රෂිකා හෙන්නායක ඔක්තෝබර් 19, කොළඹ LNW :
ඇමෙරිකා-රුසියානු ඩීසල් ගිවිසුම සහ ට්‍රම්ප්ගේ මැතිවරණ උපක්‍රම හමුවේ ලෝක තෙල් මිල පහළට: ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළේ අලුත්ම තත්ත්වය
ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල ගණන් මාස පහකට පසු වාර්තා වූ ඉහළම අගයන්ගෙන් පහළ බැසීමට පටන් ගෙන ඇත්තේ ගෝලීය දේශපාලන කරළියේ සිදුවූ වෙනස්කම් කිහිපයක් හේතුවෙනි. ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් රුසියාවට එරෙහිව පනවා තිබූ සම්බාධක සහ තීරුබදු ලිහිල් කිරීමට ගත් තීරණයත් සමඟ වෙළඳපොළ ආයෝජකයින් ලාභ ලබාගැනීමේ නිරත වීම මෙලෙස මිල ගණන් පහත වැටීමට ආසන්නතම හේතුව වී තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම තත්ත්වය පිටුපස ඇමෙරිකානු අතුරු මැතිවරණය ඉලක්ක කරගත් දේශපාලන උපක්‍රම, රුසියාව සමඟ ඇති කරගත් හදිසි ඩීසල් ගිවිසුම් සහ මැදපෙරදිග හෝමුස් සමුද්‍රසන්ධියේ පවතින උණුසුම් යුධමය වාතාවරණයන්ගේ සංකීර්ණ බලපෑමක් පවතී.
මැතිවරණ ජයග්‍රහණය සඳහා රුසියානු සම්බාධක ලිහිල් කිරීම
පසුගිය මාසයේදී මොස්කව් පාලනයට බලපෑම් කිරීම සඳහා ඇමෙරිකානු මන්ත්‍රීවරුන්ගේ ඉල්ලීම පරිදි ජනාධිපතිවරයා අත්සන් කරන ලද ‘ග්‍රෑම් පනත’ (Graham Act) යටතේ පනවා තිබූ ප්‍රධාන සම්බාධක සහ තීරුබදු ලිහිල් කිරීමේ විධායක නියෝගයකට ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පසුගිය සිකුරාදා අත්සන් තැබීය. ඇමෙරිකානු රාජ්‍ය ලේකම් මාර්කෝ රූබියෝ සඳහන් කළේ මෙම සම්බාධක සහ තීරුබදු ඉවත් කිරීම මඟින් ගෝලීය ආර්ථිකයට සිදුවන බලපෑම තක්සේරු කිරීමට ජනාධිපතිවරයා දින 60 ක කාලයක් ගන්නා බවයි.
කෙසේ වෙතත්, වෙළඳපොළ විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉදිරියේදී පැවැත්වීමට නියමිත ඇමෙරිකානු අතුරු මැතිවරණයට පෙර දේශීය ඉන්ධන මිල පහත හෙළීමට දැරූ තාවකාලික උත්සාහයක් ලෙස මෙය දැකිය හැකි බවයි.
“ට්‍රම්ප්ගේ මෙම පියවර ඇමෙරිකානු අතුරු මැතිවරණයට පෙර තෙල් මිල පාලනය කරගැනීමට අවසාන මොහොතේ දැරූ අසීරු උත්සාහයක් වැනිය. නමුත් තෙල් නැව්වලට ප්‍රහාර එල්ල වන හෝමුස් සමුද්‍රසන්ධියේ පවතින සැබෑ සැපයුම් බාධාවලට විසඳුම් සෙවීමට මෙයින් කිසිදු දායකත්වයක් ලැබෙන්නේ නැත.” – ප්‍රියංකා සච්දේවා (Phillip Nova ආයතනයේ වෙළඳපොළ නිරීක්ෂණ ප්‍රධානී)
ඇමෙරිකා-රුසියානු ඩීසල් ගිවිසුම සහ යුක්‍රේනයේ විරෝධය
සම්බාධක ලිහිල් කිරීමට අමතරව, ජනාධිපති ට්‍රම්ප් සහ රුසියානු ජනාධිපති ව්ලැදිමීර් පුටින් අතර ඇමෙරිකාවට සහ අනෙකුත් රටවලට රුසියානු ඩීසල් අපනයනය කිරීම සඳහා විශේෂ ගිවිසුමකට එළඹ තිබේ. මෙම ගිවිසුමට අනුව මෙම මාසයේදී බාර්රල් මිලියන 2.3 කින් ආරම්භ වන ඩීසල් අපනයනය, ඉදිරියේදී මාසයකට බාර්රල් මිලියන 7.6 දක්වා ඉහළ නැංවීමට නියමිතය.
කෙසේ වෙතත්, ඇමෙරිකාවේ මෙම තීරණය පිළිබඳව යුක්‍රේනය දැඩි නොසතුට පළ කර ඇත. ඇමෙරිකාවේ මෙම ක්‍රියාමාර්ගය යුක්‍රේනයට දැඩි හානියක් සිදුකරන බව යුක්‍රේන ජනාධිපති ව්ලොඩිමීර් සෙලෙන්ස්කි ප්‍රකාශ කළේය. මෙයින් පෙනී යන්නේ ජාත්‍යන්තර රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ප්‍රතිපත්ති හා යුක්‍රේන යුද්ධයේ අර්බුදයට වඩා තමන්ගේ අභ්‍යන්තර ආර්ථිකමය සහ දේශපාලනික ප්‍රායෝගික අවශ්‍යතාවයන්ට මුල්තැන දීමට ඇමෙරිකාව කටයුතු කර ඇති බවයි.
හෝමුස් සමුද්‍රසන්ධියේ අර්බුදය සහ සැබෑ සැපයුම් බාධා
දේශපාලනික තීරණ මඟින් මිල ගණන් පාලනය කිරීමට උත්සාහ කළද, මැදපෙරදිග සැබෑ භෞතික තෙල් සැපයුම බරපතල තර්ජනයකට ලක්ව ඇත. හෝමුස් සමුද්‍රසන්ධිය හරහා ගමන් කරන වෙළඳ නැව්වලට එල්ල වන ප්‍රහාර වැඩිවීම නිසා ඉන්ධන සැපයුමට බාධා පැමිණ තිබේ. පසුගිය සතියේ පමණක් වෙළඳ නැව් සම්බන්ධ සිදුවීම් අවම වශයෙන් 10 ක් වාර්තා වී ඇත.
Kpler නම් විශ්ලේෂණ ආයතනයේ දත්තවලට අනුව, පසුගිය සතියට පෙර සතියේ දිනකට බාර්රල් මිලියන 20 කට වඩා පැවති පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ බොරතෙල් ගැලීම, පසුගිය සතියේ දින 7 සාමාන්‍යය අනුව දිනකට බාර්රල් මිලියන 8.5 දක්වා ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටී ඇත. මීට අමතරව, යේමනයේ ඉරාන හිතවාදී හූති කැරලිකරුවන්ට එරෙහිව සවුදි අරාබියේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් සහාය දීමට ඊජිප්තුව ද සූදානම් බව ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟ මැදපෙරදිග තත්ත්වය තවත් සංකීර්ණ වී තිබේ.
“ඉරානයට කිසිදු සෘජු සහනයක් නොදී අතුරු මැතිවරණයට පෙර මිල ගණන් මර්දනය කිරීමට ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයා විවිධ පියවර ගනිමින් සිටී. කෙසේ වෙතත්, රුසියානු සම්බාධක ලිහිල් කිරීම ඇතුළුව ඔහු ගත් සියලුම තීරණ කෙටිකාලීන විසඳුම් වන අතර, ඒවායින් සැපයුම් තත්ත්වයට කිසිදු ව්‍යූහාත්මක බලපෑමක් සිදු නොවේ.” – සුව්රෝ සර්කාර් (DBS බලශක්ති පර්යේෂණ ප්‍රධානී)
තෙල් මිල ගණන්වල උච්චාවචනය සහ වෙළඳපොළ අවිනිශ්චිතතාව
මෙම සංකීර්ණ දේශපාලන හා භූ-දේශපාලනික තත්ත්වයන් හමුවේ ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල ගණන්වල කැපී පෙනෙන පහත වැටීමක් හා උච්චාවචනයක් දක්නට ලැබේ…
- බ්‍රෙන්ට් (Brent) බොරතෙල් බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් අනාගත මිල ඩොලර් 2.29 කින් (2.08%) පහළ ගොස් බාර්රලයක් ඩොලර් 107.57 ක් විය. (පසුගිය සිකුරාදා මෙය මැයි 19 වනදාට පසු ඉහළම අගය ලෙස ඩොලර් 110 සීමාවට ද ළඟා විය).
- ඇමෙරිකානු WTI බොරතෙල් ඇමෙරිකානු WTI බොරතෙල් මිල ඩොලර් 1.95 කින් (1.92%) පහළ ගොස් බාර්රලයක් ඩොලර් 99.46 ක් ලෙස සටහන් විය. (පසුගිය සිකුරාදා මෙය සැප්තැම්බර් 17 වනදාට පසු ඉහළම අගයට පැමිණ තිබුණි).
සංකීර්ණ අර්බුද සහ සැබෑ සැපයුම් බාධාවන් හමුවේ කෙටිකාලීන දේශපාලන තීන්දු මඟින් ගෝලීය බලශක්ති වෙළඳපොළ පාලනය කිරීමට දැරෙන උත්සාහයන්ගේ සීමාවන් මෙයින් පැහැදිලි වේ. ඇමෙරිකානු මැතිවරණය ඉලක්ක කරගනිමින් ගනු ලබන මෙවැනි තීරණ මඟින් තාවකාලිකව මිල ගණන් පහත හෙලීමට සමත් වුවද, සමුද්‍රීය සැපයුම් මාර්ගවල පවතින ගැඹුරු ව්‍යූහාත්මක අර්බුද හමුවේ බලශක්ති ක්ෂේත්‍රයේ තිරසාර ස්ථාවරත්වයක් ඇති කරගැනීම අතිශය අභියෝගාත්මක ය.
