සටහන: සශිකලා මධුෂාණී
ඉතිහාසයේ අදවන් දිනෙක එනම් 1879 ඔක්තෝබර් 22 වැනිදා, විදුලි ආලෝකයේ ඉතිහාසය වෙනස් කළ වැදගත් පර්යේෂණයකට තෝමස් අල්වා එඩිසන් සහ ඔහුගේ පර්යේෂණ කණ්ඩායම මුලපුරනු ලැබීය.
1847 පෙබරවාරි 11 වැනිදා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ උපත ලැබූ තෝමස් අල්වා එඩිසන්, ලෝක ඉතිහාසයේ ප්‍රසිද්ධම නව නිපැයුම්කරුවන් අතරින් කෙනෙකි. ඔහුගේ නව නිපැයුම් අතර ශබ්ද පටිගත කිරීමේ සහ නැවත ප්‍රචාරය කිරීමේ තාක්ෂණය, චලන චිත්‍ර තාක්ෂණය සහ විදුලි ආලෝක පද්ධති සංවර්ධනය විශේෂ ස්ථානයක් ගනී.
එඩිසන් විදුලි බල්බය මුලින්ම නිර්මාණය කළ පුද්ගලයා නොවේ. ඔහුගේ කාලයට පෙර ද විවිධ විද්‍යාඥයන් විදුලි ආලෝකය නිපදවීමට උත්සාහ කර තිබුණි. එහෙත් එම මුල් බල්බ බොහොමයක් ඉතා කෙටි කාලයක් පමණක් දැල්වුණු අතර, නිවාස හා ව්‍යාපාරික ස්ථානවල දෛනික භාවිතයට සුදුසු මට්ටමක නොතිබිණි.
එඩිසන්ගේ අරමුණ වූයේ දිගු වේලාවක් දැල්විය හැකි, සාපේක්ෂව අඩු වියදමකින් නිෂ්පාදනය කළ හැකි සහ ප්‍රායෝගිකව භාවිත කළ හැකි විදුලි බල්බයක් නිර්මාණය කිරීමයි.
නිව් ජර්සි ප්‍රාන්තයේ මෙන්ලෝ පාර්ක්හි පිහිටි සිය පර්යේෂණාගාරයේදී එඩිසන් සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම විවිධ ද්‍රව්‍ය භාවිත කරමින් බල්බයේ සූත්‍රිකාව දියුණු කිරීමට උත්සාහ කළහ.
1879 ඔක්තෝබර් 22 වැනිදා ඔවුන් කාබනීකරණය කළ කපු නූලක් භාවිත කරමින් සිදු කළ අත්හදා බැලීම් විශේෂ සාර්ථකත්වයක් අත්කර ගත්තේය. කපු නූලක් අධික උෂ්ණත්වයකට ලක් කර කාබන් බවට පත් කිරීමෙන් සකස් කළ සූත්‍රිකාවක්, වාතය ඉවත් කළ වීදුරු බල්බයක් තුළ තබා විදුලි ධාරාවක් ගමන් කරවීම මෙහි මූලික ක්‍රමය විය.
විදුලි ධාරාව ගමන් කිරීමේදී සූත්‍රිකාව රත් වී ආලෝකය නිකුත් කළේය. වීදුරු බල්බය තුළ වාතය අඩු කිරීම මඟින් සූත්‍රිකාව ඉක්මනින් දැවී යාම වැළැක්වීමට ද හැකි විය.
මෙම පර්යේෂණය එක් දිනකින් අවසන් වූ සොයාගැනීමක් නොවූ අතර, ඉන් පසුව ද එඩිසන්ගේ කණ්ඩායම බල්බයේ කල්පැවැත්ම සහ කාර්යක්ෂමතාව වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා තවදුරටත් පර්යේෂණ සිදු කළේය.
1879 දෙසැම්බර් 31 වැනිදා එඩිසන් සිය විදුලි ආලෝක පද්ධතිය මහජනතාවට ප්‍රදර්ශනය කළේය. මෙන්ලෝ පාර්ක්හි පර්යේෂණාගාර පරිශ්‍රය විදුලි බල්බවලින් ආලෝකවත් කිරීම එම ප්‍රදර්ශනයේ කැපී පෙනෙන අංගයක් විය.
මෙහි වැදගත්කම වූයේ බල්බයක් පමණක් නිර්මාණය කිරීම නොව, විදුලිය නිපදවීම, වයර් මඟින් බෙදාහැරීම, ආරක්ෂිතව පාලනය කිරීම සහ පාරිභෝගිකයන්ට භාවිත කිරීමට සැලැස්වීම ඇතුළත් සම්පූර්ණ පද්ධතියක් සංවර්ධනය කිරීමයි.
1882 වසරේදී නිව්යෝර්ක් නගරයේ පර්ල් වීදියේ වාණිජ විදුලි සැපයුම් මධ්‍යස්ථානයක් ක්‍රියාත්මක වීමත් සමඟ විදුලි ආලෝකය නාගරික ජීවිතයට වඩාත් සමීප විය.
එඩිසන්ගේ සාර්ථකත්වය පිටුපස ඔහුගේ පෞද්ගලික දක්ෂතාව පමණක් නොව, ඔහු සමඟ කටයුතු කළ පර්යේෂකයන්ගේ සහ තාක්ෂණවේදීන්ගේ දායකත්වය ද පැවතිණි. විවිධ ද්‍රව්‍ය අත්හදා බැලීම, අසාර්ථක ප්‍රතිඵල විශ්ලේෂණය කිරීම සහ නැවත උත්සාහ කිරීම ඔවුන්ගේ පර්යේෂණ ක්‍රියාවලියේ වැදගත් කොටස් විය.
අද LED බල්බ සහ බලශක්ති කාර්යක්ෂම ආලෝකකරණ පද්ධති භාවිතයට පැමිණ තිබුණ ද, ප්‍රායෝගික විදුලි ආලෝක පද්ධති සංවර්ධනය කිරීම සඳහා එඩිසන් සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම සිදු කළ කාර්යය තාක්ෂණික ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් ලෙස සැලකේ.
ඒ අනුව, අද දවස අපට සිහිපත් කරන්නේ නව නිපැයුමක් යනු හදිසියේ පහළ වන අදහසක් පමණක් නොව, දැනුම, අත්හදා බැලීම්, කණ්ඩායම් වැඩ සහ නොපසුබට උත්සාහය එක් වූ විට ලෝකය වෙනස් කළ හැකි බවයි.
