රෂිකා හෙන්නායක සැප්තැම්බර් 15, කොළඹ LNW :
2026 අතුරු මැතිවරණය සහ තීරණාත්මක ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව
2026 ඇමරිකානු අතුරු මැතිවරණය ආසන්නයේ තැපැල් ඡන්ද ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් හටගත් දැවැන්ත නෛතික අර්බුදය හමුවේ, අමෙරිකානු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය මැදිහත් වෙමින් තීරණාත්මක විනිශ්චයක් ලබා දී ඇත. මැතිවරණයේ විනිවිදභාවය සහ ඡන්දදායක අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ කතිකාව උණුසුම් කරමින් ප්‍රකාශයට පත් වූ මෙම නියෝගය, ට්‍රම්ප් පරිපාලනයට එල්ල වූ අධිකරණමය වශයෙන් දැවැන්ත පසුබෑමක් ලෙස දේශපාලන විචාරකයෝ හඳුන්වති.
කොන්සර්වේටිව් බහුතරයක් සහිත ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් ට්‍රම්ප් පරිපාලනය ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබුවේ “අත්සන් නොකළ නියෝගයක්” මගිනි. මෙහිදී අධිකරණය පැහැදිලිවම ප්‍රකාශ කළේ, රජය විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද අභියෝගය “නෛතික පදනම මත ජයග්‍රහණය කිරීමට ඇති ඉඩකඩ අවම බවයි”.
මෙම තීරණය මගින් දිස්ත්‍රික් විනිසුරු ඉන්දිරා තල්වානි (Indira Talwani) විසින් පනවන ලද වාරණ නියෝගය තවදුරටත් තහවුරු විය. මීට පෙර අගෝස්තු මාසයේදී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ක්‍රියා පටිපාටිමය පදනම මත රජයට යම් සහනයක් ලබා දී තිබුණද, මෙවර මැතිවරණයේ නීත්‍යානුකූලභාවය සහ ව්‍යවස්ථාපිත අයිතිවාසිකම් සලකා බැලීමේදී පරිපාලනයේ ඉල්ලීම බැහැර කිරීමට අධිකරණය තීරණය කළේය.
ට්‍රම්ප් පරිපාලනය විසින් එක්සත් ජනපද තැපැල් සේවයට (USPS) පැනවීමට උත්සාහ කළ නීති මාලාව මගින් ඡන්දදායකයින් විශාල පිරිසකගේ අයිතීන් අනතුරේ හෙළන බවට චෝදනා එල්ල විය. එම සීමාවන් අතර ප්‍රධාන වූයේ:
- තැපැල් සේවය විසින් පෙර අනුමත කරන ලද විශේෂිත ලියුම් කවර පමණක් භාවිත කළ යුතු වීම.
- ලියාපදිංචි ඡන්දදායක ලැයිස්තු සමඟ ඡන්ද පත්‍රිකා සංසන්දනය කර පරීක්ෂා කිරීමේ බලය තැපැල් සේවයට ලබා දීම.
විනිසුරු තල්වානිගේ නිරීක්ෂණය වූයේ මෙම නීති ඇමරිකානු ව්‍යවස්ථාව උල්ලංඝනය කරන බවයි. විශේෂයෙන්ම මැතිවරණයට ඉතා ආසන්නව මෙවැනි සංකීර්ණ නීති හඳුන්වා දීම ප්‍රායෝගික නොවන බවත්, එමගින් ඡන්දදායකයින් අධෛර්යයට පත් වී ජනතා පරමාධිපත්‍යය පළුදු විය හැකි බවත් ඇය අවධාරණය කළාය.
අධිකරණමය භේදය සහ ඇලිටෝගේ “Hail Mary Pass” විවේචනය
මෙම තීන්දුවේදී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තුළ කැපී පෙනෙන මතවාදී භේදයක් දක්නට ලැබුණි. පරිපාලනයේ ඉල්ලීමට පක්ෂව සිය විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කළේ විනිසුරු සැමුවෙල් ඇලිටෝ (Samuel Alito) සහ ක්ලැරන්ස් තෝමස් (Clarence Thomas) යන විනිසුරුවරුන් දෙදෙනා පමණි. පැමිණිලිකරුවන්ගේ නෛතික පෙනී සිටීමේ අයිතිය (Standing) සහ නඩුවේ ස්වභාවය විවේචනය කරමින් විනිසුරු ඇලිටෝ මෙසේ සඳහන් කළේය.
"සමහර පැමිණිලිකරුවන්ට මේ සඳහා පෙනී සිටීමට අයිතියක් නොමැති අතර ඉතිරි පිරිස උත්සාහ කරන්නේ අධිකරණය මෑතකදී 'Hail Mary pass' එකක් ලෙස හැඳින්වූ ප්‍රකාශයක් හඹා යාමටයි."
මෙම ප්‍රකාශය හරහා ඇලිටෝ ඉඟි කළේ, රජය ඉතා දුර්වල නෛතික තර්කයක් ඉදිරිපත් කරමින් අවසන් මොහොතේ අනපේක්ෂිත වාසියක් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරන බවයි.
ට්‍රම්ප් විසින් පත් කරන ලද විනිසුරු බ්‍රෙට් කැවනෝ (Brett Kavanaugh) බහුතරයේ මතය සමඟ එක්ව රජයට එරෙහිව ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සුවිශේෂී සිදුවීමකි. මෙය කොන්සර්වේටිව් පිලේ "අධිකරණමය භේදයක්" (Judicial fracture) ලෙස හැඳින්විය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, කැවනෝගේ ස්ථාවරය සම්පූර්ණ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් නොවේ. මැතිවරණයට සතියක් වැනි කෙටි කලක් තිබියදී නීති වෙනස් කිරීමේ "කාලෝචිත භාවය" (Purcell principle) ඔහු සැලකිල්ලට ගත් බව පෙනේ. අනාගතයේදී වඩාත් සුදුසු අවස්ථාවක මෙම ප්‍රතිපත්තියට සහාය දීමට තමන් තුළ ඉඩකඩ පවතින බව පවසමින් ඔහු ඉදිරි නීතිමය සටන් සඳහා දොර විවෘතව තැබීය.
මෙහි පවතින ප්‍රබලම දේශපාලනික උත්ප්‍රාසය වන්නේ, ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් තැපැල් ඡන්ද ක්‍රමය දැඩි ලෙස විවේචනය කළද, ඔහුම 2024 මැතිවරණයේදී තැපැල් ඡන්දය භාවිතා කර තිබීමයි. ට්‍රම්ප්ගේ මෙම පරස්පර විරෝධී හැසිරීම මධ්‍යයේ, ඇලබාමා, උතුරු කැරොලිනා සහ විස්කොන්සින් වැනි ප්‍රාන්ත දැනටමත් සිය ඡන්ද පත්‍රිකා යැවීම ආරම්භ කර ඇත. එවැනි පසුබිමක ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ලබා දුන් මෙම තීන්දුව, දහස් සංඛ්‍යාත ඡන්දදායකයින්ගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිය තාවකාලිකව හෝ සුරක්ෂිත කිරීමට සමත් වී තිබේ.
