සටහන – පුලී
අගෝස්තු 29, LNW (කොළඹ): නේපාලය සහ ටිබෙටය අතර හිමාල කඳුකරයේ සිදුවූ දැවැන්ත ග්ලැසියර කඩා වැටීමක් හේතුවෙන් ඇති වූ හදිසි ගංවතුර මේ වන විට දරුණු මානුෂීය ව්‍යසනයක් බවට පත්ව තිබේ.
නේපාල පොලිසියට අනුව, ඉකුත් බදාදා සිදුවූ මෙම මහා ගංවතුරෙන් සිදු වූ මරණ සංඛ්‍යාව මේ වනවිට 626 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
නේපාල ආපදා සහන බලධාරීන් පවසන්නේ තවත් 1,924 දෙනෙකු අතුරුදන්ව ඇති බවයි. අතුරුදන් වූ පිරිස අතර අවම වශයෙන් විදේශිකයන් 517 දෙනෙකුසිටින බව ද වාර්තා වේ.
එහෙත් තත්ත්වය ඉතා වේගයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතින බැවින්, විවිධ රාජ්‍ය ආයතන සහ ප්‍රාදේශීය බලධාරීන් ලබාදෙන සංඛ්‍යා එකිනෙකට වෙනස් විය හැකි බව විදෙස් මාධ්‍ය අවධාරණය කරයි.
චීනයේ ටිබෙට් ප්‍රදේශයෙන්ද අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් හත් දෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර, තවත් 554 දෙනෙකු අතුරුදන්ව ඇති බව චීන රාජ්‍ය මාධ්‍ය වාර්තා කර තිබේ.
ඇත්තටම සිදුවුණේ කුමක්ද?
මෙය සාමාන්‍ය වැසි ගංවතුරක් නොවේ.
ප්‍රාදේශීය බලධාරීන් පවසා ඇති පරිදි, විශාල ග්ලැසියර කොටසක් හදිසියේ කඩා වැටීම මෙම මහා ජල රැල්ලට හේතු වී තිබේ.
කඩා වැටුණු අයිස්, ගල් සහ පස් විශාල ප්‍රමාණයක් පහළට ඇදී ගොස් ජල මාර්ගයට එක්වීමත් සමඟ දැවැන්ත ජලය, මඩ, ගල් සහ අයිස් ධාරාවක්නිර්මාණය වී ඇත.
එම ධාරාව කඳුකර නිම්න හරහා අතිශය වේගයෙන් පහළට ගලා ගොස් නිවාස, මාර්ග සහ පාලම් විනාශ කර තිබේ.
ජනතාවට පලා යාමට හෝ අනතුරු ඇඟවීමට ලැබුණු කාලය ඉතා කෙටි වීම නිසා විශාල ජීවිත හානියක් සිදුවී ඇත.
ගංගා මාර්ගවල තවමත් විශාල පස්, ගල් සහ අයිස් තැන්පත් වී ඇති අතර, ඇතැම් ස්ථානවල ජලය තාවකාලිකව අවහිර වී ඇති අවදානමක් පවතී. එවැනි ස්වාභාවික බැම්මක් නැවත බිඳී ගියහොත් තවත් හදිසි ගංවතුරක් ඇතිවිය හැක.
එමෙන්ම කඳු බෑවුම් දුර්වල වී ඇති බැවින් තවත් landslides සහ debris flows ඇතිවීමේ අවදානමක්ද පවතී. චීන බලධාරීන් ද ඉදිරියේදී තවත් නායයෑම් සහ ජල අවහිරතා පිළිබඳ අනතුරු අඟවා තිබේ.
මේ අතර, විනාශ වූ මාර්ග සහ පාලම් නිසා ගලවා ගැනීමේ කණ්ඩායම්වලට දුරස්ථ ප්‍රදේශ වෙත ළඟාවීම දැඩි අභියෝගයක් වී ඇත. නේපාලයේ හමුදා සහ පොලිස් සාමාජිකයන් දහස් ගණනක් ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුම්වලට යොදවා ඇති අතර හෙලිකොප්ටර් මගින් ආහාර, ඖෂධ සහ අනෙකුත් හදිසි ආධාර ලබාදෙමින් සිටී.
ඉදිරි වසරවලට ඇති විශාල ප්‍රශ්නය
මෙම ව්‍යසනයෙන් ලෝකයට ලැබෙන විශාලතම අනතුරු ඇඟවීම වන්නේ හිමාලයේ කඳුකර ප්‍රදේශවල ග්ලැසියර ආශ්‍රිත ව්‍යසන සඳහා නව ආරක්ෂක පද්ධති අවශ්‍ය වීමයි.
ග්ලැසියර නිරීක්ෂණය කිරීම, චන්ද්‍රිකා දත්ත භාවිතයෙන් අස්ථාවර ප්‍රදේශ හඳුනාගැනීම, ගංගා ජල මට්ටම් ස්වයංක්‍රීයව මැනීම, ඉක්මන් අනතුරු ඇඟවීම් ලබාදීම සහ අවදානම් ප්‍රදේශවල ජනතාව සඳහා පෙර සූදානම් කළ ඉවත් කිරීමේ සැලසුම් ක්‍රියාත්මක කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වනු ඇත.
හිමාලයේ සිදුවන වෙනස්කම් නේපාලයට හෝ ටිබෙටයට පමණක් සීමා නොවේ. මෙම ගංගා පද්ධති පහළට ගලා යන්නේ ඉන්දියාව ඇතුළු විශාල ජනගහනයක් ජීවත් වන ප්‍රදේශ වෙතය.
එබැවින් මෙය එක් දිනක ගංවතුරක් පමණක් නොවේ. එය වේගයෙන් වෙනස් වන හිමාල පරිසර පද්ධතියක් සහ එයට මුහුණ දීමට මිනිස් සමාජය කෙතරම් සූදානම්ද යන්න පිළිබඳ දැවැන්ත අනතුරු ඇඟවීමකි.
අවසාන වශයෙන්!
ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුම් තවදුරටත් ක්‍රියාත්මකය. අතුරුදන් වූවන් පිළිබඳ නිශ්චිත සංඛ්‍යාව ඉදිරි දිනවලදී වෙනස් විය හැකි අතර, දුරස්ථ ප්‍රදේශ වෙත ගලවා ගැනීමේ කණ්ඩායම් ළඟා වන විට මරණ සංඛ්‍යාවද ඉහළ යා හැකි බව බලධාරීහු පවසති.
