රෂිකා හෙන්නායක පෙබරවාරි 10, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
ඉරානයේ ඉහළම ආරක්ෂක නිලධාරියෙකු වන අලි ලරිජානි, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ පැවැත්වූ න්යෂ්ටික සාකච්ඡාවලින් අනතුරුව ඕමානයට පැමිණ ඇති බව විදෙස් මාධ්ය හෙළිදරව් කරයි.
කලාපීය යුද්ධයක් ඇතිවීම වැළැක්වීමේ අරමුණින් පවත්වනු ලබන මෙම රාජ්ය තාන්ත්රික හමුවීම්වලදී, ඉරානයේ යුරේනියම් සාන්ද්රණය අඩු කිරීම සහ පනවා ඇති සම්බාධක ඉවත් කිරීම පිළිබඳව අවධානය යොමු වී ඇත.
කෙසේ වෙතත්, ඊශ්රායල අග්රාමාත්යවරයා සහ ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයා අතර පැවැත්වීමට නියමිත හමුව මෙන්ම බැලස්ටික් මිසයිල වැඩසටහන පිළිබඳ මතභේද හේතුවෙන් සාකච්ඡා මාර්ගය තවදුරටත් සංකීර්ණ වී තිබේ.
ඉරානය සිය න්යෂ්ටික වැඩසටහන සාමකාමී අරමුණු සඳහා පමණක් බව අවධාරණය කරන අතර, ඇමරිකාව කෙරෙහි ඊශ්රායලය පවත්වන බලපෑම සාමයට බාධාවක් බව පවසයි.
විදෙස් මාධ්ය මගින් පෙන්වා දෙන්නේ මැදපෙරදිග ආරක්ෂාව සහ ස්ථාවරත්වය උදෙසා අසල්වැසි රටවල් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට ඉරානය දරන උත්සාහයයි.
මූලාශ්රවලට අනුව, ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩපිළිවෙළ සම්බන්ධයෙන් ඊශ්රායලය සෘජු මිලිටරිමය සහ රාජ්යතාන්ත්රික වශයෙන් ප්රබල බලපෑමක් එල්ල කරයි.
එහි ප්රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:
- සෘජු ප්රහාර එල්ල කිරීම: ඉකුත් වසරේ ජූනි මාසයේදී ඊශ්රායලය ඇමරිකානු හමුදා සමඟ එක්ව ඉරානයේ නතන්ස් (Natanz), ෆෝඩෝ (Fordow) සහ ඉස්ෆහන් (Isfahan) යන න්යෂ්ටික මධ්යස්ථාන ඉලක්ක කර බංකර්-බස්ටර් (bunker-buster) ප්රහාර එල්ල කර ඇත. මෙම ප්රහාරවලින් පසුව තමන් යුරේනියම් සපෝෂණය කිරීමේ කටයුතු නතර කළ බව ඉරානය ප්රකාශ කර තිබේ.
- ඇමරිකානු ප්රතිපත්තියට බලපෑම් කිරීම: ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු, ඉරානය සමඟ පැවැත්වෙන සාකච්ඡා පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් නිරන්තරයෙන් හමුවෙයි. ඉරානය පවසන්නේ ඇමරිකාව ඊශ්රායලයේ ඉල්ලීම්වලට යටත් වී සිටින බවත් (subservience), එය කලාපයේ අස්ථාවරත්වයට මූලික හේතුව වී ඇති බවත්ය.
- සාකච්ඡාවල අන්තර්ගතය වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කිරීම: සාකච්ඡාවලදී න්යෂ්ටික කරුණුවලට අමතරව, ඉරානයේ බැලස්ටික් මිසයිල වැඩසටහන සම්බන්ධයෙන්ද පීඩනය එල්ල කරන ලෙස ඊශ්රායල අගමැතිවරයා ඇමරිකාවෙන් ඉල්ලා සිටිනු ඇතැයි විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. ඉරානය මෙම මිසයිල වැඩසටහන පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීම ප්රතික්ෂේප කර ඇත.
- මතවාදී බලපෑම: ඉරානය චෝදනා කරන්නේ ඊශ්රායලය විසින් තම සාමකාමී න්යෂ්ටික වැඩසටහන සම්බන්ධයෙන් “කෘතිම අර්බුදයක්” (artificial crisis) නිර්මාණය කර ඇති බවයි. නොපවතින න්යෂ්ටික බෝම්බයක් පිළිබඳව ඊශ්රායලය ලෝකය පුරා අභූත බියක් පතුරවන බව ඉරාන විදේශ අමාත්යාංශ ප්රකාශකයා සඳහන් කර ඇත.
- ඉරානයේ ඉල්ලීම: න්යෂ්ටික ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකාව ඊශ්රායලයේ “විනාශකාරී පීඩනයෙන්” (destructive pressures) මිදී ස්වාධීනව කටයුතු කළ යුතු බව ඉරානය අවධාරණය කරයි.
කලාපීය ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් ඊශ්රායලයේ පවතින මෙම දැඩි ස්ථාවරය ඉරාන-ඇමරිකා න්යෂ්ටික සාකච්ඡා ඉදිරියට ගෙන යාමේදී තීරණාත්මක සාධකයක් වී තිබේ.
