ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ දැවැන්තම බදු ආපසු ගෙවීම: ට්‍රම්ප්ගේ වෙළඳ යුද්ධය අධිකරණය හමුවේ පරාජය වූ හැටි

රෂිකා හෙන්නායක අගෝස්තු 06, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):

සාමාන්‍යයෙන් රජයකට ගෙවන බදු මුදල් යළිත් මහජනයා හෝ ව්‍යාපාරිකයන් අතට පත්වන්නේ ඉතා කලාතුරකිනි. එහෙත් ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ , ඩොලර් බිලියන 100ක දැවැන්ත මුදලක් ආපසු ගෙවීමට එරට රජයට දැන් සිදුව තිබේ. මෙය ඇමරිකානු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ලබාදුන් තීන්දුවක් හමුවේ සිදු වූ දැවැන්ත පසුබෑමකි.

ඩොලර් බිලියන 100ක දැවැන්ත ආපසු ගෙවීම

ඇමරිකානු රේගු සහ දේශසීමා ආරක්ෂණ ඒකකයේ (CBP) දත්තවලට අනුව, ආනයනකරුවන් වෙත ආපසු ගෙවා ඇති මුදල ඩොලර් බිලියන 100ක සීමාව පසු කර ඇත. ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් මීට පෙර එකතු කරන ලද සමස්ත බදු මුදල වන ඩොලර් බිලියන 166ක ප්‍රමාණයෙන් විශාල කොටසක් මෙලෙස යළි ලබා දීමට සිදුව තිබේ.

CBP හි වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති සහ වැඩසටහන් අධ්‍යක්ෂ බ්‍රැන්ඩන් ලෝඩ් (Brandon Lord) ප්‍රකාශ කරන්නේ, “විභව සහ සහතික කළ ආපසු ගෙවීම්” ලෙස හඳුනාගෙන ඇති ඩොලර් බිලියන 128.68ක මුදලින් හතරෙන් තුනකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් දැනටමත් ගෙවා අවසන් බවයි. භාණ්ඩාගාරයේ මූල්‍ය ගිණුම්කරණ පද්ධති හරහා මෙම ගෙවීම් කාර්යක්ෂමව අධීක්ෂණය කෙරෙන අතර, මෙතරම් විශාල ද්‍රවශීලතාවක් පුද්ගලික අංශය වෙත යළි ගලා ඒම ආර්ථිකය තුළ ආයෝජන අවස්ථා මෙන්ම උද්ධමනකාරී බලපෑම් පිළිබඳවද විවාදයකට මග පාදා ඇත.

ජනාධිපති බලතලවල සීමාව: ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව

මෙම නීතිමය ක්‍රියාවලියේ මූලාරම්භය පසුගිය පෙබරවාරි මාසයේදී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ලබාදුන් 6-3ක බහුතර තීන්දුවයි. එහිදී අධිකරණය තීන්දු කළේ 1977 “ජාත්‍යන්තර හදිසි ආර්ථික බලතල පනත” (IEEPA) යටතේ ජනාධිපතිවරයා තමන්ට හිමි බලතල අයුතු ලෙස ඉක්මවා ගොස් ඇති බවයි. පෙබරවාරි මාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවෙන් පසුව, මාර්තු මාසයේදී ඇමරිකානු ජාත්‍යන්තර වෙළඳ අධිකරණය (US Court of International Trade) විසින් අගතියට පත් සමාගම් වෙත මෙම මුදල් වහාම ආපසු ගෙවිය යුතු බවට නිල වශයෙන් නියෝග කරන ලදී.

මෙම නියෝග මගින් ප්‍රධාන වශයෙන් ඉලක්ක වූයේ:

කැනඩාව, මෙක්සිකෝව සහ චීනය ඉලක්ක කර ගනිමින් පනවන ලද ‘ෆෙන්ටැනයිල්’ (fentanyl) මත්ද්‍රව්‍ය මර්දන බදු.

• රටවල් 90කට අධික සංඛ්‍යාවක් සඳහා පනවන ලද “අන්‍යෝන්‍ය” (reciprocal) වෙළඳ බදු.

මෙම තීන්දුව සම්බන්ධයෙන් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සිය දැඩි කෝපය පළ කරමින් මෙසේ පැවසීය:

"මෙම තීන්දුව දුන් විනිසුරුවන් හයදෙනා ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයේ 'අතකොළු' (lapdogs) සහ 'මෝඩයන්' (fools) වේ."

තවමත් ඉතිරිව පවතින බදු

ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවෙන් සියලුම බදු ඉවත් කෙරුණේ නැත. මෙහිදී ඉතා වැදගත් නීතිමය සියුම් වෙනසක් පවතී. අධිකරණය ප්‍රශ්න කළේ “ජාත්‍යන්තර හදිසි අවස්ථා” (IEEPA) ලේබලය යටතේ පනවන ලද බදු පිළිබඳව පමණි. එහෙත් 1962 වෙළඳ ව්‍යාප්ති පනත (Trade Expansion Act) යටතේ “ජාතික ආරක්ෂාව” සහ “දේශීය කර්මාන්ත ආරක්ෂා කිරීම” යන පදනම මත පනවන ලද බදු තවමත් වලංගු වේ.

ඒ අනුව පහත සඳහන් භාණ්ඩ සඳහා වන බදු තවමත් ක්‍රියාත්මක වේ:

• වානේ (Steel)
• මෝටර් රථ (Automobiles)
• තඹ (Copper)

මෙමගින් පෙනී යන්නේ ජාතික ආරක්ෂාව සඳහා පනවන බදු සහ හදිසි අවස්ථා බලතල අවභාවිත කරමින් පනවන බදු අතර පැහැදිලි නීතිමය බෙදීමක් අධිකරණය විසින් පවත්වාගෙන යන බවයි.

අධිකරණ තීන්දුවෙන් පසුව වුවද, ට්‍රම්ප් පරිපාලනය නව බදු හඳුන්වා දීම නතර කර නැත. පසුගිය මාසයේදී “බලහත්කාර ශ්‍රමය” (forced labor) වැළැක්වීමේ මුවාවෙන් රටවල් කිහිපයකට 10% සිට 12.5% දක්වා නව බදු පනවන ලදී.

කෙසේ වෙතත්, මේ වන විට නිව්යෝර්ක්, කැලිෆෝනියා, ඇරිසෝනා සහ කොලරාඩෝ ඇතුළු ඇමරිකානු ප්‍රාන්ත 25ක් මෙම නව බදුවලට එරෙහිව අධිකරණය හමුවට ගොස් ඇත. ඔවුන්ගේ තර්කය වන්නේ, රජය සිදු කරන්නේ අධිකරණය විසින් මීට පෙර අවලංගු කරන ලද බදු ක්‍රමයම වෙනත් මුහුණුවරකින් යළි ක්‍රියාත්මක කිරීමට උත්සාහ කිරීමක් බවයි.

මෙම ඩොලර් බිලියන 100ක ආපසු ගෙවීම මූල්‍යමය ගනුදෙනුවක් පමණක් නොව, එය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනයක බලතල බෙදීම පිළිබඳ ප්‍රබල පාඩමකි. ජාතික ආරක්ෂාව හෝ හදිසි අවස්ථා යන ලේබලය යටතේ විධායක බලය අසීමිත ලෙස භාවිත කළ නොහැකි බව අධිකරණය නැවත වරක් තහවුරු කර ඇත.