සටහන: සශිකලා මධුෂාණී
ලෝකය(අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ) ඔක්තෝම්බර් මස 17 : ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් පනවා ඇති නාවික අවහිර කිරීම් මධ්‍යයේ වුවද, ඉරානය ද්‍රවීකෘත පෙට්‍රෝලියම් වායුව (LPG) සහ ගුවන් යානා ඉන්ධන සීමිත ප්‍රමාණයක් අපනයනය කර ඇති බව නාවික ගමනාගමන දත්ත සහ ආරක්ෂක අංශවල තොරතුරු උපුටා දක්වමින් රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කර තිබේ.
එක්සත් ජනපදයට සම්බන්ධ ඉරාන විරෝධී සංවිධානයක් වන United Against Nuclear Iran (UANI) විසින් සිදුකරන ලද නිරීක්ෂණ අනුව, 2026 ජූලි මැද භාගයේ සිට ඉරාන LPG රැගත් ගෑස් ප්‍රවාහන නෞකා අවම වශයෙන් අටක් ගල්ෆ් ඔෆ් ඕමාන් කලාපයෙන් පිටත්ව ගොස් තිබේ.
එමෙන්ම, ඉරානයෙන් රැගෙන ගිය ගුවන් යානා ඉන්ධන තොගයක් සහිත නෞකාවක් සැප්තැම්බර් මාසයේදී මියන්මාරයට ළඟා වූ බව චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප සහ නාවික බුද්ධි තොරතුරු මගින් අනාවරණය වී ඇත.
වාර්තාවට අනුව, ඇතැම් ඉරාන ඉන්ධන තොග වෙනත් ගල්ෆ් කලාපීය නිෂ්පාදකයන්ගේ නෞකා ගමනාගමනය අතරට එක් කරමින් ඕමානය ආසන්නයේදී නෞකා අතර හුවමාරු කර තිබේ. එම තොගවලින් බොහොමයක් මැලේසියාවට ආසන්න මුහුදු ප්‍රදේශ වෙත ගොස් ඇති අතර, පසුව ඒවා චීනය වෙත යොමු කිරීමේ හැකියාවක් පවතින බව විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
මෙම නෞකා අතරින් හයක් සහ ගුවන් යානා ඉන්ධන ප්‍රවාහනය කළ නෞකාව ඇමෙරිකානු සම්බාධකවලට යටත් කර ඇති බව ද වාර්තා වේ.
පසුගිය ඔක්තෝබර් 13 වැනිදා නිකුත් කළ තොරතුරු අනුව, ඇමෙරිකානු හමුදාව පවසන්නේ තම නාවික අවහිර කිරීම දැඩිව ක්‍රියාත්මක වන බවත්, අවහිර කිරීම ක්‍රියාත්මක වූ මාස තුනක කාලය තුළ වාණිජ නෞකා 135ක් ආපසු හරවා යවා ඇති අතර නෞකා හතරක් අක්‍රිය කර තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, නෞකා කිහිපයක් ගමන් කිරීමට අවසර ලැබීමෙන් පමණක් ඒවා නාවික අවහිර කිරීම මඟහැර ගිය බව තහවුරු නොවන බව ඇමෙරිකානු නිලධාරියකු පවසා ඇත. මානුෂීය හේතු ඇතුළු කරුණු මත ඇතැම් නෞකාවලට ගමන් කිරීමට අවසර දිය හැකි බව ද ඔහු සඳහන් කර තිබේ.
ඇමෙරිකානු භාණ්ඩාගාර දෙපාර්තමේන්තුව ද නෞකා ලුහුබැඳීමේ දත්ත පිළිබඳ සැක පළ කරමින්, ඇතැම් නෞකා තම ස්ථාන තොරතුරු වෙනස් ලෙස පෙන්වීම හෝ ව්‍යාජ අනන්‍යතා භාවිත කිරීම සිදු විය හැකි බව පෙන්වා දී ඇත.
මෙම සීමිත ඉන්ධන අපනයන සිදුවීම් වාර්තා වුවද, ඉරානයේ බොරතෙල් අපනයනය දැඩි ලෙස පහත වැටී ඇති බව දත්ත පෙන්වා දෙයි. Kpler ආයතනයට අනුව, 2013 වසරේ සිට එම ආයතනය නිරීක්ෂණය ආරම්භ කිරීමෙන් පසු පළමු වරට 2026 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඉරානයේ බොරතෙල් අපනයනය ශුන්‍ය මට්ටමට පහත වැටී තිබේ.
ඒ අනුව, ඉරානයට ඉන්ධන වර්ග කිහිපයක් සීමිත ප්‍රමාණයකින් විදේශ වෙළෙඳපොළ වෙත යැවීමට හැකි වී ඇතැයි වාර්තා වුවද, ඇමෙරිකානු නාවික අවහිර කිරීම් එරට බලශක්ති අපනයන කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් සිදුකර ඇති බව පෙනී යයි.
