රෂිකා හෙන්නායක ජූනි 23, කොළඹ LNW :
වර්තමානය වන විට යුරෝපය සිය ඉතිහාසයේ දරුණුතම දේශගුණික අර්බුදයකට මුහුණ දෙමින් සිටින අතර, එහි කේන්ද්‍රස්ථානය බවට ප්‍රංශය පත්ව ඇත. ප්‍රංශය පුරා පරිපාලන ප්‍රදේශ 54ක් සඳහා “රතු නිවේදන” (Red heatwave alert) නිකුත් කිරීමට බලධාරීන්ට සිදුව ඇති අතර, උණුසුමෙන් සිසුන් ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා පාසල් වේලාවන් වෙනස් කිරීමට හෝ පාසල් වසා දැමීමට රජය පියවර ගෙන තිබේ. මෙම තත්ත්වය කාලගුණික වෙනසක් පමණක් නොව, මිනිස් ජීවිත බිලිගන්නා මාරාන්තික ව්‍යසනයක් දක්වා වර්ධනය වී ඇත.
සිසිලස සොයා ගොස් දිවි අහිමි කර ගැනීම
අධික උණුසුමෙන් සහනයක් පතා ජලයට බසින ජනයා දියේ ගිලී මියයාමේ “ඛේදජනක ව්‍යසනයකට” ප්‍රංශය මුහුණ දී සිටී. ජූනි 18 වනදා සිට මේ දක්වා, අනාරක්ෂිත ස්ථානවල පිහිනීමට ගිය පුද්ගලයින් 40 දෙනෙකු දියේ ගිලී මියගොස් ඇති බව අගමැති සෙබස්තියන් ලෙකෝර්නු (Sebastien Lecornu) තහවුරු කළේය. මෙහි ඇති වඩාත්ම කනගාටුදායක කරුණ නම්, මෙම මරණවලින් බහුතරයක් තරුණ ජීවිත වීමයි.
ක්‍රීඩා අමාත්‍ය මරීනා ෆෙරාරි (Marina Ferrari) මේ සම්බන්ධයෙන් මහජනතාවට දැඩි අවධාරණයක් කළාය:
“අධික උණුසුම් කාලගුණයක් පවතින අවස්ථාවක, අනවසර ස්ථානවල පිහිනීමට යාම කිසිසේත්ම සුළුවෙන් තැකිය යුතු කරුණක් නොවේ.”
මීට අමතරව, ගිනිකොනදිග ප්‍රංශයේ කාර්පෙන්ට්‍රාස් (Carpentras) ප්‍රදේශයේ මෝටර් රථයක් තුළ සිහිසුන්ව සිටි කුඩා දරුවන් දෙදෙනෙකු මියයාම සහ බෝඩෝ (Bordeaux) කලාපයේ වයෝවෘද්ධ පුද්ගලයින් තිදෙනෙකු මියයාම ද මෙම දරුණු උෂ්ණත්වයේ සෘජු බලපෑම් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත.
ප්‍රංශ කාලගුණ විද්‍යා ඒජන්සියට (Meteo-France) අනුව, 1947 වසරේ සිට දත්ත වාර්තා තැබීම ආරම්භ කළ පසු එරට වාර්තා වූ ඉහළම සාමාන්‍ය රාත්‍රී උෂ්ණත්වය පසුගිය සඳුදා සහ අඟහරුවාදා අතර කාලය තුළ සටහන් විය. එහිදී ජාතික උෂ්ණත්ව දර්ශකය සෙල්සියස් අංශක 21.6 ක් ලෙස වාර්තා වූ අතර, එය 2019 වසරේ පැවති අංශක 21.4 ක වාර්තාව අභිබවා යාමකි.
රොයිටර් දේශගුණික නිරීක්ෂණ දත්ත (Reuters Climate Monitor) පෙන්වා දෙන්නේ වර්තමානයේ යුරෝපය යනු සිය ඓතිහාසික සාමාන්‍ය අගයන්ගෙන් “වැඩිම බැහැරවීමක්” (Furthest from its historic norm) පෙන්නුම් කරන මහාද්වීපය බවයි. රාත්‍රී කාලයේදී පවා උෂ්ණත්වය පහළ නොයෑම නිසා මිනිස් සිරුරට ස්වභාවිකව සිසිල් වීමට අවස්ථාවක් නොලැබෙන අතර, වායුසමීකරණ යන්ත්‍ර බහුලව භාවිත නොවන ප්‍රංශය වැනි රටක මෙය විදුලි පද්ධතියට (Power grid) සහ මහජන සෞඛ්‍යයට දැඩි පීඩනයක් එල්ල කරයි.
මෙම අසාමාන්‍ය උණුසුමට හේතුව ග්‍රීක අකුරක හැඩය ගන්නා 'ඔමේගා බ්ලොක්' (Omega block) නම් කාලගුණ රටාවයි. මෙම පද්ධතිය මගින් සහරා කාන්තාරයෙන් එන උණුසුම් වාතය යුරෝපය මත "බුබුලක්" මෙන් සිරකර තබන අතර, සිසිල් සුළඟක් ගලා ඒම වළක්වයි.
ඉම්පීරියල් කොලේජ් ලන්ඩන් හි දේශගුණික විශේෂඥ ක්ලෙයාර් බාන්ස් (Clair Barnes) පෙන්වා දෙන්නේ මෙම පද්ධතිය ඉතා මන්දගාමීව චලනය වන බැවින්, උණුසුමෙන් සහනයක් ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය සුළඟක් නොමැතිව පීඩාකාරී තත්ත්වය දිගු කාලයක් පවතින බවයි. උදාහරණයක් ලෙස, බ්‍රිතාන්‍යය පුරා දැනට ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති සිව්දින උණුසුම් රැල්ලට සෘජුවම බලපා ඇත්තේ මෙම පද්ධතියේ පවතින මන්දගාමී ස්වභාවයයි.
මෙම දේශගුණික විපර්යාසයේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වන්නේ ඓතිහාසිකව සිසිල් දේශගුණයක් පවතින උතුරු ප්‍රදේශවල උෂ්ණත්වය අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ යාමයි.
- බ්‍රිතාන්‍යය: බ්‍රිතාන්‍යයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 39 ඉක්මවා යා හැකි බවට අනතුරු අඟවා ඇත. මෙය 1957 සහ 1976 වසරවල ජූනි මාසයේ පැවති අංශක 35.6 ක වාර්තාව අතික්‍රමණය කිරීමකි. විශේෂයෙන්ම, බ්‍රිතාන්‍යය සිය ඉතිහාසයේ ඉහළම මැයි මාසයේ උෂ්ණත්වය වාර්තා කළේ මීට සති කිහිපයකට පෙර වීම මෙම තත්ත්වයේ බරපතලකම කියාපායි.
- ස්පාඤ්ඤය:
ස්පාඤ්ඤයේ සාපේක්ෂව සිසිල් උතුරු ප්‍රදේශයේ පිහිටි සැන් සෙබස්තියන් (San Sebastian) නගරයේ උෂ්ණත්වය අංශක 40 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය එම නගරයේ ජූනි 22 වනදා සඳහා වන ඓතිහාසික සාමාන්‍ය අගය මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි වීම විශේෂත්වයකි.
කාලගුණ විද්‍යාඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ උතුරු ප්‍රදේශවල මෙලෙස ඉහළ උෂ්ණත්ව විචලනයන් (larger anomalies) වාර්තා වීම දේශගුණික විපර්යාසවල තීව්‍රතාවය පෙන්නුම් කරන ප්‍රබල සාධකයක් බවයි.
අධික උණුසුම නිසා සිදුවන මරණ, රතු නිවේදන සහ වාර්තාගත උෂ්ණත්වයන් අපට පසක් කර දෙන්නේ දේශගුණික විපර්යාස යනු තවදුරටත් අනාගත අනාවැකියක් නොව, වර්තමානයේ අප මුහුණ දෙන මාරාන්තික යථාර්ථයක් බවයි. ‘ඔමේගා බ්ලොක්’ වැනි සංසිද්ධීන් හරහා ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම අපගේ දෛනික ජීවන රටාව සහ ආරක්ෂාව අභියෝගයට ලක් කර ඇත.
