඳතා පවත්වා ගැනීමට හැකි වේවායි ඔබගේ යහපත් සිතුවිලි සහ හැඟීම් අප වෙත එවන්න.”
ඉතිහාසය නැවත මතක් වීම: ඇපලෝ 11 අත්දැකීම
මෙම හුදකලාව වසර 50කට පෙර ඇපලෝ මෙහෙයුම්වල යෙදුණු ගගනගාමීන් අත්විඳි අත්දැකීම්වල ප්රතිරාවයකි. 1969 වසරේදී ඇපලෝ 11 මෙහෙයුමේ මයිකල් කොලින්ස් (Michael Collins) මෙවැනිම තීරණාත්මක තනිකමකට මුහුණ දුන්නේය. නීල් ආම්ස්ට්රෝං සහ බස් ඕල්ඩ්රින් සඳ මත ඇවිදින අතරතුර, කොලින්ස් සඳ වටා කක්ෂගත වෙමින් සිටි පාලන මොඩියුලයේ තනි විය. සඳ පිටුපසින් ගමන් කළ එම විනාඩි 48ක කාලය තුළ ඔහු පෘථිවියෙන් පමණක් නොව, සඳ මත සිටි තම සගයන්ගෙන් ද වෙන් විය.
ඔහු පසුව සඳහන් කළේ තමා "සැබවින්ම තනි වූ" (Truly alone) බවත්, "දන්නා සෑම ජීවයකින්ම හුදකලා වූ" බවත්ය. එහෙත්, ඔහුට එය බියජනක හැඟීමක් නොවීය. පාලක මධ්යස්ථානයෙන් නිරන්තරයෙන් ලැබෙන උපදෙස් සහ ඉල්ලීම්වලින් බැහැරව ලැබුණු එම නිහඬතාව, ඔහු අත්විඳියේ මහත් සාමකාමී සහ නිදහස් මොහොතක් ලෙසිනි.
පෘථිවියේ නොසන්සුන් බව සහ පරීක්ෂණ මධ්යස්ථාන
ගගනගාමීන් මෙම හුදකලාව සාමකාමීව අත්විඳින අතරතුර, පෘථිවියේ තත්ත්වය මීට හාත්පසින්ම වෙනස් විය හැකිය. බ්රිතාන්යයේ කෝන්වෝල්හි පිහිටි ගුන්හිලි පෘථිවි මධ්යස්ථානය (Goonhilly Earth Station) වැනි ස්ථානවල සිටින විද්යාඥයින්ට මෙය අතිශය නොසන්සුන් කාලයකි. එහි ඇති දැවැන්ත ඇන්ටනා මගින් ඔරියන් (Orion) කැප්සියුලයෙන් එන සංඥා ඉතා සූක්ෂ්ම ලෙස හඹා යනු ලබයි.
මධ්යස්ථානයේ ප්රධාන තාක්ෂණික නිලධාරී මැට් කොස්බි (Matt Cosby) පවසන්නේ මිනිසුන් සහිත යානයක් මෙලෙස ලුහුබැඳීම තමන් ලබන සුවිශේෂී වගකීමක් බවයි. “යානය සඳ පිටුපසට යන විට අප තරමක නොසන්සුන් බවක් අත්විඳිනවා. නමුත් ඔවුන් නැවත පෘථිවියට පෙනෙන මානයට පැමිණි පසු, ඔවුන් සැවොම නිරුපද්රිතව සිටින බව දැන ගැනීම අපට විශාල සහනයක්,” යැයි ඔහු පවසයි.
අඳුරේදී කෙරෙන විද්යාත්මක ගවේෂණය
පෘථිවිය සමඟ සබඳතා නොමැති එම විනාඩි 40ක කාලය තුළ ගගනගාමීන් නිකරුණේ කාලය ගත නොකරයි. ඔවුන් එම කාලය සම්පූර්ණයෙන්ම සඳෙහි ගුප්ත සුන්දරත්වය ගවේෂණය කිරීමට කැප කරනු ඇත. සඳෙහි භූ විද්යාව අධ්යයනය කිරීම, ඡායාරූප ලබා ගැනීම සහ සඳෙහි මතුපිට ස්වභාවය දෙස ඉතා සමීපව විමසිල්ලෙන් බැලීම වැනි වැදගත් විද්යාත්මක කාර්යයන්හි ඔවුන් නිරත වේ.
අනාගතයේදී මෙම නිහඬතාවය නැති වී යයිද?
නාසා ආයතනය සහ අනෙකුත් අභ්යවකාශ ආයතන සඳ මත ස්ථිර කඳවුරු (Moon base) ඉදි කිරීමට සැළසුම් කරන බැවින්, මෙවැනි සන්නිවේදන බිඳ වැටීම් අනාගතයට බාධාවක් විය හැකිය. මැට් කොස්බි පෙන්වා දෙන්නේ සඳෙහි පිටුපස ප්රදේශය ගවේෂණය කිරීමේදී පැය 24 පුරාම පවතින සබඳතා පද්ධතියක් අත්යවශ්ය වන බවයි.
මේ සඳහා යුරෝපීය අභ්යවකාශ ඒජන්සිය (ESA) විසින් ‘Moonlight’ වැනි ව්යාපෘති හරහා සඳ වටා චන්ද්රිකා ජාලයක් ස්ථාපනය කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටියි. එමගින් අනාගත ගවේෂකයින්ට සඳෙහි ඕනෑම තැනක සිටියදී පවා පෘථිවිය සමඟ අඛණ්ඩව සම්බන්ධ වීමේ අවස්ථාව හිමි වනු ඇත.
Artemis II ගගනගාමීන් සඳෙහි සෙවනැල්ලෙන් මිදී නැවත සංඥා ලබා දෙන මොහොත මුළු ලෝකයටම විශාල සහනයක් ගෙන එනු ඇත. පෘථිවිය සමඟ නැවත සබඳතා ඇති කර ගැනීමෙන් පසු, මෙම ඉතිහාසගත ගගනගාමීන් තමන් දුටු සුවිශේෂී දසුන් සහ අත්දැකීම් අප සමඟ බෙදා ගනු ඇත. අතිශය දියුණු තාක්ෂණික ලෝකයක, සෑම තත්පරයකම මුළු ලෝකය සමඟම ඩිජිටල්ව සම්බන්ධ වී සිටින අප වැනි මිනිසුන්ට, සොබාදහමේ මෙවැනි දැවැන්ත වස්තූන් ඉදිරියේ අසරණ වී තාවකාලිකව හුදකලා වීමට සිදුවන මෙවැනි මොහොතක වටිනාකම කුමක් විය හැකිද? මෙම මහා නිශ්ශබ්දතාව, අපට අපේ පෘථිවිය සහ විශ්වයේ ඇති ගම්භීරත්වය ගැන නැවත වරක් සිතා බැලීමට අපූරු අවස්ථාවක් ලබා දෙයි.
