රෂිකා හෙන්නායක මාර්තු 26, කොළඹ LNW :
ශ්රී ලංකා තේ අපනයන ප්රවණතා සහ වෙළෙඳපොළ වර්ධනය
ලෝක සිතියම තුළ "සීලෝන් ටී" (Ceylon Tea) සන්නාමය සතු නොසැලෙන ගෞරවය වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැක්කකි. 2026 වසරේ මුල් භාගය උදාවත්ම, මෙම සුවිශේෂී ක්ෂේත්රයේ ප්රගමනය කෙබඳු වේදැයි ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ මහත් කුතුහලයකින් පසුවූහ. පෙබරවාරි මාසයේ අපනයන දත්ත දෙස බැලූ බැල්මට සුළු පසුබෑමක් දිස් වුවද, වඩාත් විමසිලිමත්ව බලන විට පෙනී යන්නේ එය සංඛ්යාලේඛනවලට පමණක් සීමා වූ තාවකාලික තත්ත්වයක් බවයි. සැබෑ යථාර්ථය නම්, ශ්රී ලංකාවේ තේ ක්ෂේත්රය ගෝලීය අභියෝග මධ්යයේ වඩාත් ශක්තිමත් සහ සුබවාදී ගමනක් ආරම්භ කර ඇති බවයි.
පෙබරවාරි පසුබෑම සහ සමස්ත වර්ධනය
පෙබරවාරි මාසයේ තේ අපනයනය කිලෝග්රෑම් මිලියන 19.92 ක් ලෙස වාර්තා වූ අතර, එය 2025 වසරේ එම මාසයට සාපේක්ෂව කිලෝග්රෑම් මිලියන 0.48 ක (0.48 M/Kgs) අඩුවීමකි. කෙසේ වෙතත්, ආර්ථික වාර්තාකරුවෙකු ලෙස මා මෙහිදී දකින්නේ වඩාත් වැදගත් වෙනත් කරුණකි. මෙම පසුබෑම ප්රධාන වශයෙන් සිදු වූයේ 'තොග තේ' (Bulk Tea) අංශයේ දායකත්වය අඩුවීම නිසාය.
එහෙත් ජනවාරි සහ පෙබරවාරි යන මාස දෙකේ සමුච්චිත ක්රියාකාරීත්වය දෙස බැලීමේදී, මුළු අපනයනය කිලෝග්රෑම් මිලියන 40.63 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය පසුගිය වසරට වඩා කිලෝග්රෑම් මිලියන 0.86 ක වර්ධනයකි. වඩාත් වැදගත් කරුණ නම්, මෙම මාස දෙකක කාලසීමාව තුළදී තොග තේ, තේ පැකට් සහ තේ බෑග් ඇතුළු සියලුම නිෂ්පාදන අංශයන් ධනාත්මක වර්ධන වේගයක් පෙන්නුම් කිරීමයි. තනි මාසයක දත්ත මත පමණක් පදනම් වීමෙන් ක්ෂේත්රයේ සැබෑ ශක්තිය හඳුනාගත නොහැකි වන්නේ එබැවිනි.
“වසරේ ආරම්භයේදීම තේ ක්ෂේත්රය පෙන්වන පුළුල් ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව (Broader sector resilience) සංඛ්යාලේඛනවලින් ඔබ්බට ගිය සැබෑ ජයග්රහණයකි.” – ෆෝබ්ස් සහ වෝකර් (Forbes & Walker Research)
124% ක දැවැන්ත වර්ධනයක්
2026 වසරේ මුල් භාගය තුළ තේ වෙළඳපොළේ මට්ටමේ වෙනසක් (Tectonic shift) සනිටුහන් වූයේ තුර්කිය (Türkiye) හරහාය. තුර්කිය සිය තේ ආනයනය කිලෝග්රෑම් මිලියන 4.40 ක් දක්වා ඉහළ නංවා ඇති අතර, එය 124% ක අතිමහත් වර්ධනයකි. මේ හරහා ඔවුන් ශ්රී ලංකාවේ දෙවන විශාලතම ගැනුම්කරුවා බවට පත්ව තිබේ.
මීට අමතරව අසර්බයිජානය ද 46% ක කැපී පෙනෙන වර්ධනයක් වාර්තා කර ඇත. රුසියාව සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය වැනි සාම්ප්රදායික වෙළඳපලවලින් ලැබෙන ඉල්ලුම පිළිවෙළින් 9% කින් සහ 8% කින් පහත වැටී තිබියදී, තුර්කිය සහ අසර්බයිජානය පෙන්වන මෙම දැවැන්ත පිම්ම අපනයන ක්ෂේත්රයට මහත් අස්වැසිල්ලක් වී තිබේ.
අපනයන ආදායම දෙස බැලීමේදී අපට එක්තරා අන්දමක ආර්ථික පරස්පරයක් (Paradox) හමුවේ. තේ කිලෝග්රෑමයක සාමාන්ය FOB වටිනාකම රුපියල් 1,804.08 (රුපියල් 73.75 ක වැඩිවීමක්) දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය දේශීය වශයෙන් සුබ ලකුණක් ලෙස පෙනුණ ද, ඇමරිකානු ඩොලර් අගය මත පදනම් වූ ආදායම යම් පීඩනයකට ලක්ව ඇති බව කිව යුතුය.
මෙහි ඇති අනතුරුදායක තත්ත්වය වන්නේ, දේශීය රුපියල් ආදායම ඉහළ ගියත්, ගෝලීය වෙළඳපොළේ මිල පීඩනය සහ විනිමය අනුපාත උච්චාවචනයන් හමුවේ සැබෑ ඩොලර් ආදායම සීමා වීමයි. මෙය කර්මාන්තයට අවශ්ය ආනයනික ඇසුරුම් ද්රව්ය සහ යන්ත්රෝපකරණ මිලදී ගැනීමේදී බලපාන ජාත්යන්තර ගැනුම් බලය (International purchasing power) කෙරෙහි ඍජුවම බලපායි. මෙහිදී ඩොලර් වටිනාකම අනුව ධනාත්මක වර්ධනයක් ($ 0.24) පෙන්වීමට සමත්ව ඇත්තේ “තේ බෑග්” (Tea Bags) අංශය පමණි.
වර්තමාන ගෝලීය තත්ත්වය තුළ ගැනුම්කරුවන්ගේ ලැයිස්තුවේ සැලකිය යුතු වෙනස්කම් සිදුවෙමින් පවතී.
- ඉරාකය: කිලෝග්රෑම් මිලියන 6.53 ක් මිලදී ගනිමින් තවමත් ප්රමුඛයා ලෙස රැඳී සිටියි (9% ක වර්ධනයක්).
- තුර්කිය: දෙවන ස්ථානය (124% ක වර්ධනයක්).
- රුසියාව සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය: ඉල්ලුම පිළිවෙළින් 9% කින් සහ 8% කින් පහත වැටී ඇත.
- නැගී එන වෙළඳපල: ලිබියාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ප්රමුඛ ගැනුම්කරුවන් 10 දෙනා අතරට පැමිණීම විශේෂත්වයකි.
මැදපෙරදිග පවතින දේශපාලනික නොසන්සුන්තාවන් හමුවේ, ඩොලර් වටිනාකම අනුව මිල තරඟකාරිත්වය පවත්වා ගැනීම (Sustaining price competitiveness) සහ තුර්කිය වැනි ඉහළ වර්ධනයක් සහිත වෙළඳපලවල් ස්ථාවර කර ගැනීම 2026 වසරේ ප්රමුඛතම උපාය මාර්ගය විය යුතුය.
ශ්රී ලංකාවේ තේ ක්ෂේත්රය ගෝලීය අභියෝග හමුවේ සැලකිය යුතු ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් පෙන්වා දී තිබේ. ප්රමාණයන්හි සුළු උච්චාවචනයන් සිදු වුවද, අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන (Value-added products) සහ වෙළඳපල විවිධාංගීකරණය (Market diversification) හරහා මෙම ගමන වඩාත් සාර්ථක කර ගත හැකිය.
