රෂිකා හෙන්නායක අගෝස්තු 27, ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
නේපාලයේ කත්මණ්ඩු අගනුවරට උතුරින් පිහිටි රසූවා (Rasuwa) ප්‍රදේශය සහ ටිබෙට් දේශසීමා කලාපය මුහුණ දී ඇති මෙම බිහිසුණු ජල විපත, ස්වභාවධර්මයේ අනපේක්ෂිත කෝපය මැනවින් පෙන්නුම් කරයි.
අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් 160ක් මියගොස් තවත් සිය ගණනක් අතුරුදහන් වී ඇති මෙම ඛේදවාචකය, එක් රටකට පමණක් නොව මුළු ලෝකයටම බලපාන මානුෂීය අර්බුදයක් බවට පත්ව තිබේ.
භූමිකම්පාවකින් ඇරඹි ජල රකුසා
මෙම මහා ගංවතුර හටගත්තේ සාමාන්‍ය අධික වර්ෂාවක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නොවේ. දේශීය වේලාවෙන් පෙරවරු 08:37 ට සිදුවූ භූමිකම්පාවක් (Earthquake) හේතුවෙන් හිම කඳු කඩා වැටීමක් (Avalanche) සිදුවී, එම දියවූ හිම සහ ජලය අධික වේගයෙන් භෝටේ කෝෂි (Bhote Koshi) ගඟට එක්වීම මෙම විනාශයේ ආරම්භයයි.
පසුගිය වසරේදී ද රසූවා ප්‍රදේශයේ චීන දේශසීමාවේ හිම පතනයක් (Glacier burst) නිසා පුද්ගලයන් 18 දෙනෙකු මිය ගියහ. මෙම ප්‍රදේශය වඩ වඩාත් මෙවැනි ස්වභාවික විපත් වලට ගොදුරු වන කලාපයක් බවට පත්වෙමින් තිබීම විශාල අවදානමකි.
දේශසීමා ඉක්මවා ගිය ජාත්‍යන්තරය කම්පා කළ වේදනාවක්..
මෙම විපත නේපාලයට පමණක් සීමා නොවී ටිබෙට් දේශසීමාව තුළද මහා විනාශයක් කර ඇත. චීන රාජ්‍ය මාධ්‍ය වාර්තා කරන පරිදි ටිබෙට් කලාපයේ පමණක් පුද්ගලයන් 3 දෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර තවත් 265 දෙනෙකු අතුරුදහන් වී ඇත. නේපාල පාර්ශ්වයෙන් රටවල් 28කට අයත් විදේශිකයන් 466ක් ඇතුළුව මුළු පුද්ගලයන් 579 දෙනෙකු අතුරුදහන් වී ඇති බවට ගණන් බලා තිබේ.
අතුරුදහන් වූවන් අතර සිටින විදේශිකයන්:
- ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය: 54
- එක්සත් රාජධානිය: 33 (මොවුන් අවුරුදු 13 සිට 65 දක්වා වයස් කාණ්ඩවල පසුවන්නන් වීම ඛේදජනක තත්ත්වයකි)
- මැලේසියාව, ඉන්දියාව, දකුණු අප්‍රිකාව සහ අයර්ලන්තය යන රටවල වැසියන් ද මෙයට ඇතුළත් වේ.
“බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන් 12 දෙනෙකු ඇතුළත් අපගේ සංචාරක කණ්ඩායම පිළිබඳ කිසිදු තොරතුරක් මෙතෙක් නැත. මීට අමතරව අයර්ලන්ත ජාතිකයන් දෙදෙනෙකු සහ දකුණු අප්‍රිකානු ජාතිකයන් සිව්දෙනෙකු ද අතුරුදහන් වී ඇති බව අපි විශ්වාස කරමු,” යනුවෙන් Alpine Eco Trek ආයතනයේ කළමනාකරු රාම් කුමාර් අධිකාරි මහතා පවසා තිබේ.
භෞතික ව්‍යුහයන් සුනුවිසුනු කළ ජල පහරේ තාක්ෂණික බලය
ත්‍රිෂූලි (Trishuli) ගඟේ ජල මට්ටම හදිසියේ ඉහළ ගියේ අතිවිශාල අවසාදිත (Sediment) ප්‍රමාණයකුත් සමඟිනි. පාරිසරික ඉංජිනේරු විද්‍යාවට අනුව, ජලයේ වේගය පමණක් නොව, මෙම අවසාදිත හා මඩ මිශ්‍ර වීම නිසා ජලයේ ඝනත්වය සහ බර (Weight) අතිශයින් ඉහළ යයි. මෙම අතිමහත් බර සහ පීඩනය නිසා පාලම් වල ආධාරක (Supports) පවා ක්ෂණිකව ගැලවී ගසාගෙන යන ආකාරය තහවුරු කරන ලද වීඩියෝ දර්ශන මගින් දැකගත හැකිය.
විනාශ වූ ප්‍රධාන ස්ථාන:
- ත්‍රිෂූලි ජල විදුලි ව්‍යාපෘතිය: ගංවතුර සහ මඩ තැන්පත් වීම නිසා බරපතල හානි සිදුවී ඇත.
- ප්‍රධාන ගම්මාන: ටයිමියුරේ (Timure), සයබෘබෙසි (Syabrubesi) සහ බෙට්රාවතී (Betrawati) ප්‍රදේශවල නිවාස සහ යටිතල පහසුකම් සේදී ගොස් ඇත.
- පාලම් සහ මාර්ග: කත්මණ්ඩු නුවරට සම්බන්ධ වන ප්‍රධාන මාර්ගය අවහිර වී ඇති අතර පාලම් රැසක් ජල පහරට හසුවී තිබේ.
සන්නිවේදනය ඇණහිටීම සහ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ අසාර්ථකත්වය
මෙම විනාශයේ බරපතලකම වැඩි වූයේ සන්නිවේදන පද්ධති සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටීම නිසා කිසිදු අනතුරු ඇඟවීමක් ලබා දීමට නොහැකි වීමෙනි. මේ හේතුවෙන් දහස් ගණනක් මිනිසුන් අනාරක්ෂිතව ගං ඉවුරු අසල රැඳී සිටියහ.
“මා දන්නා තරමින් කිසිදු අනතුරු ඇඟවීමක් තිබුණේ නැත. වැසි සමයේ නායයෑම් සාමාන්‍ය වුවත්, මෙය අතිශය බරපතල තත්ත්වයකි. අපගේ ලොජිස්ටික්ස් සමාගමේ කන්ටේනර් රථ හතක් සහ එහි සිටි නේපාල සේවකයින් සමඟ තිබූ සම්බන්ධතා සම්පූර්ණයෙන්ම ඇණහිට තිබේ,” යනුවෙන් කත්මණ්ඩු නුවර පදනම් කරගත් චීන ව්‍යාපාරිකයෙකු වන යී ලියෑං (Yee Liang) පවසයි.
සහන සේවා සඳහා ඇති ස්වභාවික බාධාවන් සහ මානුෂීය කඳුළ
බිඳ වැටුණු මාර්ග සහ දැඩි සුළං තත්ත්වය හේතුවෙන් හෙලිකොප්ටර් යානා මගින් සහන සේවා සැලසීම පවා අතිශය දුෂ්කර වී ඇත. නේපාල විදේශ කටයුතු අමාත්‍ය ශිෂිර් ඛානාල් පවසන පරිදි සහන සේවා වල නිරතව සිටි ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන් 79 දෙනෙකු (පොලිස් 26, සන්නද්ධ පොලිස් 9 සහ හමුදා 44) අතුරුදහන් වී තිබීම මෙහි ඇති බරපතලකම තවදුරටත් කියාපායි.
මෙම විපත තුළ විසිරී ඇති පුද්ගලික කතන්දර හද කම්පා කරයි. සිචුවාන් ප්‍රදේශයේ පදිංචි ගුවාන් ඩොක්සියෑන් (Guan Daoxuan), ටිබෙට් දේශසීමාවේ මාර්ග ඉදිකිරීම් වල නියුතු තම බිරිඳ සමඟ සම්බන්ධ කර ගැනීමට නොහැකිව අසරණව සිටී. මේ අතර, ඉන්දීය අගමැති නරේන්ද්‍ර මෝදි මහතා නේපාලයට තම පූර්ණ සහයෝගය පළ කර ඇති අතර නේපාල හමුදාව සහ රතු කුරුස සංවිධානය දුෂ්කර තත්ත්වයන් යටතේ සහන සේවා මෙහෙයුම් දියත් කරමින් සිටී.
මෙම නේපාල-ටිබෙට් ඛේදවාචකය ස්වභාවික විපතක් පමණක් නොව, දේශගුණික විපර්යාස සහ පාරිසරික අස්ථාවරත්වය හමුවේ අප මුහුණ දෙන අවදානම පිළිබඳ රතු නිවේදනයකි.
