අගෝස්තු මාසය අවසානයේදී දළ නිල සංචිත ඩොලර් මිලියන 6,905 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. මෙයින් ඩොලර් මිලියන 1,483ක් පමණ චීන මුදල් හුවමාරු ගිවිසුම යටතේ ලබා ගෙන ඇති යුවාන් බිලියන 10ක මුදලේ ඩොලර් වටිනාකමයි. චීන ණය මුදල 2027 දෙසැම්බර් මාසයේදී පියවිය යුතුයි.
වසරේ ඉතිරි මාස හතරක කාලය තුළ මහ බැංකුවට වෙළඳපොලෙන් යම් සංචිත ප්‍රමාණයක් මිල දී ගැනීමේ හැකියාවක් ඇති අතර එසේ මිල දී ගැනීමට ඉඩ තිබෙන විදේශ විණිමය වලින් ඉන්දියාවට තවමත් ගෙවන්නට ඇතැයි මා ඇස්තමේන්තු කරන සුළු මුදල සහ මූල්‍ය අරමුදලට ගෙවිය යුතු ණය වාරික පහසුවෙන්ම ගෙවිය හැකියි. එහෙත්, පසුගිය මාසය තුළ මහ බැංකුව විසින් ඩොලර් මිලියන 579ක මුදලක් වෙළඳපොළෙන් මිල දී ගැනීමෙන් පසුවද, දළ නිල සංචිත ඉහළ ගොස් තිබෙන්නේ ඩොලර් මිලියන 305කින් පමණක් බවද අප‍ට සැලකිල්ලට ගැනීමට සිදු වෙනවා. මෙම ගණන් අතර ඩොලර් මිලියන 274ක වෙනසක් තිබෙනවා.
මහ බැංකුව විසින් පසුගිය මාසය තුළ මහ බැංකුවේ විදේශ ණය පියැවීම වෙනුවෙන් යම් මුදලක් වැය කර තිබීම නිසැක දෙයක් වුවත්, එම මුදල ඩොලර් මිලියන 274ක් වීමේ ඉඩක් නැහැ. මේ වෙනසට ප්‍රධාන හේතුව රජයේ විදේශ ණය ආපසු ගෙවීම වෙනුවෙන්ද විදේශ විණිමය වැය වී තිබීමයි.
දළ නිල සංචිත වල මහ බැංකුවේ විදේශ සංචිත මෙන්ම රජයට අයිති විදේශ සංචිත යම් ප්‍රමාණයක්ද තිබෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් මූල්‍ය අරමුදල විසින් ණය දෙන්නේ රටක මහ බැංකුවට වුවත්, 2023දී පැවති සුවිශේෂී තත්ත්වය තුළ මූල්‍ය අරමුදලෙන් ලබා දුන් ණය කෙළින්ම ශ්‍රී ලංකා රජයට ලබා දීමට තීරණය කළා. ඊට හේතුව එවර ඇති වී තිබුණු අර්බුදය සාමාන්‍ය ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදයක් පමණක් නොවීමයි. ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදය ඇති වී තිබුණේ රාජ්‍යමූල්‍ය අර්බුදයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙසයි.
මේ වන විට ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම සහ රාජ්‍යමූල්‍ය කළමනාකරණය නිවැරදි කර ගැනීම මගින් රාජ්‍යමූල්‍ය ප්‍රශ්නය විසඳාගෙන ඇතත්, රටේ විදේශ අංශයේ පැවති දිගුකාලීන ප්‍රශ්නය තවමත් එලෙසම පවතින බැවින් රටේ ගෙවුම් ශේෂ අර්බුද අවදානම පහව ගොස් නැහැ. දශක ගණනාවක ප්‍රශ්නයක් විසඳා ගැනීම සඳහා වසර ගණනාවක සැලසුම්සහගත කැපවීමක් අවශ්‍ය වෙනවා.
ඉහත විස්තර කළ හේතු නිසා මූල්‍ය අරමුදලෙන් රජයට සෘජුවම ලැබෙන ණය වාරික බැර කෙරෙන්නේ රජය විසින් මහ බැංකුවෙහි පවත්වා ගෙන යන ගිණුමකටයි. එහි ශේෂය රජයට රජයේ විදේශ ණය ගෙවීම සඳහා යොදා ගත හැකියි.
වසර තුළ මූල්‍ය අරමුදලෙන් තවත් වාරිකයක් ලැබීමට නියමිතව තිබෙන අතර එම මුදලද රජයට රජයේ විදේශ ණය ආපසු ගෙවීම වෙනුවෙන් වැය කළ හැකියි. එසේ වුවත්, විදේශ ණය ගෙවීම සඳහා ප්‍රමාණවත් ඩොලර් සංචිත රජය සතුව නැත්නම් රජයට මහ බැංකුවෙන් ඩොලර් මිල දී ගැනීමට සිදු වෙනවා. එහිදී මහ බැංකුව සතු විදේශ සංචිත වල අඩු වීමක් සිදු වෙනවා.
පසුගිය පෙබරවාරි මාසය වන විට දළ නිල සංචිත ඩොලර් මිලියන 7,280 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබුණද ජූනි මාසය වන විට එම ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 6,458 දක්වා පහත වැටුනා. ඒ මැයි මාසයේදී ඩොලර් මිලියන 695ක වටිනාකමැති, ණය වාරික දෙකක මුදලක් මූල්‍ය අරමුදලෙන් එක වර ලැබීමෙන්ද පසුවයි. දළ නිල සංචිත ප්‍රමාණය මේ වන විටද තිබෙන්නේ පෙබරවාරි මාසයේදී පැවති මට්ටමට වඩා ඩොලර් මිලියන 375ක් පහළිනුයි.
ණය ප්‍රතිව්‍යුහත කිරීමෙන් පසුව අවදානම් අඩු වී ඇතත්, 2028 සිට රජයේ විදේශ ණය ආපසු ගෙවීම් වල ඉහළ යාමක් සිදු වෙනවා. මුල් සැලසුම වූයේ නැවතත් ස්වෛරිත්ව බැඳුම්කර නිකුත් කිරීම මගින් අවශ්‍ය අරමුදල් සපයා ගැනීමයි. එහෙත් එසේ කළ හැකි මට්ටමකට තවමත් ශ්‍රී ලංකාව පිළිබඳ ආයෝජක විශ්වාසය වර්ධනය වී නැහැ.
මූල්‍ය අරමුදල සමඟ ඇති වත්මන් වැඩ පිළිවෙළ අවසන් වෙද්දී බාධාවකින් තොරව රටට අවශ්‍ය පමණ ආනයන සිදු කරන අතර රටේ ආර්ථික ස්ථායීතාවය පවත්වා ගැනීම සඳහා ප්‍රමාණවත් විදේශ සංචිතයක් ගොඩ නගා ගැනීම අපහසු දෙයක් නොවුනත්, එය එසේ කළ හැකි වන්නේ රජයේ විදේශ ණය ආපසු ගෙවීම් මහ බැංකුව සතු සංචිත වලට පීඩනයක් ගෙන නොදෙන්නේනම් පමණයි. එය එසේ වීමටනම්, රජයට නැවතත් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය වෙළඳපොළ වෙත ප්‍රවේශ වීමට සිදු වෙනවා. ඒ සඳහා ශ්‍රේණිගත කිරීම් ඉහළ දමා ගත යුතුයි. එය කළ නොහැකිනම්, අවම වශයෙන් රක්ෂණයක් ලෙස, මූල්‍ය අරමුදල සමඟ තවත් වැඩ සටහනකට යාමට සිදු වෙනවා. එය අනිවාර්ය ණය ගැනීමක්ම විය යුතු නැහැ.
~ ඉකොනොමැට්ටා
