රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 17 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
2026 මාර්තු මාසය උදාවත්ම ගෝලීය දේශපාලන කරළිය පෙර නොවූ විරූ උණුසුම් මුහුණුවරක් ගෙන තිබේ. මැදපෙරදිග කලාපය කේන්ද්ර කරගනිමින් හටගෙන ඇති අතිශය තීරණාත්මක “අමෙරිකානු-ඊශ්රායල හවුල්කාරීත්වයෙන් යුත් ඉරාන යුද්ධය” හමුවේ, ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් සිදුකර ඇති ප්රකාශයක් මේ වන විට ලෝකයේම අවධානය දිනා ගැනීමට සමත්ව ඇත. ඉරානයට එල්ල කළ මෙම මිලිටරි ප්රහාරයන් හුදෙක් ආක්රමණශීලී පියවරක් පමණක් ද, නැතහොත් ඉන් ඔබ්බට ගිය තීරණාත්මක උපායමාර්ගික අවශ්යතාවක් ද යන්න පිළිබඳව ඔහු ඉදිරිපත් කරන තර්කය දේශපාලනික විශ්ලේෂකයන්ගේ දැඩි විමසුමට ලක්ව තිබේ.
න්යෂ්ටික යුද්ධයක් වැළැක්වීමේ තර්කය
ඉරානයට එල්ල කළ ප්රහාරයන් සම්බන්ධයෙන් ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ඉදිරිපත් කරන ප්රධානතම සාධාරණීකරණය වන්නේ එය ගෝලීය මට්ටමේ න්යෂ්ටික ගැටුමක් වැළැක්වීම සඳහා ගත් අත්යවශ්ය පියවරක් බවයි. මෙම මෙහෙයුම හුදු මිලිටරි ක්රියාමාර්ගයකට වඩා, ලෝකය තෙවන ලෝක යුද්ධයක් කරා තල්ලු වීම වැළැක්වීමේ “පූර්ව වළක්වා ගැනීමේ උපාය මාර්ගයක්” (Preventative Strategy) ලෙස ඔහු හඳුන්වා දෙයි.
ඔහුගේ ප්රකාශය මෙසේය:
“න්යෂ්ටික ගැටුමක් සහ තෙවන ලෝක යුද්ධයක් බවට පත්විය හැකිව තිබූ වාතාවරණයක් වැළැක්වීම සඳහා මම මෙම ප්රහාරයන්ට නියෝග කළෙමි.”
මෙමගින් ට්රම්ප් උත්සාහ කරන්නේ හුදෙක් ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩපිළිවෙළ පාලනය කිරීමට වඩා, එමගින් හටගත හැකි මහා පරිමාණ ගෝලීය විනාශය වළක්වාලූ ගැලවුම්කරුවෙකු ලෙස තම ප්රතිරූපය ගොඩනැගීමටයි.
විශේෂඥ අනාවැකි සහ අනපේක්ෂිත ප්රතිඵල
යුදමය වාතාවරණයක් තුළ බුද්ධි අංශ සහ ජාත්යන්තර විශේෂඥයන් ඉදිරිපත් කරන මතයන් ඇතැම් විට ප්රායෝගික තලයේදී අසාර්ථක විය හැකි ආකාරය මෙම සිදුවීමෙන් මනාව පැහැදිලි වේ. ට්රම්ප් පෙන්වා දෙන පරිදි, ලොව සිටින “විශාලතම විශේෂඥයන්” (greatest experts) පවා ඉරානය විසින් ගල්ෆ් කලාපීය රටවලට ප්රහාර එල්ල කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළේ නැත.
කෙසේ වෙතත්, තත්ත්වය බෙහෙවින් වෙනස් විය. ඉරානය විසින් එල්ල කළ මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාරයන්ට ප්රතිචාර දැක්වීමෙන් අනතුරුව, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයට සිය ගුවන් සීමාව තාවකාලිකව වසා දමා නැවත විවෘත කිරීමට සිදු විය. මෙවැනි අනපේක්ෂිත ප්රතිචාරයන් හරහා පෙනී යන්නේ වඩාත් දියුණු බුද්ධි තොරතුරු මත පදනම් වූ විශේෂඥ අනාවැකි පවා යුද බිමේ පවතින සැබෑ සහ අස්ථාවර තත්ත්වය හමුවේ අභියෝගයට ලක්විය හැකි බවයි.
“අදූරදර්ශී තේරීමක් මත පදනම් වූ යුද්ධය” සහ දේශපාලන විවේචන
මෙම මිලිටරි ක්රියාමාර්ගය අමෙරිකාව තුළ ද දැඩි දේශපාලන බෙදීමක් ඇති කිරීමට හේතු වී තිබේ. අමෙරිකානු කොංග්රස් මණ්ඩලයේ ප්රජාතන්ත්රවාදී නායකයින් ට්රම්ප්ගේ මෙම තීරණය දැඩි ලෙස හෙළා දකිමින් සිටිති. ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙය අතිශය අවදානම් සහගත, "අදූරදර්ශී තේරීමක් මත පදනම් වූ යුද්ධයක්" (Reckless war of choice) බවයි.
මෙහිදී "අදූරදර්ශී" (Reckless) යන වචනය භාවිත කරමින් විපක්ෂය අවධාරණය කරන්නේ, කිසිදු පදනමක් නොමැතිව සහ ඇතිවිය හැකි බරපතල ප්රතිවිපාක නොසලකා හරිමින් ගත් මෙම තීරණය අමෙරිකාව අනවශ්ය යුද්ධයකට ඇද දැමීමක් බවයි.
යුද්ධය සහ සමාජ මාධ්ය පිළිබඳ ඉරාන ස්ථාවරය
නූතන යුද්ධයකදී ප්රචාරණය සහ සැබෑ මිලිටරි ශක්තිය අතර පවතින පරස්පරය ඉරානයේ ප්රකාශයකින් මනාව ඉස්මතු වේ. නූතන ලෝකයේ ඩිජිටල් මාධ්ය යුද්ධයේ මෙවලමක් ලෙස භාවිත වුවද, යුද්ධයේ සැබෑ ජයග්රහණ තීරණය වන්නේ ක්ෂේත්රයේ පවතින සැබෑ මිලිටරි ශක්තිය මත බව ඉරානය අවධාරණය කරයි.
“යුද්ධ ජයග්රහණය කරන්නේ සමාජ මාධ්ය හරහා නොවේ.” – ඉරානය
මෙම ප්රකාශය හරහා ඔවුන් පෙන්වා දීමට උත්සාහ කරන්නේ බටහිර රටවල් සමාජ මාධ්ය සහ ප්රචාරණ යාන්ත්රණ හරහා ගොඩනගන ප්රතිරූපයට වඩා භූමියේ පවතින මිලිටරි යථාර්ථය ප්රබල බවයි.
ලෝකයේ බලශක්ති සැපයුමෙන් සැලකිය යුතු ප්රමාණයක් ගමන් කරන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ (Strait of Hormuz) ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් පවතින අවදානම දැන් ගෝලීය අර්බුදයක් දක්වා වර්ධනය වී ඇත. ලෝක තෙල් වෙළඳාමේ මර්මස්ථානයක් බඳු මෙම කලාපයේ පවතින අස්ථාවරත්වය සමස්ත ලෝක ආර්ථිකයම අගාධයකට ඇද දැමීමේ හැකියාව පවතී. ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ ඊශ්රායලය එක්ව ගත් මෙම මිලිටරි ක්රියාමාර්ග සැබවින්ම ලෝක සාමය ආරක්ෂා කළේද, නැතහොත් වඩාත් දරුණු ගෝලීය අර්බුදයක ආරම්භය සනිටුහන් කළේද? මෙයට පිළිතුර ඉදිරි කාලය තුළ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ ආරක්ෂාව සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් ගෝලීය ප්රජාව දක්වන ප්රතිචාර මත තීරණය වනු ඇත.
