රෂිකා හෙන්නායක අප්රේල් 18 ,ලෝකය (අවුට්බවුන්ඩ් ටුඩේ):
වසර ගණනාවක් තිස්සේ ආසියාවේ ධනවත්ම පුද්ගලයා ලෙස නොසැලී වැජඹුණු රිලායන්ස් ඉන්ඩස්ට්රීස් හි මුකේෂ් අම්බානිගේ ආධිපත්යය අභියෝගයට ලක් කරමින්, නව පෙරළියක් සිදුව තිබේ.
ඉන්දියානු ව්යාපාරික ක්ෂේත්රයේ දැවැන්තයන් දෙදෙනෙකු වන ගෞතම් අදානි සහ මුකේෂ් අම්බානි අතර පවතින මෙම කරට කර තරගය, පුද්ගලික ධනය පිළිබඳ සංඛ්යාලේඛනයකට වඩා ඉන්දියාවේ සහ සමස්ත ආසියාවේ ආර්ථික ගමන් මඟ පෙන්නුම් කරන කැඩපතක් බඳුය.
අදානි සමූහයේ ව්යාපාරික ව්යාප්තියත් සමඟ ගෞතම් අදානි නැවතත් ආසියාවේ ධනවත්ම පුද්ගලයා ලෙස පෙරමුණට පැමිණ සිටීම වර්තමාන මූල්ය ලෝකයේ ප්රධානතම කතාබහට ලක්වන මාතෘකාවකි.
නවතම බිලියනපතියන්ගේ ශ්රේණිගත කිරීම්වලට අනුව, ගෞතම් අදානිගේ ශුද්ධ වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 92.6ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ඩොලර් බිලියන 90.8ක වත්කම් හිමි මුකේෂ් අම්බානි දෙවැනි ස්ථානයට පත්ව ඇත. අම්බානි දශකයකට වැඩි කාලයක් ඉන්දියාවේ ප්රමුඛතම ධනවතා ලෙස වැජඹුණද, 2022 පෙබරවාරි මාසයේ සිට මෙම තත්ත්වය දැඩි උච්චාවචනයකට ලක් විය. ඉන් අනතුරුව 2024 මැද භාගයේදීත්, පසුව 2025 මැද භාගයේදීත් මොවුන් දෙදෙනා අතර මෙම ස්ථානය මාරු වූ අතර, අවසානයේ “මේ මාසයේදී” නැවතත් අදානි පෙරමුණ ගැනීමට සමත් වී තිබේ.
මෙම වෙනස, ආයෝජකයන්ගේ මනාපය අනුව අම්බානිගේ සාම්ප්රදායික “බලශක්ති-ටෙලිකොම්-සිල්ලර වෙළඳාම” (Energy-Telecom-Retail) ආකෘතියෙන් බැහැර වී, අදානිගේ “යටිතල පහසුකම් සහ හරිත බලශක්ති” (Infrastructure-Green Energy) කේන්ද්රීය ආකෘතිය වෙත යොමු වීමේ ප්රතිඵලයකි.
ගෞතම් අදානිගේ මෙම ගමන රෝස මල් යහනාවක් නොවීය. ඇමරිකානු කෙටි විකුණුම්කරුවෙකු වන “Hindenburg” ආයතනය විසින් නිකුත් කරන ලද වාර්තාව, අදානිගේ ව්යාපාරික අධිරාජ්යයේ පැවැත්මට එල්ල වූ “පැවැත්ම පිළිබඳ තර්ජනයක්” (Existential threat) විය. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස අදානි සමූහයේ වෙළඳපල වටිනාකම එහි අවම මට්ටමේදී ඩොලර් බිලියන 100කින් පමණ කඩා වැටුණු අතර, අම්බානි නැවතත් පෙරමුණ ගත්තේ එවැනි පසුබිමකය.
කෙසේ වෙතත්, අදානි එම අර්බුදයෙන් විශ්මයජනක ලෙස නැවත නැගිටීමට සමත් විය. ඔහුගේ කොටස් මිල නැවත ඉහළ යාමට ප්රධාන වශයෙන් බලපෑවේ අදානි සමූහය විසින් ගොඩනඟන ලද “යටිතල පහසුකම් ව්යාප්තිය සහ බලශක්ති සංක්රාන්ති කථිකාව” (Infrastructure expansion and energy transition narrative) පිළිබඳ ආයෝජකයන් තුළ නැවත ඇති වූ විශ්වාසයයි. ලෝකය තිරසාර බලශක්තිය දෙසට ගමන් කරන මොහොතක අදානි එහි ඉදිරියෙන්ම සිටීම ඔහුට වාසියක් විය.
අදානිගේ සාර්ථකත්වයේ රහස වන්නේ ඉන්දියාවේ සැපයුම් දාමය මත “භෞතික ඒකාධිකාරයක්” (Physical monopoly) ගොඩනැගීමට ඔහු දැරූ උත්සාහයයි. වරාය, ගුවන්තොටුපළ සහ මාර්ග වැනි අත්යවශ්ය යටිතල පහසුකම් පාලනය කිරීම මඟින් ඔහු රටේ ආර්ථිකයේ දොරටු පාලකයා බවට පත්ව සිටී. අදානි සමූහය සතු පුළුල් ව්යාපාර ජාලය දෙස බැලීමේදී මෙය මනාව පැහැදිලි වේ:
- ප්රවාහන සහ සැපයුම්: ඉන්දියාවේ විශාලතම පුද්ගලික වරාය ජාලය සහ විශාලතම පුද්ගලික ගුවන් තොටුපළ මෙහෙයුම්කරු.
- බලශක්තිය: ප්රමුඛතම පුනර්ජනනීය බලශක්ති නිෂ්පාදකයා, විදුලි සම්ප්රේෂණ සහ බෙදාහැරීමේ ජාල සහ ගෝලීය ගල්අඟුරු වෙළඳාම.
- අත්යවශ්ය යටිතල පහසුකම්: සිමෙන්ති නිෂ්පාදනය, මාර්ග, දුම්රිය සහ මෙට්රෝ ජාල, දත්ත මධ්යස්ථාන, ආරක්ෂක සහ අභ්යවකාශ ක්ෂේත්රය.
- වෙනත්: දේපළ වෙළඳාම්, මාධ්ය සහ වේගයෙන් පරිභෝජනය වන භාණ්ඩ (FMCG).
ලෝක මට්ටමින් බලන කල, ගෞතම් අදානි මේ වන විට බ්ලූම්බර්ග් බිලියනපතියන්ගේ දර්ශකයේ 19 වැනි ස්ථානයේ පසු වේ. ගෝලීය වශයෙන් ලොව ප්රමුඛතම ධනවතුන් තිදෙනා සමඟ සසඳන විට තත්ත්වය මෙසේය:
- එලොන් මස්ක්: ඩොලර් බිලියන 656
- ලැරී පේජ්: ඩොලර් බිලියන 286
- ජෙෆ් බෙජෝස්: ඩොලර් බිලියන 269
බටහිර ධනවතුන් සිය ධනය ගොඩනඟා ඇත්තේ මෘදුකාංග සහ තාක්ෂණික නවෝත්පාදන හරහා වන අතර, අදානි සහ අම්බානි වැනි ආසියානු දැවැන්තයන් තවමත් භෞතික යටිතල පහසුකම් සහ බලශක්තිය වැනි ප්රත්යක්ෂ වත්කම් මත සිය ආධිපත්යය පතුරුවා සිටිති. මෙය නැගී එන ආර්ථිකයන්හි ස්වභාවය විදහා දක්වන්නකි.
ගෞතම් අදානිගේ ගමනේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වන්නේ ඔහුට උරුමයෙන් ලැබුණු ව්යාපාරික අධිරාජ්යයක් නොතිබීමයි. අම්බානි වැනි පරම්පරාගත ධනයක් සහිත ව්යාපාරිකයන්ට සාපේක්ෂව, අදානි යනු මුළුමනින්ම ස්වෝත්සාහයෙන් නැගී සිටි පුද්ගලයෙකි.
“ගෞතම් අදානි යනු වෙළඳපල ප්රාග්ධනීකරණය ඩොලර් බිලියන 200 ඉක්මවූ ව්යාපාරික අධිරාජ්යයකට නායකත්වය දෙන ඉන්දියාවේ ප්රථම පළමු පරම්පරාවේ ව්යවසායකයා වේ.”
