රෂිකා හෙන්නායක ඔක්තෝබර් 05, කොළඹ LNW :
බ්‍රසීල ජනාධිපතිවරණය
දක්ෂිණාංශික දේශපාලඥයෙකු වන ෆ්ලේවියෝ බොල්සනාරෝ (Flávio Bolsonaro), බලයේ සිටින වාමවාදී ජනාධිපති ලුයිස් ඉනාසියෝ ලූලා ද සිල්වා (Lula da Silva) පරාජය කරමින් බ්‍රසීල ජනාධිපතිවරණයේ පළමු වටය ජයග්‍රහණය කර ඇත. එහෙත්, ඔහුට පළමු වටයෙන්ම සජීවීව ජයග්‍රහණය කිරීමට අවශ්‍ය වූ 50% කට වැඩි ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගැනීමට හැකි වී නැත.
මෙම අපේක්ෂකයින් දෙදෙනා අතර දෙවන වටයේ (run-off) ඡන්ද විමසීම ඔක්තෝබර් 25 වන දින පැවැත්වීමට නියමිතය.
ෆ්ලේවියෝ බොල්සනාරෝ යනු, අගමැතිවරයෙකු/ජනාධිපතිවරයෙකු ලෙස කටයුතු කළ, පසුගියවර මැතිවරණයෙන් පරාජය වීමෙන් පසු කුමන්ත්‍රණ උත්සාහයක් සැලසුම් කිරීම සම්බන්ධයෙන් වසර 27 ක සිර දඬුවමක් විඳින හිටපු දක්ෂිණාංශික ජනාධිපති ජෙයාර් බොල්සනාරෝගේ (Jair Bolsonaro) පුත්‍රයා වේ.
මෙම මැතිවරණය ඉතා තියුණු එකක් වූ අතර, මැතිවරණ ව්‍යාපාරය අතරතුර ජනාධිපති ලූලා සුළු පෙරමුණක් ලබාගෙන සිටියේය. ඡන්ද 98.81ක් ගණන් කර අවසන් වන විට, බොල්සනාරෝ 47.24% ක ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගත් අතර, ලූලා ලබා ගත්තේ 43% කට ආසන්න (44.91%) ඡන්ද ප්‍රතිශතයකි.
බොල්සනාරෝගේ මෙම ප්‍රතිඵලය අපේක්ෂාවන් ඉක්මවා ගිය එකක් වූ අතර, පළමු වටයේදී පරාජයට පත් වූ අනෙකුත් දක්ෂිණාංශික අපේක්ෂකයින්ගේ ඡන්ද ද ලැබීමත් සමඟ දෙවන වටය දැන් ඔහුට වඩාත් වාසිදායක ලෙස පෙනී යයි.
බොල්සනාරෝගේ ලිබරල් පක්ෂය (PL) ආණ්ඩුකාරවරුන්, සෙනෙට් මන්ත්‍රීවරුන් සහ ෆෙඩරල් නියෝජිතයන් වැඩි පිරිසක් ද තෝරා පත් කරවා ගෙන ඇති බැවින්, කොංග්‍රසය තුළ වැඩිම බලපෑමක් කිරීමට එම පක්ෂය සමත් වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
ලතින් ඇමරිකාවේ බොහෝ රටවල් මේ වන විට ට්‍රම්ප් පරිපාලනයට පෙළගැසුණු දක්ෂිණාංශික ජනාධිපතිවරුන් තෝරාගෙන ඇති අතර, ලතින් ඇමරිකාවේ විශාලතම රට සහ ආර්ථිකය වන බ්‍රසීලය ද එම මාවත අනුගමනය කරන්නේද යන්න මෙම දෙවන වටයේ ඡන්දයෙන් තීරණය වනු ඇත.
ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසු, 80 හැවිරිදි ලූලා අනතුරු ඇඟවූයයේ තේරීම ඇත්තේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ “ම්ලේච්ඡත්වය” අතර බවයි.
අවුරුදු 45 ක් වන බොල්සනාරෝ ප්‍රකාශ කළේ තමාට අවශ්‍ය වන්නේ “බ්‍රසීල ජනතාව නිදහස් කිරීමට” බවයි.
ලූලා සහ බොල්සනාරෝ යනු බ්‍රසීල දේශපාලනයේ වාම සහ දක්ෂිණාංශික ප්‍රබලම නම් දෙක වන අතර, ස්වෛරීභාවය, අපරාධ, ආර්ථිකය සහ දූෂණය වැනි තේමා මත මෙවර මැතිවරණ ව්‍යාපාරය ද බ්‍රසීලය දැඩි ලෙස බෙදා වෙන් කර ඇත.
ලූලා වැඩිපුර ජනප්‍රිය වී ඇත්තේ බ්‍රසීලයේ දිළිඳු ඊසානදිග ප්‍රදේශවල, අඩු ආදායම්ලාභී මත ඡන්දදායකයින්, කැතෝලිකයන් සහ කාන්තාවන් අතරය.
ඔහු 2002, 2006 සහ 2022 වසරවලදී තෝරා පත් කර ගැනීමෙන් පසු, හතරවන වරටත් ධුරය අපේක්ෂා කරයි. එම අවසන් මැතිවරණයේදී ඔහු ජෙයාර් බොල්සනාරෝ පරාජය කළේ 2% කටත් වඩා අඩු ඡන්ද ප්‍රතිශතයකිනි. එය බ්‍රසීල ඉතිහාසයේ ආසන්නතම ජනාධිපතිවරණ ප්‍රතිඵලය විය.
එම මැතිවරණයෙන් පසු, 2023 ජනවාරි 8 වන දින බොල්සනාරෝගේ ආධාරකරුවන් රජයේ ගොඩනැගිලි කඩා බිඳ දමා ඇත.
ජෙයාර් බොල්සනාරෝට සිර දඬුවමටත් පෙර නැවත ඡන්දය ඉල්ලීම තහනම් කර තිබූ නමුත්, ඔහු තම වැඩිමහල් පුත් ෆ්ලේවියෝට තමා වෙනුවෙන් තරඟ කිරීමට අනුමැතිය ලබා දුන්නේය. ජෙයාර් බොල්සනාරෝගේ බිරිඳ වන මිෂෙල් ඉරිදා සෙනෙට් සභාවට තෝරා පත් කර ගන්නා ලදී.
ජයග්‍රහණය කළහොත් තම පියාට සහ ජනවාරි 8 කලබලවලට වගකිව යුතු ඔහුගේ ආධාරකරුවන්ටපවා ක්ෂමාව ලබා දෙන බවට ෆ්ලේවියෝ බොල්සනාරෝ ප්‍රතිඥා දී ඇත.
ඔහු දකුණු ප්‍රදේශයේත්, ධනවත් මත ඡන්දදායකයන් සහ එවැන්ජලිකල් ක්‍රිස්තියා අතරත් වඩාත් ජනප්‍රියය.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපද – බ්‍රසීල සබඳතා
ජාත්‍යන්තර මැදිහත්වීම් පිළිබඳ කිසිදු සාක්ෂියක් මැතිවරණයෙන් හමු වී නැති බව බ්‍රසීලයේ උත්තරීතර මැතිවරණ අධිකරණයේ සභාපති ඉරිදා ප්‍රකාශ කළේය.
මැතිවරණ ව්‍යාපාරය අතරතුර, ජනාධිපති ලූලා “ස්වෛරීභාවය” තම ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන කුළුණක් බවට පත් කළ අතර, බ්‍රසීල මැතිවරණයට ඇඟගැසීමට සහ බලපෑම් කිරීමට එක්සත් ජනපදය උත්සාහ කරන බවට ඇතැම් විට චෝදනා කළේය. ඔහු ආරක්ෂක වියදම් වැඩි කරන බවට ප්‍රතිඥා දී ඇත.
මේ වසරේ මුලදී, ෆ්ලේවියෝ බොල්සනාරෝ බ්‍රසීලයේ විශාලතම කල්ලි දෙක terrorist සංවිධාන ලෙස නම් කිරීමට එක්සත් ජනපදයට සාර්ථකව බලපෑම් කළේය.
ජූලි මාසයේදී, බ්‍රසීලයේ ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ ක්‍රමවේදය පිළිබඳ සැකයක් ඇති කිරීමට උත්සාහ කළ බවට බ්‍රසීලය චෝදනා කළ එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරීන් දෙදෙනෙකුට බ්‍රසීලය වීසා බලපත්‍ර ප්‍රතික්ෂේප කළේය. ඇමරිකාව එය “පදනම් විරහිත” බව පැවසීය. ෆ්ලේවියෝ බොල්සනාරෝ විසින් බ්‍රසීලයේ ඡන්ද යන්ත්‍ර වෙනිසියුලාවේ යන්ත්‍රවලට සමාන මූලාරම්භයක් ඇති බව විදේශීය තානාපතිවරුන් පිරිසකට පවසා ඇති බව වාර්තා වීමෙන් පසුව මෙය සිදුවිය (එය අසත්‍යයකි).
පසුගිය වසරේ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් ජෙයාර් බොල්සනාරෝගේ කුමන්ත්‍රණ නඩුව බ්‍රසීලය මත තීරුබදු පැනවීමට සහ ඉහළ පෙළේ නිලධාරීන්ට සහ විනිසුරුවන්ට සම්බාධක පැනවීමට සාධකයක් ලෙස භාවිතා කළේය.
ෆ්ලේවියෝ බොල්සනාරෝගේ ජයග්‍රහණයක් මඟින් බ්‍රසීලය මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්වලට එරෙහි එක්සත් ජනපදයේ “ෂීල්ඩ් ඔෆ් ඇමරිකාස්” (Shield of Americas) සභාගයට සම්බන්ධ වීමට සහ ඇමරිකාව සමඟ වඩාත් සමීපව පෙළගැසීමට ඉඩ ඇත.
එහෙත්, ඇමරිකාව අභිබවා බ්‍රසීලයේ විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරු වී ඇති සහ බ්‍රසීලයේ සෝයා සහ හරක් මස් අපනයන සඳහා තීරණාත්මක පාරිභෝගිකයෙකු වන චීනය සමඟ “ආර්ථික වශයෙන් ප්‍රායෝගික” සබඳතාවක් පවත්වාගෙන යන බවට බොල්සනාරෝ ප්‍රතිඥා දී ඇත.
ප්‍රධාන මැතිවරණ ගැටලු
දේශපාලන වර්ණාවලිය පුරා ජ්‍යෙෂ්ඨ පුද්ගලයින් පැටලී සිටින, බ්‍රසීලයේ විශාලතම මූල්‍ය වංචාවන්ගෙන් එකක් මෙහෙයවූ සිරගත කරන ලද බැංකුකරුවෙකු වන ඩැනියෙල් වෝර්කාර්ට (Daniel Vorcaro) සම්බන්ධ σκανδාලයක් හේතුවෙන් දූෂණය මෙවර මැතිවරණ ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන ගැටළුවක් බවට පත් විය.
මිලියන 134 ක රියාල් (ඩොලර් මිලියන 25.9 ක්; පවුම් මිලියන 19.5 ක්) මුදලක් ඉල්ලා සිටින හඬ පටයක් මතු වීමෙන් පසු, තමාගේ පියා ගැන චිත්‍රපටයක් නිෂ්පාදනය කිරීමට වෝර්කාර්ට අරමුදල් සපයන ලෙස ඉල්ලා සිටි බව ෆ්ලේවියෝ බොල්සනාරෝ පිළිගත්තේය.
අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් වැළකී සිටීමට උදව් ඉල්ලා වෝර්කාර් අග්‍රේස් අධිකරණ විනිසුරු ඇලෙක්සැන්ඩර් ද මෝරාස් (Alexandre de Moraes) වෙත ළඟා වී ඇති බවට පොලිසිය ඉඟි කිරීමෙන් පසු, ලූලා ද වක්‍රව මෙම බලපෑමට ලක් විය. මෝරාස් කිසිදු වැරැද්දක් කළ බවට වන චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කරයි.
