රෂිකා හෙන්නායක ජුනි 01 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
2026 ලෝක කුසලානය උඩුයටිකුරු කරන අමුතුම පාපන්දු නීති
2026 පාපන්දු ලෝක කුසලානයට සැරසෙන ලොව පුරා පාපන්දු ලෝලීන් අතර දැන් අලුත්ම මාතෘකාවක් නිර්මාණය වී තිබේ. ක්‍රීඩකයින් පිටියට පිවිසෙනුයේ හුරුපුරුදු ජර්සියෙන්ම වුවත්, ඔවුන් මෙතෙක් අනුගමනය කළ “ක්‍රීඩා විලාසය” මූලික වශයෙන් වෙනස් කිරීමට IFAB ආයතනය විසින් නව නීති රීති පද්ධතියක් සූදානම් කර ඇත.
පාපන්දු පිටියේ මතභේදාත්මක හෝ ගැටුම්කාරී අවස්ථාවකදී තම අතින්, බාහුවෙන් හෝ ජර්සියෙන් කට වසාගෙන සිටින ක්‍රීඩකයින්ට දැන් සෘජු රතු කාඩ්පතක් පෙන්වීමට විනිසුරුවන්ට බලය ඇත. මෙම නීතියේදී “මිත්‍රශීලී සංවාද” සහ “ගැටුම්කාරී තත්ත්වයන්” අතර පැහැදිලි වෙනසක් හඳුනා ගැනීමට විනිසුරුවන් සමත් විය යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස, ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායමක සිටින තම පැරණි මිතුරෙකු සමඟ සාමාන්‍ය කතාබහක නිරත වීම මෙහිදී දඬුවම් ලැබීමට හේතුවක් නොවේ.
මෙම නීතියට සෘජුවම බලපෑවේ බෙන්ෆිකා ක්‍රීඩක ජියෑන්ලුකා ප්‍රෙස්ටියානි (Gianluca Prestianni), විනිසියස් ජූනියර්ට (Vinicius Jr.) එරෙහිව තම කට වසාගෙන වාර්ගික අපහාස කළ බවට එල්ල වූ බරපතල චෝදනාවයි.
මෙය පාපන්දු පිටියේ “රහසින් කුටුකුටු ගෑමේ යුගය” අවසන් කිරීමකි. ක්‍රීඩකයින්ට දැන් තම හැඟීම් සහ වචන ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කිරීමට සිදු වන අතර, එය ක්‍රීඩකයින් වඩාත් වගකීම් සහගත ලෙස හැසිරවීමටත්, වාර්ගික අපහාස වැනි ‘අඳුරු ක්‍රියාවන්’ පිටුදැකීමටත් මහඟු පිටුවහලක් වනු ඇත.
තරගයේ වේගය අඩාල කරමින් හිතාමතා කාලය නාස්ති කරන ක්‍රීඩකයින් පාලනය කිරීමට විනිසුරුවන් දැන් තත්පර පහක දෘශ්‍ය ගණන් කිරීමක් (visual countdown) සිදු කරනු ඇත. අත් පන්දු යොමු කිරීම් (throw-ins) සහ ගෝල් කික් (goal kicks) ලබා දීමේදී විනිසුරුවරයා අත එසවීමෙන් මෙම කාලය ගණනය කිරීම පෙන්වනු ලබයි. නියමිත කාලය ඉක්ම ගියහොත් අත් පන්දු යොමු කිරීමේ අවස්ථාව ප්‍රතිවාදී පිලට හිමිවේ.
ගෝල් රකින්නන් සම්බන්ධයෙන් පනවා ඇති දඬුවම අතිශය කම්පනයට පත් කරන සුළුය:
අවවාදයයි: ගෝල් කික් එකක් ලබා දීමේදී ගෝල් රකින්නා තත්පර 5ක කාලය ඉක්ම කළහොත්, ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායමට වහාම ‘කෝනර් කික්’ (corner kick) එකක් ප්‍රදානය කරනු ලැබේ.
ක්‍රීඩා විශ්ලේෂකයෙකු ලෙස මා දකින පරිදි, මෙය තරගයක ස්වභාවය මොහොතකින් වෙනස් කළ හැකි තීරණයකි. සාමාන්‍යයෙන් ගෝල් කික් එකක් යනු කණ්ඩායමකට තම ආරක්ෂක වළල්ල නැවත සකසා ගැනීමට ලැබෙන ආරක්ෂිත විවේකයකි. නමුත් එහිදී කාලය නාස්ති කිරීම නිසා කෝනර් කික් එකක් ප්‍රදානය කිරීම යනු, එම කණ්ඩායම වහාම මාරාන්තික අනතුරකට (high-pressure set-piece) මුහුණ දීමට සැලැස්වීමකි. මෙය උපක්‍රමශීලීව කාලය නාස්ති කරන ගෝල් රකින්නන්ට එල්ල කරන දැඩි මනෝවිද්‍යාත්මක බලපෑමකි.
විනිසුරුවරයෙකුගේ තීරණයකට විරෝධය පෑමක් ලෙස ක්‍රීඩකයින් පිටියෙන් ඉවත්වීම හෝ එසේ කිරීමට ක්‍රීඩකයින් පොළඹවන කණ්ඩායම් නිලධාරීන්ට දැන් සෘජු රතු කාඩ්පතක් හිමිවේ. මෙම නීතිය දැඩි කිරීමට බලපෑවේ අප්‍රිකානු කුසලාන අවසන් මහා තරගයේදී මොරොක්කෝවට එරෙහිව ලැබුණු දඬුවම් පහරකට විරෝධය පාමින් සෙනගාල කණ්ඩායම පිටියෙන් ඉවත්ව යාමට උත්සාහ කළ සිදුවීමයි.
යම් කණ්ඩායමක් මෙලෙස විරෝධය පාමින් තරගයක් අතහැර දැමීමට හේතු වුවහොත්, එම කණ්ඩායම තරගයෙන් පරාජය වූ බවට (forfeit) නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කෙරෙනු ඇත. මෙමගින් තහවුරු වන්නේ පිටිය තුළ විනිසුරුවරයා සතු නිරපේක්ෂ බලය කිසිදු ලෙසකින් අභියෝගයට ලක් කළ නොහැකි බවයි.
ක්‍රීඩක ආදේශනයකදී (substitution), පිටියෙන් ඉවත්වන ක්‍රීඩකයාට ඒ සඳහා හිමිවන්නේ තත්පර 10ක් පමණි. ඔවුන් තමන් සිටින ස්ථානයට ආසන්නතම සීමා ඉරෙන් පිටියෙන් ඉවත්විය යුතුය. එසේම, පිටිය තුළදී වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබන ක්‍රීඩකයෙකු ක්‍රීඩාව නැවත ආරම්භ කළ පසු අවම වශයෙන් මිනිත්තුවක් පිටියෙන් බැහැරව සිටිය යුතුය.
මෙම නීතිය මගින් සුළු තුවාල මවාපාමින් තරගයේ ජයග්‍රාහී රිද්මය කඩාකප්පල් කිරීමට උත්සාහ කරන ක්‍රීඩකයින්ට දැඩි දඬුවමක් හිමිවේ. කෙසේ වෙතත්, පහත අවස්ථාවන් මෙයට ඇතුළත් නොවේ:
- ගෝල් රකින්නන්ගේ තුවාල.
- ගෝල් රකින්නා සහ වෙනත් ක්‍රීඩකයෙකු අතර සිදුවන ගැටීම්.
- එකම කණ්ඩායමේ ක්‍රීඩකයින් දෙදෙනෙකු අතර සිදුවන ගැටීම්.
- හිසට සිදු වන බරපතල තුවාල (concussions).
- තුවාල ලැබූ ක්‍රීඩකයා දඬුවම් පහරක් (penalty) ලබා දීමට නියමිතව සිටීම.
වීඩියෝ සහකාර විනිසුරු (VAR) පද්ධතියේ මැදිහත්වීම මෙවර ලෝක කුසලානයේදී තවදුරටත් පුළුල් කර ඇත. දැන් VAR තාක්ෂණය වැරදි ක්‍රීඩකයෙකු හඳුනාගෙන ඇති විට (mistaken identity) සහ වැරදි සහගත ලෙස දෙවන කහ කාඩ්පතක් නිකුත් කර ඇති විට මැදිහත් වනු ඇත. එසේම, වැරදි ලෙස ලබා දුන් කෝනර් කික් නිවැරදි කිරීමට ද VAR භාවිතා කළ හැක්කේ එය ක්‍රීඩාව ආරම්භ කිරීමට පෙර වහාම කළ හැකි නම් පමණි.
“මෙම සංශෝධනවල අරමුණ වන්නේ වෙනස්කම් කිරීම්වලට එරෙහිව සටන් කිරීම, කාලය නාස්ති කිරීම අවම කිරීම, තරගයේ වේගය වැඩි කිරීම සහ ක්‍රීඩකයින් මෙන්ම ප්‍රේක්ෂකයින් ලබන අත්දැකීම වැඩිදියුණු කිරීමයි.” – පියර්ලුයිගි කොලීනා, ෆීෆා ප්‍රධාන විනිසුරු නිලධාරී.
මෙම පුළුල් මැදිහත්වීම හරහා පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ පවතින “සැඟවුණු වැරදි” (dark arts) පාලනය කිරීමට හැකි වුවද, එය තරගයේ රිද්මයට බාධාවක් වේද යන්න පිළිබඳව විවාදයක් පවතී.
IFAB ආයතනය හඳුන්වා දුන් මෙම නව සංශෝධනවල අවසාන අරමුණ සාධාරණත්වය, තරගයේ වේගය සහ ප්‍රේක්ෂක තෘප්තිය ඉහළ නැංවීමයි. 2026 ලෝක කුසලානය මෙම නව නීති ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රථම මහා පරිමාණ පරීක්ෂණ පිටිය වනු ඇත.
