රෂිකා හෙන්නායක ඔක්තෝබර් 20, කොළඹ LNW :
වසර අවසන් වන විට නිල සංචිත ඇ.ඩො. බිලියන 8.2 දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි මහ බැංකු අධිපති විශ්වාසයෙන්
- සැප්තැම්බර් අග වන විට සංචිත ඇ.ඩො. බිලියන 6.85 ක මට්ටමේ; මාස තුනක් තුළ ඇ.ඩො. බිලියන 1.35 ක වර්ධනයක් අවශ්‍යයි
- මෙම ඉලක්කය සපුරා ගතහොත් එය 2014 වසරෙන් පසු වසර අග වාර්තා වන ඉහළම සංචිත මට්ටම වනු ඇත
ආචාර්ය පී. නන්දලාල් වීරසිංහ
ලැබීමට නියමිත විදේශීය මුදල් ලැබීම් (earmarked inflows) පදනම් කරගනිමින්, ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු නිල සංචිත ප්‍රමාණය වසර අවසාන වන විට ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 8.2 ක් දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බව ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ (CBSL) අධිපති ආචාර්ය පී. නන්දලාල් වීරසිංහ මහතා CNBC හි ‘Squawk Box Asia’ වැඩසටහනට එක්වෙමින් ප්‍රකාශ කළේය. ලබන වසරේදී ඇති විය හැකි දීර්ඝ මැදපෙරදිග ගැටුම් සහ එල් නිනෝ (El Niño) බලපෑම නිසා ඇතිවිය හැකි නියඟයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීමට මෙය මූල්‍ය බෆරයක් (buffer) ලෙස උපකාරී වනු ඇත.
"අපට ලැබීමට නියමිත මුදල් ලැබීම් පවතිනවා, එම නිසා වසර අවසාන වන විට අපි ඒ මට්ටමට සංචිත වර්ධනය කරගන්නවා," යැයි පවසමින් ඔහු සඳහන් කළේ දැනට පවතින සංචිත ප්‍රමාණය ඩොලර් බිලියන 7 ට ආසන්න බවයි.
මහ බැංකු දත්ත වලට අනුව, සැප්තැම්බර් අග වන විට සංචිත ප්‍රමාණය ඇ.ඩො. බිලියන 6.85 ක් වූ අතර, එය 2025 වසර අවසානයේ පැවති ඇ.ඩො. බිලියන 6.83 ට සාපේක්ෂව සුළු වෙනසකි. ඒ අනුව මෙම ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට නම් මාස තුනක් ඇතුළත ඇ.ඩො. බිලියන 1.35 ක ශුද්ධ එකතු කිරීමක් (සියයට 19.7 ක වර්ධනයක්) සිදු විය යුතුය. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) හත්වන සමාලෝචනය මගින් විධායක මණ්ඩල අනුමැතියට යටත්ව ඩොලර් මිලියන 345 ක පමණ මුදලක් නිදහස් වන අතර, එය එම අවශ්‍යතාවයෙන් හතරෙන් එකක් පමණ වේ.
මෙම ඉලක්කය සපුරාගත හොත්, එය 2014 වසරේදී ඇ.ඩො. බිලියන 8.2 ක් ලෙස සටහන් වීමෙන් පසුව වාර්තා වන ඉහළම වසර අවසාන සංචිත මට්ටම වනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම සංචිත අගයට චීන මහජන බැංකුව (PBOC) සමඟ සිදුකළ ඇ.ඩො. බිලියන 1.4 ක මුදල් හුවමාරුව (swap) ද ඇතුළත් වන අතර, එය භාවිත කිරීමේ කොන්දේසි වලට යටත් වේ.
බලශක්ති මිල ඉහළ යාම හේතුවෙන් ආනයන වියදම් වැඩිවීම නිසා, පේන තෙක්මානයේ පැවති තුන් වසරක ජංගම ගිණුමේ අතිරික්තය අවසන් කරමින් මෙවර සුළු ජංගම ගිණුම් හිඟයක් ඇතිවනු ඇතැයි ආචාර්ය වීරසිංහ මහතා අපේක්ෂා කරයි. පසුගිය වසරේ සමාන කාලපරිච්ඡේදයට සංසන්දනය කිරීමේදී, ජනවාරි සිට අගෝස්තු දක්වා කාලය තුළ වෙළඳ හිඟය සියයට 68.4 කින් ඉහළ ගොස් ඇ.ඩො. බිලියන 7.18 ක් දක්වා පුළුල් වී ඇත
“ආර්ථිකය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඇති එකම මාර්ගය මූල්‍ය බෆරයන් ගොඩනැගීමයි,” යනුවෙන් අවධාරණය කළ අධිපතිවරයා, අඛණ්ඩව වාර්තා වූ ප්‍රාථමික අයවැය අතිරික්තයන් ද පෙන්වා දුන්නේය. මහ බැංකු දත්ත වලට අනුව, 2026 වසරේ පළමු මාස අට තුළ ප්‍රාථමික අතිරික්තය වසරින් වසර සියයට 28.8 කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 1,644.6 ක් වූ අතර, සමස්ත අයවැය රුපියල් බිලියන 411.0 ක හිඟයක සිට රුපියල් බිලියන 35.4 ක අතිරික්තයක් දක්වා වර්ධනය විය.
පසුගිය මැයි මාසයේදී සිදුකළ පූර්වගාමී පදනම් ලක්ෂ්‍ය 100 ක පොලී අනුපාතික ඉහළ නැංවීමෙන් පසුව ද මහ බැංකුව සතුව ප්‍රමාණවත් ප්‍රතිපත්තිමය ඉඩකඩක් පවතින බව ඔහු ප්‍රකාශ කළේය. පසුගිය වසරේ සියයට 1.5 ක් වූ කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය (CCPI) මත පදනම් වූ උද්ධමනය සැප්තැම්බර් මාසයේදී සියයට 8.0 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබුණි. “උද්ධමනය පාලනයෙන් තොර වීමට යන්නේ නම්, ඕනෑම ක්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීමට අපි සූදානම්,” යැයි ඔහු මෙහිදී ප්‍රකාශ කළේය.
මේ අතර, මෙවර එල් නිනෝ තත්ත්වය හේතුවෙන් තෙතමනය සහිත කාලගුණයක් පැවතියද, 2027 වසරේදී නියඟයක් ඇතිවිය හැකි බවට පවතින අනාවැකි මගින් කෘෂිකර්මාන්තයට සහ ජල විදුලි නිෂ්පාදනයට පහර වැදිය හැකි බවට ඔහු අවධානය යොමු කළේය.
"පුනර්ජනනීය බලශක්තිය සහ සූර්ය බලශක්තිය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් අපි මූල්‍ය හා බලශක්ති බෆරයන් ගොඩනඟන්නේ ඒ නිසයි," යැයි ඔහු පැහැදිලි කළේය.
මහ බැංකු දත්ත වලට අනුව, ඔක්තෝබර් 12 සිට 15 දක්වා කාලය තුළ උත්පාදනය කරන ලද විදුලියෙන් සියයට 49.8 ක් ජල විදුලියෙන් සැපයුණු අතර, සූර්ය බලශක්තියෙන් සැපයුණේ සියයට 15.7 ක් පමණි.
