රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 13, කොළඹ LNW :
ආදර්ශමත් සුභසාධන රාජ්‍යයක දේශපාලන පරිවර්තනය
දශක ගණනාවක් පුරා ස්වීඩනය ලෝකයා හඳුනාගත්තේ ස්ථාවරත්වය, සමානාත්මතාවය සහ ශක්තිමත් සුභසාධන රාජ්‍යයක් (Welfare state) සහිත “ස්වීඩන ආකෘතියේ” (The Swedish Model) ස්වර්ණමය නියමුවා ලෙසයි. කෙසේ වෙතත්, 2026 මහ මැතිවරණය එම දීර්ඝකාලීන ස්ථාවරත්වය දැඩි අභියෝගයකට ලක් කරමින්, එරට දේශපාලන ධ්‍රැවීකරණය (Political polarization) උච්චතම අවස්ථාවකට රැගෙන විත් තිබේ.
මෙය හුදෙක් ආණ්ඩු මාරුවක් පිළිබඳ මැතිවරණයක් නොව, ස්වීඩනයේ මූලික ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වටිනාකම් සහ අන්ත දක්ෂිණාංශික (Far-right) ජාතිකවාදය අතර පවතින ගැටුමකි.
මෙවර මැතිවරණයේ වඩාත්ම වැදගත් දේශපාලන ප්‍රවණතාවය වන්නේ 'Sweden Democrats' (SD) පක්ෂය ප්‍රථම වරට කැබිනට් (Cabinet) මණ්ඩලයට ඇතුළත් වීමේ සම්භාවිතාවයි. මෙය ස්වීඩන ඉතිහාසයේ කිසිදා සිදු නොවූවකි.
මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ මධ්‍ය-දක්ෂිණාංශික පාර්ශවයේ පවතින බලයේ උපායමාර්ගික ස්වභාවයයි. වර්තමාන අගමැති උල්ෆ් ක්‍රිස්ටර්සන් සිය මධ්‍යස්ථ පක්ෂය හරහා ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, ‘Sweden Democrats’ පක්ෂය සන්ධානයේ විශාලතම පක්ෂය බවට පත් වුවද, අගමැති ධුරය තමා සතු කර ගන්නා බවයි. මෙය සාම්ප්‍රදායික දේශපාලන ප්‍රභූන් විසින් අන්ත දක්ෂිණාංශික බලවේගවල ඡන්ද පදනම භාවිත කරමින්, ඔවුන්ගේ බලය සීමා කිරීමට දරන උත්සාහයක් හෙවත් ‘Power Paradox’ තත්ත්වයකි.
ස්ටොක්හෝම්හි නැක්කා (Nacka) නගරයේදී සිය ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ හිටපු අගමැතිනී මැග්ඩලීනා ඇන්ඩර්සන් (Magdalena Andersson) මෙම තත්ත්වය මනාව පැහැදිලි කළාය…
“අපේ රට යා යුතු දිශාව තීරණය කිරීම දැන් ස්වීඩන ජනතාව සතුයි. අපට සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වීඩන් ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයන්ගේ ආධිපත්‍යය සහිත රජයක් තිබිය යුතුද? මෙය මීට පෙර ස්වීඩනයේ කිසි දිනක සිදු නොවූ දෙයකි.”
ස්වීඩන දේශපාලන වේදිකාව තුළ දක්නට ලැබෙන තවත් විශේෂත්වයක් වන්නේ දක්ෂිණාංශික දේශපාලනයේ සිදුවී ඇති ඇමරිකානුකරණයයි. අගමැති ක්‍රිස්ටර්සන් සිය ප්‍රචාරක මෙහෙයුම් සඳහා “ස්වීඩනය නැවතත් ශ්‍රේෂ්ඨ කරමු” යන ට්‍රම්ප්වාදී සටන් පාඨය භාවිත කිරීම, යුරෝපීය දේශපාලනය තුළ දක්ෂිණාංශික රැල්ලේ නව පරිවර්තනයක් පෙන්නුම් කරයි.
ප්‍රධාන කණ්ඩායම් දෙකේ ප්‍රමුඛතා පහත පරිදි සංසන්දනය කළ හැකිය:
| පක්ෂ සන්ධානය | ප්‍රධාන නායකයා | ප්‍රධාන පක්ෂය | ප්‍රධාන අවධානය |
| මධ්‍ය-වාම පාර්ශවය (Centre-left) | මැග්ඩලීනා ඇන්ඩර්සන් | සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන් (Social Democrats) | සුභසාධන රාජ්‍යය ශක්තිමත් කිරීම සහ ජීවන වියදම පාලනය |
| මධ්‍ය-දක්ෂිණාංශික පාර්ශවය (Centre-right) | උල්ෆ් ක්‍රිස්ටර්සන් | මධ්‍යස්ථ පක්ෂය (Moderates) | සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය සහ සංක්‍රමණ පාලනය |
‘Sweden Democrats’ පක්ෂය සතු නව-නාසි (Neo-Nazi) මූලයන් හේතුවෙන් ඔවුන් කාලයක් තිස්සේ දේශපාලන වශයෙන් කොන් කරන ලද (Political pariahs) පක්ෂයක් විය. එහෙත්, 2022 මැතිවරණයේදී 20.5% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින් ඔවුන් පෙන්වූ ජනප්‍රියතාවය, ‘අන්ත දක්ෂිණාංශික සාමාන්‍යකරණය’ (Radical right normalization) පිළිබඳ ගෝලීය අධ්‍යයනයක් බඳුය.
පක්ෂ නායක ජිමී ඕකේසන් (Jimmie Åkesson) සංක්‍රමණිකයන් බහුල රින්කේබි (Rinkeby) වැනි ප්‍රදේශවල මැතිවරණ මෙහෙයුම් දියත් කිරීම සංකේතාත්මකව පෙන්නුම් කරන්නේ, ඔවුන් දැන් දේශපාලන ප්‍රධාන ධාරාවේ (Mainstream politics) බලගතු සාධකයක් බවයි. අපරාධ රැල්ල සහ සංක්‍රමණ පිළිබඳ ජනතාව තුළ පවතින අනියත බිය ඔවුන්ගේ බල කේන්ද්‍රය ශක්තිමත් කිරීමට සමත් වී තිබේ.
ස්වීඩනයේ පවතින ප්‍රබල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සම්ප්‍රදාය 80% ඉක්මවන ඡන්ද ප්‍රතිශතයෙන් මනාව පිළිබිඹු වේ. මිලියන 8ක සුදුසුකම් ලත් ඡන්දදායකයින්ගෙන් අඩක්, එනම් මිලියන 4ක පමණ පිරිසක් මැතිවරණ දිනයට පෙර සිය කැමැත්ත ප්‍රකාශ කිරීම (Advance voting) විශේෂත්වයකි.
මෙය හුදෙක් තාක්ෂණික පහසුවක් නොව, රටේ අනාගතය පිළිබඳ ස්වීඩන ජනතාව තුළ පවතින දැඩි උනන්දුව සහ දේශපාලන පද්ධතිය කෙරෙහි දක්වන විශ්වාසය තහවුරු කරන සාධකයකි. මෙම ඉහළ සහභාගීත්වය හරහා ජනතාව බලාපොරොත්තු වන්නේ අර්බුදකාරී යුගයක ස්ථාවර විසඳුමකි.
යුරෝපීය දේශපාලනයේ මීළඟ පෙරමුණ ; 2026 මැතිවරණය යනු ස්වීඩනය යුරෝපීය ජනතාවාදයේ (Populism) මීළඟ පෙරමුණ බවට පත්වීමේ තීරණාත්මක මොහොතයි. මැතිවරණ ප්‍රතිඵලය මත ස්වීඩනයේ පවතින ලිබරල් සාරධර්ම සහ සංක්‍රමණික ප්‍රතිපත්තිවල දිශානතිය තීරණය වනු ඇත.
